Het wachten is op een nieuw vrouwenkwintet

Diederik Samsom zei het oud-PvdA-senator Hilda Verwey-Jonker vorige maand na: 'Er moet een vrouw in!' Met hem aan het roer zou de volgende fractievoorzitter óf de eventuele vicepremier van de PvdA een vrouw zijn. Het ging nog sneller: Attje Kuiken leidt sinds deze week de fractie nu Samsom na het verloren lijsttrekkersgevecht met Asscher het Binnenhof gedag heeft gezegd.

Met Kuikens leiderschap gaat niet alleen een wens van Samsom in vervulling, maar ook van Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren. Zij maakte op Prinsjesdag een statement met een hoge zwarte herenhoed bedrukt met 'man, man, man'. Ze was op dat moment de enige vrouwelijke fractieleider in de Kamer. Door Kuikens promotie leert deze Tweede Kamer na Jeltje van Nieuwenhoven en Mariëtte Hamer niet alleen de derde PvdA-voorvrouw kennen, maar ook haar vijfentwintigste fractievoorzitter. Slechts zes fracties behielden sinds de verkiezingen hun leider in de Kamer: SP, CDA, D66, PVV, SGP en de dierenpartij. Bij de VVD bijvoorbeeld stapte Mark Rutte na de formatie weer over van Kamer naar kabinet en hield Halbe Zijlstra de fractie vervolgens in het gareel.

Record

Van die vijfentwintig aangetreden fractieleiders van de afgelopen jaren zijn er vier vrouw. Naast Thieme en Kuiken mochten Jolande Sap (GroenLinks) en Martine Baay (50Plus) zich kort zo noemen. In de kleine fracties van die laatste twee ging het stokje het snelst van hand tot hand. Het vierkoppige GroenLinks werd achtereenvolgens geleid door Jolande Sap, Bram van Ojik en Jesse Klaver. De tweepersoonsfractie van 50Plus kende zelfs drie fractieleiders: eerst Henk Krol die opstapte na gesjoemel met pensioenbetalingen, toen Norbert Klein die zich afsplitste na ruzie met het bestuur, daarna Baay die na één zomer weer plaats maakte voor Krol.

Met die vier fractievoorvrouwen in één Kamerperiode blijven de staande records ver uit zicht. Eén daarvan werd in 2008 gevestigd. Toen telde de Kamer gelijktijdig vijf vrouwelijke fractieleiders: Thieme, Femke Halsema (GroenLinks), Mariëtte Hamer (PvdA), Agnes Kant (SP) en Rita Verdonk, die als afgesplitste VVD'er een eenpersoonsfractie vormde. Deze Kamerperiode waren het er maximaal twee op hetzelfde moment.

Met hun kwintet verbraken de vijf vrouwen een record dat stamde uit 1986. Toen waren het Ria Beckers (PPR), Ina Brouwer (CPN), Andrée van Es (PSP) en Cathy Ubels (EVP) die gelijktijdig fractieleider waren. Hun partijen zouden drie jaar later opgaan in GroenLinks, waarna het jaren zou duren voordat in de Kamer weer zoveel vrouwen leiding gaven.

Mevrouw de premier

Met leiderschapswissels is het deze Kamerperiode waarschijnlijk wel gedaan, maar de komende jaren zou er zomaar meer 'vrouwelijke kracht' kunnen opstaan in de Kamer. Mocht Asscher weer in het kabinet belanden, dan kan hij Kuiken vragen de fractie te blijven leiden. Bij de VVD heeft minister van defensie Jeanine Hennis interesse getoond voor het fractievoorzitterschap. In de top zes van de D66-lijst staan achter Alexander Pechtold liefst vier vrouwen. Wordt hij minister, dan is de opvolger van Lousewies van der Laan snel gevonden. Meteen achter SP-leider Emile Roemer staan Renske Leijten en Lilian Marijnissen.

Met 'Mevrouw de Premier', zoals Samsom zijn actieprogramma vorige maand doopte, zal het nog wel langer duren.

Grote partijen met nog nooit een vrouw als fractieleider:

1.VVD

2.CDA

3.PVV

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden