Het Volle Evangelie bloeit

'Het Volle Evangelie' is zeer actief in Suriname, en succesvol. In de diensten worden zieken genezen, er wordt geklapt, gezongen en gedanst. En het is blij. Vooral blij. De achteruit kachelende traditionele kerken moeten met lede ogen toezien hoe de evangelische gemeenten groeien als kool.

In het begin van de jaren zestig kwam in Suriname het Volle Evangelie voor het eerst ter sprake. Karel Hoekendijk, een Nederlandse evangelist kwam dertig jaar geleden naar Suriname en begon er de gemeente 'Stromen van Kracht', een afsplitsing van de Pinkstergemeente. Al snel kwam er weerstand van de gevestigde kerken, de rooms-katholieke kerk en de evangelische broedergemeenschap Suriname (EBGS). Hoekendijk leerde zijn aanhangers te juichen en dansen voor God. Maar al spoedig werd hij gedwongen het land te verlaten. "Hoekendijk ging te ver," zegt katholiek Paramaribo, "hij zei zieken te kunnen genezen maar er kwamen alleen maar ongelukken van."

Roy Wong Swie San, de huidige voorganger van 'Stromen van Kracht' denkt daar anders over. "De rooms-katholieken en het EBGS hebben een dikke vinger in de pap gehad om Hoekendijk het land uit te zetten, hij werd verguisd als een ketter." Hij glimlacht en de gelukkige uitdrukking verdwijnt het komende uur niet van zijn gezicht. "Maar die tijden zijn gelukkig veranderd. De traditionele kerk toont nu begrip en erkenning voor het Volle Evangelie." Wong Swie San heeft in zijn functie als onderdirecteur van het Milieubeheer alle tijd voor zijn gemeente. Van hogerhand wordt het hem niet lastig gemaakt. Dus de voorganger wordt geinterviewd, hij telefoneert en organiseert meetings op het ministerie. "God zorgt er voor dat de juiste mens op het juiste plekje terecht komt om HEM te dienen," zegt Wong Swie San. Hetzelfde geldt voor een effectieve verspreiding van de evangelische boodschap. De juiste mensen op de juiste plekjes bij de omroepen en de evangelische boodschap is veelvuldig op radio en televisie te beluisteren.

Verwarring

Hoewel de paters en dominees van de gevestigde kerken geen onvertogen woord over de lippen komt over het Volle Evangelie, is er toch wel sprake van enige verwarring. Tenslotte zien zowel de rooms-katholieke kerk, de EBGS als de hervormde kerk een duidelijke afname in de zondagse kerkbezoeken terwijl het aantal evangelisten alleen naar toeneemt. Het aantal actieve aanhangers in Suriname wordt geschat op zo'n 12 000 mensen. De feesten, concerten en campagnes kunnen het dubbele rekenen.

Juist de jongeren, die het laten afweten bij de traditionele kerken vinden in groten getale hun weg naar de evangelische gemeenten. Wong Swie San wijt zijn jonge aanhang aan de strakke waarden en normen van de 'traditionele kerken'. "De Surinamers vinden het vreselijk saai om uren stil te zitten en plechtig te moeten zingen. Wij maken feest voor de Heer. Er wordt geklapt, gezongen, gedanst, er gebeuren wonderen. Het is blij, vooral blij."

Niet minder belangrijk schijnt de persoonlijke noot van het evangelie. Er wordt aandacht aan de mensen besteed. Kinderen worden tijdens de dienst opgevangen en verzorgd, zodat de moeders rustig de preek kunnen volgen. Naar emotionele problemen wordt geduldig geluisterd. Voor deze extra aandacht is ook Petra gezwicht. De eerste keer dat ze een dienst bezocht zal ze niet snel vergeten. "Ik had niemand iets van mijn persoonlijke problemen verteld maar het leek wel of ze het konden ruiken. De voorgangster riep dwars door de zaal: "Hier zit een vrouw die moeilijkheden heeft met haar man en een scheiding overweegt." En ik weet niet meer hoe het precies gebeurde, m'n voeten droegen me vanzelf. En daar stond ik dan. Snikkend op het podium, te kijk voor de hele gemeenschap, al mijn ellende eruit gooiend." Ze gooit haar nek achterover en lacht schaterend. "En ik ben nog wel zo nuchter."

Sindsdien bezoekt Petra, katholiek gedoopt en katholiek getrouwd, met regelmaat de diensten van het evangelie. Toch heeft ze nog geen maand geleden haar jongste dochter laten dopen. In naam blijft ze dan ook katholiek. Volgens Wong Swie San is er nog steeds sprake van een dubbele moraal. Veel katholieken zitten elke zondag in de evangelische gemeenten maar laten nog wel hun kinderen dopen. Wat niet baat, schaadt ook niet zeggen ze. Vooral in de middenklasse bestaat nog steeds grote terughoudendheid. Iemand met een goede positie zal er niet snel voor uit komen dat hij naar het Volle Evangelie stapt.

Historie

In de geschiedenis van Suriname hebben de kerken een belangrijke rol gespeeld. In de 17-de eeuw voerden de gereformeerden de boventoon. Niet lang daarna kwamen de katholieke paters naar Suriname; in 1735 gevolgd door de broeders van het EBGS (de Hernhutters). Religie ligt sterk verankerd in de Surinaamse maatschappij, gecombineerd met afkomst, etnische achtergrond en positie. De aanhang van het Volle Evangelie bestaat voor een niet onbelangrijk deel uit bewoners van het binnenland die naar de stad zijn getrokken. Vooral de bosnegers lijken zich meer thuis te voelen bij het onstuimige evangelie, dat qua vorm lijkt op de tradionele Afrikaanse geloofsbeleving.

"Onze aanhang bestaat vooral uit mensen die 'het blauw niet van de hemel kunnen plukken', knikt Wong Swie San en voegt er wat mismoedig aan toe: "We moeten er voor waken dat we ons hiermee niet de das omdoen." Even houdt hij stil en buigt zijn hoofd. Als hij opkijkt schitteren zijn ogen weer opgewekt blij. "Geld is niet het belangrijkste, de kracht van het evangelie zit juist in het simpele en spontane karakter. Wij zien niet uit naar een gebouw met een toren en een klok voor onze zondagsdiensten. We beginnen in de keuken of huiskamer en als we wat geld bij elkaar hebben bouwen we een tent. Daarna sparen we voor een kerk, de een koopt zinkplaten, de ander planken en we beginnen te timmeren. Op dit moment worden er drie nieuwe kerkjes gebouwd en vijf voorgangers hebben de startsom en bouwvergunning al op zak. Dat is toch geweldig."

De drempel voor het Volle Evangelie wordt als gevolg van de tijdgeest en de veelvuldige reclame steeds minder hoog. "De eerste generatie," zegt Wong Swie San, "moest nog wennen aan de evangelisten. Er was veel vijandigheid omdat het een nieuw verschijnsel was in Suriname. Voor de tweede generatie geldt dat al veel minder, het wordt beter geaccepteerd."

Laatst werd Wong Swie San zelfs nog gecomplimenteerd door een minister die het opviel dat de kerkjes van het Volle Evangelie zich zo lustig uitbreiden. Welgeteld zijn er zo'n 35 verschillende gemeenten met welluidende namen als gemeente 'Mosterdzaad', 'Stromen van Kracht', de 'God is Liefde'-kerk' en 'Gods bazuin'. De veelheid van gemeenten is overigens, de blijde boodschap ten spijt, het gevolg van onderlinge ruzie en meningsverschillen. Etnische verschillen spelen hierbij een belangrijke rol: er zijn javaanse gemeenten, hindoestaanse en creoolse. Toch proberen de gemeenten zoveel mogelijk samen te werken, vooral bij grote evenementen.

Wonderprofeten

Sinds de verbanning van Karel Hoekendijk is er veel veranderd in religieus Suriname. Wat blijft is de scepsis over de 'wonderprofeten'. De jonge Nederlandse dominee Middelkoop, van de hervormde kerk, bekijkt het nuchter. "Een sterk geloof in genezing helpt heel vaak iemand beter maken. Maar mijn vraag is aan het Volle Evangelie: 'Kunnen jullie ook iemand genezen die verlamd in een rolstoel zit?' Daar heb ik sterke twijfels over. En met het geven van valse hoop wordt niemand geholpen." Over duiveluitdrijving is de dominee kort en bondig: "Volkomen belachelijk."

Toch, het evangelie blijft aantrekkelijk. In de dagen van het 'optreden' van een bekende 'profeet' staan de kranten vol met wonderbaarlijke genezingen. Op de televisie komen de mensen uitgebreid aan het woord. Een jongen die na een ongeluk jarenlang zijn rechterbeen niet kon bewegen rent weer rondjes op het voetbalveld. Een vrouw met jeukende knobbels die haar 's nachs wakker hielden kan gerust weer slapen. Bij de gemeenten staat de telefoon roodgloeiend. Lidmaatschapskaarten worden opgestuurd en ingevuld.

Dominee Middelkoop staat er bij en kijkt er naar. In 'zijn' kerk is het op zondag rustig toeven. De banken half gevuld, de leeftijd rond de menopauze. En dat met de juiste mensen op de juiste plekjes, want de hervormden staan bekend als de elite van Suriname. Middelkoop: "Vroeger mochten alleen Nederlanders lid worden van de kerk. Later werd dat uitgebreid met creolen die opklommen op de sociale ladder. We zijn veel te stijf, de muziek is niet vrolijk genoeg. Onze stoep is te hoog voor de volkse types." Volgens Middelkoop is het maar moeilijk patronen te veranderen. De hervormde kerk werkt in tegenstelling tot het Volle Evangelie met een vaste liturgie waarvan niet wordt afgeweken. De preken worden door de gewone Surinamers te moeilijk, te intellectueel ervaren. "Ik probeer de preek al wat begrijpelijker te maken" , zegt Middelkoop. "En levendiger. Maar je zit met je Hollandse achtergrond." Middelkoop meent dat Surinaamse predikanten voor oplossingen kunnen zorgen. De hervormde kerk worstelt "met het niet hebben van eigen kweekjes" . Dezen zouden eerst een theologische opleiding moeten volgen. Een groot verschil met het Volle Evangelie. Daar ontstaat het kader bij zendingsactiviteiten, de mensen met charisma en natuurlijke gaven worden er uitgeplukt. De Bijbel wordt letterlijk van kaft tot kaft gevolgd. Maar het gemis aan theologische kennis wordt overspoeld door een enorme inzet. En zoals Middelkoop een beetje zuur opmerkt, "Hun jeugd gaat trouw naar bijbelstudie."

"Alles goed en wel," zegt Middelkoop, "maar ik vertik het om op die kansel te staan en 'Hallejullah, praise the Lord te schreeuwen.' Trouwens, ik denk dat de mensen die nu bij mij in de kerk komen dan hard weglopen. En dan is het maar de vraag wat je er voor terug krijgt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden