Het voorbeeld van de natie/James Stewart 1908 - 1997

In 1984 kreeg James Stewart een Oscar voor zijn hele oeuvre. Het was een ereprijs, een voorschot op zijn dood, want de acteur was de tachtig genaderd en iedereen wist, nieuwe rollen zou hij niet meer spelen. Anders dan de eergisteren overleden Hollywood-acteur Robert Mitchum, die wel doorging tot hij er bij neerviel, leefde Stewart al jarenlang teruggetrokken.

Zijn roem was oud, hoewel nooit belegen, zijn reputatie vlekkeloos. Als er iemand het goede vertegenwoordigde in het land van de grote tegenstellingen, dan was hij het wel. Hij vocht tijdens de Tweede Wereldoorlog als bommenwerperpiloot en was vrijwel ieder jaar met de kerstdagen op de Amerikaanse televisie te zien als de voorbeeldige gezinsman die er niet achter komt wat hij nu voor goeds heeft gedaan in Capra's 'It's a wonderful life'. Stewart was even onkreukbaar en voorbeeldig als zijn rollen. Zelfs in zijn rol als voyeur in Hitchcocks 'Rear window' (1954) blijft hij een keurige man, die de spannende gebeurtenissen die hij met zijn verrekijker door het raam aan de overkant ziet, gebruikt om het recht te laten zegevieren.

James Stewart werd geboren in 1908 in Indiana, Pennsylvania. Hij studeerde architectuur in Princeton, maar koos onder invloed van zijn klasgenoot Joshua Logan voor het theater. Daar leerde hij Henry Fonda kennen en kwam voor hij het wist in Hollywood terecht. Hij begon als boef, maar zat met zijn wat stijve en slungelige houding lekkerder in zijn vel als het ging om de jonge, verlegen idealist in Capra's 'Mr. Smith goes to Washington' (1939) en de vredelievende sheriff uit 'Destry rides again', die door een vrijgevochten Dietrich in verlegenheid wordt gebracht. Het jaar daarop won Stewart al een Oscar voor zijn rol als tegenstrever van Cary Grant in de strijd om de mooie Katharine Hepburn in de komedie 'The Philadelphia story' van George Cukor.

Het hoogtepunt vond de 'All American Actor' echter in John Fords 'The man who shot Liberty Valance' uit 1962. Als senator belichaamt Stewart het recht van het Nieuwe Amerika als hij terugkeert in het wilde westen op de begrafenis van vriend en cowboy John Wayne. Centraal in de film staat de nooit goed opgeloste moord op de outlaw Liberty Valence. Ondanks de nostalgie die er afdruipt, maakt Ford duidelijk dat de moderne Amerikaan beter af is met de rechtsstaat dan met de oude Gun-laws. Want hoe heroïsch Wayne als western-held ook was, niet Stewart, maar hij schoot het laatste ogenblik van Liberty Valence aan flarden. Ach, good old James, so long.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden