'Het wachten is op een nieuwe Pim Fortuyn'

Pim is dood, en de LPF heeft er aanvankelijk een zootje van gemaakt. Maar de bewering dat Fortuyns revolutie niets heeft opgeleverd, is onzin. Veel partijen zijn kilometers in de richting van zijn denkbeelden opgeschoven. Dingen die voorheen taboe waren, mogen bij de naam genoemd worden. Alleen dat al is pure winst.''

De vrijheid van meningsuiting komt steeds weer naar voren in de discussie over de stelling 'De revolutie van Fortuyn heeft niets opgeleverd', zoals hierboven in de bijdrage van Gerard Korthof. Dankzij 'de Messias', zoals sommigen hem noemen, mag je tegenwoordig alles zeggen, in de politiek en ook in de media: zoals over criminaliteit, de daarmee samenhangende gevoelens van onveiligheid en de onevenredig grote rol van allochtonen daarin.

Dat wordt onderschreven door de meeste mensen, al noemt Fritjoff van Calck het maar schijnheilig dat de 'gevestigde politieke partijen' eerst de 'deur van onze democratie hebben dichtgetrapt' en daarna 'met Pims gedachtegoed aan de haal zijn gegaan'.

LPF-kamerlid Joost Eerdmans telt liever zijn zegeningen. Hij spreekt over 'onomkeerbare veranderingen' in de politiek en somt onder meer op dat de Kamer na 6 mei 2002 een open debat over de regeringsverklaring heeft gehouden en voor het eerst 'democratisch' haar eigen voorzitter heeft gekozen, de politie op prestaties wordt afgerekend en het vreemdelingenpunt aanzienlijk verscherpt is. Dat is aldus Eerdmans te danken aan de erfenis van Pim, de LPF: 'een jonge, onervaren en onthoofde partij', die de oude politieke wetten en regels in een jaar tijd heeft veranderd. ,,En met een gevestigde orde die nog steeds onbuigzaam blijkt, is dat een hele prestatie.''

Cathrine Rennes is blij dat dankzij Fortuyn 'de politieke correctheid ten opzichte van allochtonen op de vuilnishoop is beland'. ,,Het verkrampte gedrag van diverse media is opengegooid, er kan nu rustig gesproken worden over het buitenlanderprobleem (dat er al jaren was) en je leest niet meer steeds over 'stigmatiseren' en 'onderbuikgevoelens'. Het is te hopen dat politici het optreden van Fortuyn als een stok achter de deur opvatten en dat er ooit weer iemand luid aan de bel gaat trekken, zegt Rennes. Overigens: ze heeft SP gestemd, 'geen LPF'.

Chris Bosma is niet zo gelukkig: ,,In de samenleving hebben we aan hem de nu manifeste vreemdelingenhaat en de veiligheidswaan overgehouden. Of je daar nou zo blij mee moet zijn?''

Het wachten is tot er een nieuwe Fortuyn zal opstaan en een gooi naar de macht zal doen, schrijft Doede Damsma. Ook al is de 'revolutie van 2002' uitgelopen op een 'volslagen mislukking', het neemt niet weg dat er onder een deel van de bevolking nog steeds grote onvrede leeft.

Johan Lens hoopt dat Fortuyn de polder Nederland in zijn eentje niet voor niets heeft omgespit. ,,De grond ligt nu braak, maar ze is vruchtbaarder dan ooit. Het wachten is op nieuwe zaaiers, waarna de natuur haar werk zal doen en de akker een ongekende oogst zal schenken. Dat is wat het leven van Fortuyn (niet de dood) heeft opgeleverd: eerlijke, vruchtbare Nederlandse grond met een grote potentie.''

Cor Stoker weet waarom het elan na Fortuyns dood is weggezakt. ,,Nog nimmer heeft een revolte plaatsgevonden met volle magen en onder een welvarend gesternte. Er wordt wel gekankerd en geroepen dat het anders moet, maar in het stemlokaal stemmen we keer op keer op het oude vertrouwde. Ieder die vindt dat het anders moet in Nederland, moet de volgende keer met zijn hart en niet met zijn verstand stemmen. Wellicht krijgen we dan toch nog een beter land.''

Nanne Scholtens constateert dat de politiek meer 'vermenselijkt' is sinds Fortuyn en noemt de acceptatie van 'het kontje van Bos', de homoseksualiteit van Dittrich, het gezinsdrama voor Rosenmöller en het Zeeuws/Potter-imago van Balkenende. Belangrijker vindt hij dat de bestaande schema's in de politiek zijn versterkt, en de stellingen betrokken. ,,De partijen staan weer tegenover elkaar als voorheen. Maar nu onwrikbaarder. De sfeer is meer verkrampt; coalitiepartners gaan uiteen na twee maanden onderhandelen, D66 stelt 'spijkerharde eisen' aan deelname aan een mogelijke coalitie. De kans op vernieuwing is er geweest, maar het heeft geleid tot sterke consolidatie van waar de beweging van Pim zich tegen verzette. Het beton is gegoten en gedroogd. Dat is de drastische wijziging die de Fortuyn-pauze heeft opgeleverd.''

Er zijn maar weinig tegengeluiden. Mevrouw A. Korteweg spreekt eerder over een mediahype dan een revolutie van Fortuyn. Ze verwijt de media dat zij de politicus de kans gaven om een serieuze inhoudelijke discussie te ontlopen met mensen die zijn boeken niet hadden gelezen of het niet met hem eens waren. Die mensen werden afgescheept met 'Leest u mijn boek maar'. ,,Dat kan niet de basis zijn voor de inhoudelijke communicatie van een lijsttrekker met de kiezers'', vindt ze.

In de ogen van Abbass Karrimi was Fortuyn een 'knullige politicus zonder besef van realiteit. Zijn droom een beroemd mens te worden om zijn ego te strelen, heeft hij verwezenlijkt. Verder heeft hij alleen voor nog meer problemen en spanningen gezorgd in de maatschappij.''

Karrimi wordt na deze opmerking op de website meteen besprongen met heftige kritiek uit de Fortuyn-aanhang. Ook dat is de vrijheid van meningsuiting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden