Het volk moet weer in het parlement zitten

Kamervoorzitter Gerdi Verbeet. Beeld ANP

"De volksvertegenwoordiging moet een redelijke afspiegeling zijn van de samenleving. En dus moeten mensen met wat minder opleiding, maar veel levenservaring er ook een plaats kunnen vinden."

Met deze woorden gaf gisteren Kamervoorzitter Gerdie Verbeet, bij de presentatie van het parlementaire jaarboek 2011 in de oude zaal van de Tweede Kamer, de gevestigde politieke partijen een klets om de oren. Zij onderschrijft een conclusie van hoogleraar Mark Bovens dat Nederland hard op weg is naar een nieuwe tweedeling: die tussen hoog- en laagopgeleiden. De eerste groep bezet inmiddels vrijwel alle beslissende functies in de samenleving, ook in de politiek. Hij vat die tweedeling samen in het begrip 'diploma-democratie'. Collega-hoogleraar Henri Beunders analyseert het als de terugkeer van de klassenmaatschappij.

Voelt de '70 procent lageropgeleiden in de Nederlandse samenleving' zich nog wel vertegenwoordigd door 'hen daar' in het parlement, vroeg Verbeet zich af. In de vraag zit al het antwoord. Zij riep de partijen daarom op bij kandidaatstelling niet alleen te letten op het opleidingsniveau maar ook te kijken naar mensen met minder opleiding maar veel levenservaring. "Het zou meer mensen het gevoel kunnen geven dat het parlement er niet alleen voor hen is, maar ook van hen is", stelde Verbeet.

Deze voor een neutrale Kamervoorzitter kritische toespraak over de samenstelling van het parlement vormt een antwoord op de diverse sombere conclusies van schrijvers en geïnterviewden in het parlementaire jaarboek, dat de prikkelende titel heeft 'Waar visie ontbreekt, komt het volk om'. Een citaat van oud-premier Joop den Uyl uit 1973, die op zijn beurt het Bijbelboek Spreuken citeerde. Thema van deze uitgave is de zorg over het verdwijnen van de grote visie, de ideologie in de politiek, kortom het grote verhaal. Oorspronkelijk ideologisch sterk verankerde partijen als CDA, PvdA en VVD verliezen jaar in jaar uit kiezers. Volgens Beunders het gevolg van hun visieloze, technocratische opstelling in de afgelopen decennia. De democratie is in verval, meent hij. NRC-commentator Heldring vraagt zich in het jaarboek af of democratie een blijvende staatsvorm zal blijken te zijn.

Willem Breedveld, de vorig jaar te vroeg overleden commentator van deze krant en aan wie het parlementaire jaarboek is opgedragen, schreef in 1999 dat burgers behoefte hebben aan drama in de politiek. Het kabinet-Den Uyl uit de jaren zeventig beantwoordde als geen ander aan die behoefte, met het streven naar gelijke kansen, meende hij. "Dat ging er misschien onbesuisd aan toe, maar die strijd gaf mensen wel het gevoel dat de politiek er toe doet, de moeite waard is om je er mee bezig te houden. Nu is het een grijze gehaktbal."

Breedveld sprak over met name de periode van het tweede, paarse kabinet van PvdA, VVD en D66, toen ideologie nauwelijks een rol speelde. Ruim tien jaar later is de situatie volledig veranderd op het Haagse Binnenhof. Met de komst van de SP, de PVV en de Partij voor de Dieren is polarisatie over tal van onderwerpen weer terug in de politiek en in het debat gaat het er hard en fel aan toe. Politiek leeft weer onder de bevolking. Verbeet denkt te weten waar het aan ligt: "Politiek is niet alleen iets van hen daar, maar ook weer een beetje van ons". Met vertegenwoordigers uit het volk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden