Het weer drijft de sojaprijs op

Sojabonen. Beeld thinkstock

De prijs van sojabonen blijft stijgen. Het kwetsbare gewas had veel last van hitte en stortregens. De voorraden slinken, terwijl China grote behoefte heeft aan de bonen.

Eerst El Niño en binnenkort La Niña. Het wereldwijde klimaatverschijnsel en zijn vrouwelijke tegenhanger zorgen voor hitterecords of stortregens en hebben hun weerslag op de teelt van landbouwgewassen. Helemaal op die van kwetsbare sojabonen. Gevolg: de sojaprijs op de wereldmarkt stijgt al vijftien weken achtereen en staat op het hoogste niveau in twee jaar. Intussen experimenteert een handvol Nederlandse telers met 'nedersoja'.

Kwetsbare markt
Argentinië, Brazilië en de Verenigde Staten zijn de grootste sojaproducenten ter wereld. Maar in Argentinië regent het overvloedig en staan akkers blank, in Brazilië heerst droogte en in de VS dreigt een hittegolf. Met tegenvallende oogsten in het vooruitzicht. Het effect van dat vooruitzicht op de sojaprijs is groot, want de wereldvoorraden van sojabonen zijn relatief klein, zegt een woordvoerder van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

"Veel kleiner dan van graan bijvoorbeeld. De sojamarkt is daardoor kwetsbaar en wispelturig. Het is een 'weermarkt', zoals handelaren het noemen." Vandaar dat de woordvoerder zich ook niet waagt aan een voorspelling over de prijsontwikkeling. Door het slechte weer kan de sojaplant nu niet ingezaaid worden. Misschien kiezen de boeren wel voor mais. Toch is de sojaprijs gisteren weer iets gedaald, zegt hij. "Het weer viel mee." In 2000 is de prijsindex voor sojabonen vastgesteld op 100 punten. Nu staat die index op ruim 231.

Volgens de laatste prognose van het Amerikaanse ministerie van landbouw (USDA) produceren de VS, Brazilië en Argentinië in het oogstseizoen 2016/2017 samen 263,4 miljoen ton sojabonen van de 323,7 miljoen ton wereldwijd. Het mondiale jaarlijkse verbruik ligt naar verwachting nog 4 miljoen ton hoger. Daardoor slinkt de wereldvoorraad tot 66 miljoen ton, de laagste niveau in drie jaar. Ter vergelijking: de wereldvoorraad graan bedraagt ruim 240 miljoen ton.

Grootverbruiker China
De drie Amerikaanse grootverbouwers zijn tegelijkertijd ook grootverbruikers. Maar dankzij hun grote sojaproductie zijn ze vrijwel helemaal zelfvoorzienend. Verreweg de grootste verbruiker ter wereld is China. Daar staat de sojaboon, in verschillende bewerkingen, al sinds 3000 voor Christus op het menu. Ten tijde van het Chinese Keizerrijk werd de sojaboon, naast rijst, tarwe, gerst en gierst, al tot de vijf heilige gewassen gerekend.

China brengt volgens het USDA zelf ruim 12 miljoen ton voort, maar heeft komend jaar 100 miljoen ton nodig. Daarom importeert het land de rest. De Europese Unie, ooit 's werelds grootste soja-importeur, produceert zelf maar 2,4 miljoen ton, maar gebruikt ook slechts 15 miljoen ton. De Europese soja-invoer is al zo'n twintig jaar stabiel, zegt de woordvoerder van RVO.

Hoe is dat groeiende verschil tussen China en Europa te verklaren? Onder meer door de manier waarop soja gebruikt wordt. Oost- en Zuidoost-Aziaten gebruiken de sojaboon vooral voor de menselijke consumptie, in de vorm van tofoe, tempé, sojasaus, sojamelk en sojaolie. Maar ook voor veevoer, omdat er zo veel eiwit in zit. Voor één kilo vlees is gauw vijf kilo soja-eiwit nodig. Bovendien is de Chinese bevolking in vijftig jaar bijna verdubbeld en heeft de groeiende middenklasse steeds meer geld voor vlees over. Dit jaar importeerde China al het dubbele aantal sojabonen in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar.

Veevoer
In Europa is 90 procent van de ingevoerde sojabonen bedoeld om in veevoer te verwerken. Een groot deel, 8 miljoen ton volgens ABN Amro, komt binnen in de Rotterdamse haven en wordt vooral doorgevoerd om de veehouderij (varkens, kippen en runderen) van Duitsland en België te voorzien. De Nederlandse veehouderij gebruikt 1,8 miljoen ton.

Worden de EU en China in hun sojabehoefte steeds afhankelijker van Zuid-Amerika? Ja, al sinds een aantal decennia. En dat blijft nog wel even zo, zegt ABN Amro in een rapport over alternatieven voor de Zuid-Amerikaanse soja-import.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden