'Het was alom Bruderschaft'

Twee weken lang wordt al gevreesd voor ongelukken bij Werder Bremen-Feyenoord. Maar ook in 1912 was het al vechten geblazen bij Duitsland-Nederland. De Nederlands-Duitse (voetbal)tegenstelling door deze eeuw heen.

Kleef, 16 oktober 1910, Duitsland-Nederland 1-2. Enkele honderden Nederlanders bezoeken deze uitwedstrijd van Oranje. In de Duitse pers wordt geklaagd over “het rumoerige gedrag van deze gasten”. In de Nederlandse 'Revue der Sporten' - het weekblad waar het latere NSB-propagandakopstuk Max Blokzijl voor schrijft - wordt benadrukt dat het galafeest na de interland één groot feest was: het was alom Bruderschaft. In het Nederlands elftal debuteert Nol van Berckel. Deze linksbuiten van Quick Nijmegen zal op 12 december 1945 als president van het Bijzonder Gerechtshof NSB-leider Anton Mussert ter dood veroordelen.

Leipzig, 15 november 1912, Duitsland-Nederland 2-3.

De eerste vechtpartij is een feit. Het Duitse publiek is woedend op de Hongaarse scheidsrechter Herczog; hij zou de Hollanders aan de overwinning hebben geholpen. Tientallen supporters gaan de arbiter te lijf. De Nederlandse reserve-doelman Barend van Hemert van DFC slaat enkele Duitsers persoonlijk neer. Van Hemert is naast keeper een verdienstelijk amateur-bokser. Met zijn krachtdadige optreden oogst Van Hemert lof in zowel de Duitse als de Nederlandse pers.

Düsseldorf, 31 januari 1937, Duitsland-Nederland 2-2. De Nederlandse spelers vinden het geen pretje in het met vele nazi-symbolen versierde Rhein-stadion te moeten spelen. Zij weigeren na de wedstrijd contact met de tegenstanders. Voor aanvang hebben de spelers van Ferry Triebel van de technische commissie te horen gekregen dat voor Duitsland twee volksliederen worden gespeeld. Eerst het Horst Wessellied van de Nazi's:

Die Fahne hoch, die Reihen fest geschlossen SA marschiert mit ruhig festen Schritt Kameraden die Rot Front und Reaktion erschossen # marschieren im Geist in unseren Reihen mit Die Strasse frei den braunen Battaillonen # die Strasse frei dem Sturmabteilungsmann es schaun aus Hakenkreuz voll Hoffnung schon Millionen der Tag für Freiheit und für Brot bricht an#

Hoewel drie weken eerder nota bene bij het huwelijk van Juliana en Bernhard dit lied ter ere van de Duitse gasten ook is gespeeld, wordt de voetballers nu geadviseerd niet in de houding te gaan staan tijdens het spelen van het Horst Wessellied. Dat hoeft pas bij het echte volkslied, het 'Deutschland über alles'. De spelers volgen het advies van Triebel op. Wanneer het Horst Wessellied wordt ingezet, staan enkelen wijdbeens, de kleine Frank Wels van Unitas gaat zelfs met de armen over elkaar staan.

Rotterdam, 11 december 1938, Nederland-Duitsland. Zelfs de verschrikkingen van de Kristallnacht in de nacht van 9 op 10 november 1938, weerhouden KNVB-voorzitter Karel Lotsy er niet van alles op alles te zetten deze interland te laten doorgaan. De sportjournalist Kick Geudeker van het socialistische dagblad 'Het Volk' heeft vijf jaar eerder al tijdens een vergadering van de Amsterdamse Sportpers via een overigens verworpen motie opgeroepen tot een officieel journalisten-protest tegen de uitsluiting van joden uit het Duitse sportleven, maar ook in 1938 is Lotsy nog doof voor de stem van iemand als Geudeker. Omdat hij ordeverstoringen verwacht, verbiedt burgemeester P. J. Oud van Rotterdam de wedstrijd. Een woedende Lotsy reageert als volgt: “De burgemeester brengt de KNVB hierdoor in ernstige moeilijkheden bij de FIFA.”

Keulen, 21 oktober 1959, Duitsland-Nederland 7-0. De Duitse aanvallers Helmut Rahn en Uwe Seeler zijn niet te stoppen. Na een uur krijgt Hans Kraay van Cor van der Hart de opdracht Uwe Seeler uit het veld te schoppen. Kraay plaatst zijn 'doodschop', maar raakt zelf geblesseerd.

Mönchengladbach, 11 april 1973, Borussia MG-FC Twente 3-0. FC Twente misdraagt zich in deze halve finale van het UEFA Cup-toernooi. Willy van de Kerkhof provoceert Günther Netzer, René van de Kerkhof wordt uit het veld gestuurd, doelman Piet Schrijvers duwt Jupp Heynckes de bal in diens gezicht en krijgt een penalty tegen. Na afloop gaat het vechten gewoon door. Tientallen Twente-fans gooien met flessen, twee worden opgepakt.

München, 7 juli 1974, WK-finale Duitsland-Nederland 2-1. Na de nederlaag kankert Wim van Hanegem hartgrondig in de richting van 'die arrogante Moffen'. Dertig jaar eerder is de familie Van Hanegem in Breskens zwaar getroffen door het oorlogsgeweld. Twintig jaar na de finale, wijst de auteur Chris Willemsen in zijn boek 'De moeder aller nederlagen' een schuldige aan: Pieter van Vollenhoven. Het moment waarop Franz Beckenbauer de wereldbeker in ontvangst neemt, lacht Pieter van oor tot oor en roept: “Bravo, bravo!” Na de wedstrijd wordt Johan Neeskens door Van Vollenhoven aangeschoten: “Die strafbal zat er meteen goed in, jongen.”

Keulen, 5 maart 1975, 1. FC Köln-FC Amsterdam 5-1. Onder het motto 'Mein Fahrrad zurück', laat de Amsterdamse gangmaker Frits Flinkevleugel de spelersbus stoppen. Hij gaat naar buiten en duwt even later een fiets naar binnen.

Frankfurt, 5 november 1980, Eintracht Frankfurt-FC Utrecht 3-1. Utrechtse fans richten na de wedstrijd in diverse eettentjes ravages aan.

Arnhem, 30 september 1981, FC Utrecht-Hamburger SV 3-6. Tientallen FC-supporters misdragen zich op een vreselijke manier. De reservespelers en coach Ernst Happel van HSV worden met bier overgoten en ook fysiek bedreigd. FC Utrecht is al verbannen naar Arnhem en moet de volgende Europese wedstrijd in het Groningse Oosterparkstadion spelen.

Mönchengladbach, 22 oktober 1986, Borussia MG-Feyenoord 5-1. Honderden Feyenoord-fans zorgen voor een puinhoop in de binnenstad van Mönchengladbach. De Rotterdamse club is bang voor een zware straf van de UEFA, maar omdat de officiële rapporteur uit Tsjechoslowakije niets of weinig in de gaten heeft gehad, loopt het voor Feyenoord met een sisser af.

Hamburg, 21 juni 1988, Duitsland-Nederland 1-2. Het nationale voetbalshirt wordt wel beschouwd als de hedendaagse variant op de vlag. En met dat symbool veegt Ronald Koeman na de wedstrijd zijn achterwerk af. In Duitsland zal men het hem nooit vergeven. Tijdens de wedstrijd heeft Hans van Breukelen zijn altoos-positieve kijk op voetbalzaken ook even uit het oog verloren. Tegen Lothar Matthüus zegt hij: “Ik hoop dat je sterft.”

Rotterdam, 26 april 1989, Nederland-Duitsland 1-1. Gruwelijk is de sfeer rond dit WK-kwalificatieduel. In en om het stadion wordt zwaar gevochten, tientallen supporters worden gearresteerd. De spanning is te snijden en de haat is voelbaar.

Milaan, 24 juni 1990, Nederland-Duitsland 1-2. Voor dit duel op de WK-eindronde, is nog eens in herinnering geroepen dat Berry van Aerle twee jaar eerder Rudi Völler aan zijn pijpekrullen trok en dat bij de volgende actie Jan Wouters deze 'aansteller' toen op een paar vingers trapte. De supporterskampen gaan in San Siro weer heftig tegen elkaar te keer. Na 21 minuten kijkt de wereld weer eens close naar de krullen van Völler. Wie nog zit te eten, heeft gelijk genoeg gegeten, want Frank Rijkaard heeft een langgerekte fluim in Völlers haarbos gemikt. Er ontstaat tumult, waarna de Argentijnse scheidsrechter Loustau beide spelers wegstuurt. Nogal wat Nederlandse journalisten hopen dat Völler een racistische opmerking heeft gemaakt aan het adres van Rijkaard. Die zegt zelf dat hier geen sprake van was. Hij had gewoon even een ongelooflijke hekel aan die Duitse jongen.

Rotterdam, 20 oktober 1994, Feyenoord-Werder Bremen 1-0. Duitse spelers en supporters voelen zich bedreigd. Aan de vooravond van de return stookt Werder-manager Willy Lemke het vuurtje op. Hij zegt dat Feyenoord nergens in Duitsland nog welkom zal zijn, wanneer het morgen tot rellen komt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden