Het water van de Waal heeft voortaan vrij spel

Boswachter Thijmen van Heerde aan de oever van de stroomgeul in de Millingerwaard. Beeld Werry Crone

Nu een dam tussen de Waal en Millingerwaard is doorbroken, kan het water het natuurgebied in en uit. Bij hoogwater daalt het peil van de Waal met maar liefst 6 centimeter.

Boswachter Thijmen van Heerde sliep gisternacht in de Millingerwaard aan de voet van het hoogste rivierduin van Nederland. Hij legde zijn slaapzak vlak bij de wilgen aan de Waal. Mangrovewilgen noemt hij ze, vanwege hun wortels die wel een oerwoud lijken. Een paar keer werd hij wakker van het gedreun van voorbijvarende duwbakken en hij was blij dat de Galloway-runderen op afstand bleven.

Zijn ochtenddouche durfde hij niet te nemen in de Waal: dat vond hij op die plek iets te riskant. Daarvoor week hij uit naar de Millinger Theetuin, pleisterplek voor recreanten, die in dit natuurgebied mogen rondstruinen wat ze willen. Is het water te diep, dan moeten ze terug. Staan er wilde dieren, dan kunnen ze ook niet verder. Zo baant de natuur voor hen de weg.

In zijn Staatsbosbeheer-tenue geeft Van Heerde een rondleiding in de Millingerwaard, onderdeel van de 3000 hectare uiterwaardennatuur van de Gelderse Poort tussen de Duitse grens en Nijmegen.

Vijf vingers

Gisteren was een belangrijke dag voor de Millingerwaard. De dam die het natuurgebied scheidt van de Waal gaat eraan. Demissionair staatssecretaris Martijn van Dam van economische zaken stapt in de graafmachine en steekt de dijk door. Van de opening maakt het water gretig gebruik. Het stroomt subiet vanuit de speciaal gegraven stroomgeul in het natuurgebied naar de Waal.

Het waterpeil is daar nu vanwege de droogte extreem laag, maar liefst 4 meter lager dan vorig jaar om deze tijd. Om te voorkomen dat de Millingerwaard droog komt te staan als de dam verdwenen is, blijft er wel een veel lagere drempel in het water liggen.

Maar door de hoge afsluiting af te breken, krijgt het rivierwater ruim baan in het natuurgebied. Dat ziet er vanuit de lucht uit als een hand: naast de stroomgeul zijn er vijf 'vingers' gegraven. In die kwelgeulen is het water zo helder als glas.

Tekst loopt door onder afbeelding

De 'mangrovewilgen' Beeld Werry Crone

Veiligheid en natuur

Boswachter Van Heerde had 's avonds een bever bij zijn kano. Hij werd gisterochtend wakker met een nachtegaal, er zitten otters in de Millingerwaard, Konikpaarden, ijsvogels. De wolfsmelk is net uitgebloeid, hij verheugt zich op het zeepkruid, als dat in bloei staat kleurt het zand van het rivierduin helemaal roze.

Hij wijst op de ooibossen van populieren en wilgen en gebaart naar de oevers van de geulen, die paaiplaatsen zijn geworden van brasems, snoeken, bittervoorns. De boswachter snuift de geur op van de vlierbloesems, die ook de schoorstenen omringen van de steenfabrieken die ooit aan de oevers van de Waal stonden. Het laatste bedrijf, grondstoffenleverancier De Beijer, is verplaatst naar Dodewaard. Op de plek waar tot februari het kantoor was, staat nu een tent voor gasten van de damdoorbraak.

Deltacommissaris Wim Kuijken vertelt daar dat de Millingerwaard het schoolvoorbeeld is van het nieuwe denken over de bescherming van mensen tegen het water. Geen of minder nieuwe dijken of verhoging van de oude, maar het water de ruimte geven.

En was de inrichting van dit gebied nog een reactie op de overstromingen van de grote rivieren in 1995, zo'n combinatie van veiligheid en natuur heeft volgens hem de toekomst. Kuijken zegt dat er honderden, zo niet duizenden van dit soort projecten gaan volgen. "Want dit is de manier om rampen te voorkomen."

Snorkelen in de kwelgeulen

De natuur onder water is minstens zo interessant als die boven de grond. Daarom houdt Staatsbosbeheer eind augustus/begin september snorkelexcursies in het kraakheldere water van de kwelgeulen in de Millingerwaard. Deelnemers moeten hun eigen snorkelset, flippers en wetsuit meenemen. Ervaring is geen voorwaarde, maar wel een pre. Kinderen zijn welkom vanaf 12 jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden