Het wachten is op volgende bankencrisis

DNB wil ingrijpen maar het instrumentarium is beperkt

'Een tikkende tijdbom onder de Nederlandse economie'. Vier vooraanstaande economen luidden dinsdag in 'Nieuwsuur' de noodklok over de staat van het Nederlandse bankwezen. Want na een crisis waarin de financiële sector slechts met vele tientallen miljarden aan belastinggeld overeind gehouden kon worden, lijkt er hoegenaamd niets veranderd. Het wachten is, zo betogen de economen, op de volgende crisis waarin de banken opnieuw niet in staat zullen blijken zonder steun overeind te blijven.

Niet toevallig kondigde de toezichthouder op het financiële stelsel, De Nederlandsche Bank, woensdag aan extra vaart te willen maken met het invoeren van strengere eisen voor deze grote banken. Een internationaal traject via de G20, waar eisen voor mondiale systeemrelevante banken worden ontwikkeld, laat te lang op zich wachten, vindt DNB. Want de noodzaak voor een veilig financieel stelsel is in Nederland groter dan in andere landen.

De omvang van de bankensector is in ons land vier keer zo groot als de nationale economie, waarmee Nederland een vierde positie in de wereld inneemt. Van de drie landen die voor ons staan heeft er één al ondervonden wat de gevolgen van dergelijke risico's kunnen zijn. Ierland garandeerde op het hoogtepunt van de financiële crisis dat er geen bank mocht omvallen, en inmiddels is het land zelf aangewezen op noodsteun. De andere twee, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk, nemen eigenhandig maatregelen om de sector veiliger te maken. Bij de Zwitsers door veel hogere buffers bij de banken te eisen (19 in plaats van de onlangs internationaal afgesproken 8 procent), terwijl de Engelsen denken over een combinatie van hogere buffers en een strikte scheiding van (relatief veilig) consumentenbankieren en het (risicovollere) zakenbankieren en handelen voor eigen rekening.

De vraag is waarom het in Nederland zo lang heeft geduurd voordat er extra maatregelen zijn aangekondigd voor de systeemrelevante banken. De economen Boot, Engelen, Schenk en Wijffels stelden het in 'Nieuwsuur' iets specifieker: waarom grijpt de politiek niet in? En daar ligt waarschijnlijk het antwoord. Er is weliswaar een parlementair onderzoek ingesteld naar de kredietcrisis (waarvan het tweede deel nog altijd op zich laat wachten), maar met de aanbevelingen daarvan is nog weinig gebeurd. De minister van financiën heeft eventuele maatregelen uitgesteld tot zeker het einde van het jaar, omdat hij wil wachten op een evaluatie van de zelfregulering die de sector heeft opgesteld.

DNB kan daar niet langer op wachten. Mocht het opnieuw misgaan in de financiële sector, dan zal het instituut dat al zoveel kritiek kreeg op het ontoereikende toezicht opnieuw de zwartepiet toegeschoven krijgen. De instrumenten die het daarvoor heeft, zijn echter beperkt tot het verhogen van de eisen aan kapitaalbuffers, indringender toezicht, en de eis dat systeembanken nadenken wat zij gaan doen als nieuwe problemen zich toch aandienen. Structurele veranderingen in de financiële sector, zoals het uit elkaar halen van maatschappelijk vereiste bankdiensten en meer risicovolle (maar ook lucratiever) praktijken, dienen in eerste instantie in de politiek te worden besloten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden