Het (voorlopig) laatste rondje van de Gouden Koets

Speelt u al jaren met de gedachte om Prinsjesdag te bezoeken? Ga dan deze derde dinsdag, want na de rijtoer krijgt de Gouden Koets een fikse opknapbeurt. Loop het korte, betekenisvolle tochtje.

De komende Prinsjesdag, 15 september, is een bijzondere. Dan is het voorlopig de laatste keer dat koning Willem-Alexander in de Gouden Koets door Den Haag rijdt. Want meteen na Prinsjesdag gaat het voertuig in restauratie, voor een aanzienlijke periode. Drie, misschien vier jaar. Dat is lang. 'Net iets korter dan de Tweede Wereldoorlog', zei een ontevreden journalist op Twitter al. En dan weten we nog niet eens welke tegenvallers er tijdens de restauratie zullen opdoemen.

In ieder geval: als u al jaren met de gedachte speelt om toch eens naar Den Haag te gaan met Prinsjesdag, ga dan dit jaar. Het is voorlopig de laatste gelegenheid waarop de rijtoer nog een beetje 'echt' is. Volgend jaar zit het koninklijk paar in de veel gewonere Glazen Koets, die bijvoorbeeld ook de omstreden slavernijpanelen op de zijkant moet ontberen.

Het is overigens een tochtje van niks. Grof gezegd rijdt de koning op Prinsjesdag een blokje om. Hij gaat precies om 13.00 uur de deur uit van Paleis Noordeinde, rijdt min of meer rechtdoor over het Lange Voorhout, slaat na de Hofvijver rechtsaf de Korte Vijverberg in en staat dan alweer op het Binnenhof. Een deel van de route, bij het Toernooiveld, wordt ontsierd door graafwerkzaamheden voor een parkeergarage. Let in plaats daarvan op de lantaarnpalen: op alle lampen langs de route staan gouden kroontjes, zodat ook op andere dagen te zien is waar de derde dinsdag van september de koning rijdt.

Hoe kort ook, de rijtoer volgt een route vol eeuwenoude historie, waarvan nog veel te zien is. Zo schampt de rijtoer langs het beeld van Johan de Witt, de belangrijkste politicus van zijn tijd. Op de plek waar nu zijn beeld staat, werden in 1672 de broers Johan en Cornelis de Witt door een woedende menigte gelyncht. Als belangrijke politici kregen zij de schuld van alle rampen die Nederland dat jaar troffen: het land was met maar liefst vier landen in oorlog.

"Op die plek, waar toen een schavot stond, gingen de orangisten de broers te lijf en verscheurden letterlijk hun lichamen. Ze sneden handen, vingers, tongen af", vertelt Hagenaar en oud-journalist Ferry Mingelen, voormalig presentator van Nieuwsuur. Zijn stem komt door een koptelefoon. Mingelen, die dertig jaar als politieke verslaggever voor de NOS werkte, maakte toen hij anderhalf jaar geleden met pensioen ging een audiotour over belangrijke plekken op en rond het Binnenhof.

Als u dan toch op Prinsjesdag in Den Haag bent, is het een uitgelezen dag om die wandeling te lopen. Het gebouw van de Tweede Kamer zelf is gesloten, maar de Mingelen-tour speelt zich buiten af. Bovendien koppelt de wandeling de rijke historie van het Haagse regeringscentrum met het politieke heden, precies waar Prinsjesdag over gaat.

Het best wandelt u hem in de ochtend, voor het passeren van de koets. Staat u langs de route aan de Lange Vijverberg, dan heeft uw uitzicht op de Hofvijver, het Torentje en de Ridderzaal meteen betekenis. Net als de overkant, waar u het risico loopt te denken dat u een lieflijke stadspoort ontwaart - het blijkt de Gevangenpoort, waar Johans broer Cornelis de Witt gevangen zat. Marteling was er doodgewoon.

Tegelijk leert u over het Haagse heden. Door de ogen van Ferry Mingelen ontstaan zomaar parallellen tussen toen en nu. Was Pim Fortuyn, vraagt Mingelen zich af, niet een soort hedendaagse Johan de Witt? Ook Fortuyn was een politicus, ook hij werd vermoord. En net als toen, stelt hij zich voor, zat ook deze eeuw de haat in de lucht. "De dag dat Fortuyn werd vermoord", zegt hij, "riep een man naar me: 'Hebben jullie nou je zin?'" Er volgden weken van volkswoede, waarin ook Ferry Mingelen moest worden beveiligd.

Op het Binnenhof waar de derde dinsdag van september blaaskapellen staan en in de middag de met hoedjes getooide Kamerleden oversteken naar de Ridderzaal, vertelt Mingelen hoe het voor hemzelf allemaal begon. "In 1969 kwam ik voor het eerst in de oude zaal van de Tweede Kamer. Ooit is die zaal gebouwd als balzaal voor Willem de Vijfde. Die dag in 1969 wist ik meteen: hier wil ik werken." En zo geschiede, met vallen en opstaan. Tientallen jaren deed hij verslag vanuit die Tweede Kamer. Hij kan het weten: "Prinsjesdag - altijd een feest", zegt Mingelen.

Op het Binnenhof stond hij bijvoorbeeld op vrijdagen, na afloop van de ministerraad. Of hij stond even verderop, bij het Torentje van de minister-president. Dat torentje, weet hij overigens te vertellen, is lang niet altijd gebruikt als werkkamer voor de premier. Daar is Lubbers pas mee begonnen. Ooit, nadat het in de vijftiende eeuw gebouwd werd, was het de woning van de kastelein van het hof.

Binnen kwam Mingelen nooit. Wekelijks sprak hij de minister-president, maar altijd op de redactie. "Lastig", zegt de oud-journalist. "Je krijgt toch een soort relatie met zo'n man. Je praat ook over vakanties en kinderen. Vooral Rutte vond ik moeilijk te interviewen. Die man is zó aardig."

Loop je de wandeling 's ochtends, dan blijft na het passeren van koning en koets nog tijd over om één of twee van de vier Haagse musea rond het Binnenhof te bezoeken. Bekijk bijvoorbeeld meesterwerken in het Mauritshuis, op Prinsjesdag vanaf 15.00 uur open, of de schilderijen in museum Bredius.

Voor wie meer in het thema wil blijven zijn het Haags Historisch Museum en de Gevangenpoort meer geschikt. In de kelder van het laatste museum zijn de werktuigennog te zien waarmee Cornelis de Witt werd gemarteld. In het eerste, het Haags Historisch, ligt naast een vingerkootje van Cornelis, de afgesneden tong van Johan de Witt.

undefined

Haagse historie

De wandeling is voor vijf euro te huur aan de Hofweg, tegenover het Binnenhof. Daar zit - naast café Dudok- de winkel van ProDemos, de organisatie die normaal gesproken ook rondleidingen in de Eerste en Tweede Kamer organiseert.

Op Prinsjesdag is het Haags Historisch Museum open vanaf 14.30 uur, het Mauritshuis vanaf 15.00 uur. Museum Breitner en de Gevangenpoort zijn de hele dag open.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden