Plein 2

'Het was natuurlijk niet de nacht van Van Thijn, het was een avondje'

Hans Wiegel werd door zijn vrouw aangespoord om tegen invoering van het correctief referendum te stemmen. Beeld ANP

'Welkom bij Plein 2' stond hier op woensdag 14 maart 2007 geschreven. Het betrof de allereerste aflevering van deze parlementsrubriek, uw wekelijkse portie 'nutteloze kennis aan de randen van het Binnenhof', zoals het destijds werd geformuleerd.

Een snelle rekensom leert dat we inmiddels vierhonderd afleveringen verder zijn, een jubileum dus. Plein 2 verschijnt namelijk niet iedere week, tijdens (langere) recessen en verkiezingscampagnes ligt de rubriek stil.

Voor de liefhebber: Plein 2 verwijst naar het adres van de hoofdingang van de Tweede Kamer, te herkennen aan de glazen pui die op werkdagen geblokkeerd wordt door de dienstauto's van de ministers en staatssecretarissen. Alleen genodigden en bewoners van het Binnenhof mogen van deze ingang gebruik maken.

Dagjesmensen moeten via de ingang aan de Lange Poten naar binnen, om de hoek. De grandeur van het Plein is daar ver te zoeken: de overbuurman is een snackbar. Bij de Lange Poten wacht een strenge bewaking, inclusief scanapparaten die op een gemiddeld vliegveld niet misstaan. Beveiligers werken er zonder aanzien des persoons. Toen Hans Wiegel in 2016 een keer deze publieksingang nam, kreeg ook hij de 'Schiphol-behandeling'. Wiegel was in gezelschap van Harrij Notenboom. Het oud-KVP-Kamerlid, inmiddels negentig jaar, was zo boos over de beveiliging, dat hij direct rechtsomkeert wilde maken. Zijn zoon wist hem te kalmeren.

Avondje

Vierhonderd afleveringen vol nutteloze kennis dus. Plein 2 is ook een uitstekende plek om terug te komen op eerdere beweringen. Zo repte Trouw vorige week, in een verhaal over de gekozen burgemeester, over 'de nacht van Van Thijn'. Dat hebben we geweten.

Het was inderdaad de oud-burgemeester van Amsterdam die op die bewuste dinsdag 22 maart 2005 een voorstel om de benoeming van burgemeesters door de regering uit de Grondwet te halen, torpedeerde. Van Thijn, destijds Eerste Kamerlid namens de PvdA, vond dat D66-minister Thom de Graaf overhaast handelde. Het kabinet zou teveel voorsorteren op een door het volk gekozen burgemeester. En daar was Van Thijn nog niet aan toe. Tot zover geen fouten.

Maar een 'nacht van Van Thijn'? Dat mocht de PvdA'er willen. Een blik in het archief leert dat het debat in de senaat die dinsdag om 23.10 uur eindigde. Hans Wiegel destijds in de Volkskrant: "Ik heb Ed van Thijn vanochtend gebeld om hem te zeggen: well done, amigo. En om hem met de voeten op de grond te zetten, want het was natuurlijk niet de nacht van Van Thijn, het was een avondje. Helaas stond zijn telefoon uit, dus heb ik ingesproken."

Chauffeur

U proeft de gevoeligheid. Het is weinigen gegeven een échte nacht naar zich vernoemd te krijgen. op 19 mei 1999 zorgde Wiegel, als VVD-senator, voor een kabinetscrisis door om 01.30 uur in de vroege ochtend tegen invoering van het correctief referendum te stemmen. Sindsdien is de Nacht van Wiegel een begrip in de parlementaire geschiedenis.

Wiegel stond al langer bekend als tegenstander van het referendum, omdat het in zijn ogen de bijl aan de wortel van de representatieve democratie legt. Maar tijdens het debat, dat zestien uur duurde, bleef lang onduidelijk wat Wiegel werkelijk zou doen - en zijn stem was cruciaal. In een schorsing bereikte hem een boodschap van zijn vrouw Marianne, via de chauffeur: "Poot stijf houden, anders kom je er vannacht niet in!"

Later werd duidelijk waarom zijn echtgenote het zo hard speelde. Zoon Eric had in aanloop naar dat beladen debat overal rondverteld dat zijn vader ab-so-luut tégen het referendumvoorstel zou stemmen. Die dinsdagmiddag was op de radio te horen dat Wiegel mogelijk toch akkoord ging. Zoon belde moeder, in lichte paniek. "Zeg, wat krijgen we nou? Gaat ie nou toch vóór stemmen? Dan sta ik hier wel mooi voor lul bij mijn vrinden, ja!"

In Plein 2 worden de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag beschreven door de parlementaire redactie van Trouw. Lees hier eerdere afleveringen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden