Het water dreigt op te raken in miljoenenstad Lima

Jongetjes drinken uit een openbare kraan in de sloppenwijk Nueva Esperanza in Lima. Beeld AP
Jongetjes drinken uit een openbare kraan in de sloppenwijk Nueva Esperanza in Lima.Beeld AP

In de hoofdstad van Peru woont bijna een derde van de bevolking, maar er is een probleem: het water is op.

Lima ligt ingeklemd tussen de Andes en de Stille Oceaan, waardoor er jaarlijks net iets meer dan een centimeter regen valt. Het drinkwater moet vooral van smeltwater uit de bergen komen. In amper tien jaar zijn de gletsjers daar door klimaatverandering bijna verdwenen.

De gevolgen zijn navenant; vlakbij het koloniale centrum ligt de bedding van de Rímac, die van oudsher een groot deel van het smeltwater levert. De rivier is een onooglijk stroompje geworden. Ook door verspilling, bodemerosie en vervuiling loopt de stad steeds meer water mis.

Water volop in regenwoud
"Het ironische is dat er eigenlijk meer dan genoeg regen valt in Peru", zegt de Nederlandse Sonja Bleeker van de organisatie Aquafondo. "Maar 98 procent van de regen valt in het regenwoud van de Amazone. En dat is precies aan de verkeerde kant van de bergen."

Twee derde van de Peruanen woont aan de westkant van de Andes, opeengepakt aan de kust, vooral in het razendsnel groeiende Lima. Tussen 1981 en 2011 is de stad gegroeid van 3,5 miljoen naar 8 miljoen mensen.

Slecht water uit tanks
Arme Peruanen migreren massaal naar de hoofdstad op zoek naar werk. Ze zijn gedwongen zich te vestigen op zandgronden aan de rand van de stad. Zo ontstaan volgepropte stukjes woestijngrond als Villa el Salvador, waar het aanleggen van waterleidingen nauwelijks te doen is; het is veel te duur en de grond is er te instabiel.

Meer dan een miljoen Limeños, vooral bewoners van sloppenwijken als Villa el Salvador, zijn daardoor aangewezen op particuliere tankwagens, die voor een kubieke meter water 30 soles (8,50 euro) rekenen, een fortuin voor veel arme Limeños. En dat water is vaak ook nog eens nauwelijks drinkbaar.

Bleeker: "In de bergen liggen veel restproducten van mijnen, waardoor zware metalen in het water lekken. Ook rioolwater en insecticiden komen in rivieren terecht."

Verspilling in rijke wijken
De rijkere wijken in Lima hebben intussen wel gewoon leidingwater, dat ook nog eens twintig keer zo goedkoop is. Waterverspilling is er aan de orde van de dag. Zo worden grasveldjes in de hippe wijk Miraflores niet gesproeid, maar domweg onder water gezet. Daarbij verkeert het leidingnetwerk ook nog eens in verregaande staat van ontbinding; 40 procent van het drinkwater bereikt nooit een kraan.

Arme bewoners zijn intussen als de dood dat hun drinkwater op termijn te duur wordt. "In de sloppenwijken blijven we afhankelijk van de tankers", zegt José Marín bezorgd. "Maar er komt een moment dat ze misschien niet eens meer hier naartoe komen, als er te weinig water is."

Bewustwordingsproces
En dan kan het goed mis gaan. Nu al breken er in Peru iedere week wel ergens opstootjes uit om water, vaak protesten van boeren tegen waterverslindende mijnbouwprojecten op het platteland.

Als het aan burgemeester Susana Villarán ligt, komt het in Lima niet zover. De voormalige mensenrechtenactiviste is van plan alle bewoners in 2014 van stromend water te voorzien, onder meer door het leidingnetwerk te verbeteren en betere zuiveringsinstallaties aan te leggen. Cruciaal is echter het terugbrengen van het waterverbruik, en daar hebben de meeste bewoners van de stad geen zin in.

Reden genoeg dus voor pessimisme, maar Sonja Bleeker blijft positief. "Zolang bepaalde stappen worden genomen als het tegengaan van erosie en het verbeteren van de waterzuivering, is Peru geen verloren zaak. Het belangrijkste is het bewustwordingsproces."

Aquafondo probeert daaraan bij te dragen door via voorlichtingscampagnes op scholen en bij de overheid het tij te keren. "Vanuit Lima kan je de gletsjers in de Andes niet zien, dus de meeste bewoners hebben geen idee waar hun water vandaan komt en zien er dus ook de urgentie niet van in. Als we dat kunnen veranderen, komen we al een heel eind."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden