Het verzet en de kraakbeweging

In een interview met Natasha Gerson in Vrij Nederland, naar aanleiding van haar roman over krakers 'Plaatstaal', viel mij iets op. Ik wil eens nagaan of de overeenkomst van de kraakbeweging met het verzet klopt. Laten we elkaar goed begrijpen: ik bedoel mijn verzet. Er waren allerlei soorten verzet, één ervan was dat van de fatsoenlijke huisvaders die vonden dat plicht boven het heil van vrouwen en kinderen ging. Mijn verzet was heel wat romantischer, ongedisciplineerder en anarchistischer. Net als de kraakbeweging. Ik kwam uit een dorp waar ik dacht de verstikkingsdood te zullen sterven, het was toen midden in de oorlog, en vond in Amsterdam een warm nest, ik had daar connecties.

(...)

Het was er natuurlijk ook gevaarlijk, veel gevaarlijker dan in Natasha's café's en woonwagens. Werd je opgepakt, dan werd er geen luik op je handen geramd, je kreeg het concentratiekamp, de kogel of de guillotine. Maar in het dagelijks leven realiseerde je je dat niet. Wat ook anders was, was de ambiance. De krakers in 'Plaatstaal' hebben zich buiten de nette maatschappij geplaatst: tegenover hen staat niet alleen de politie maar ook de burgerij.

(...)

Het grootste deel van de bevolking hield zich koest en deed niets tegen de Duitsers, maar slechts een klein deel spande met hen samen. En dus voelde je je toch gedragen (als je dat grote woord mag gebruiken) door een belangrijk deel des volks. En dat behoorde tot alle rangen en standen, het waren lang niet alleen linkse rakkers die het verzet een goed hart toedroegen. Er waren felle nationalisten bij, zo rechts als de pest. Vreemd. Maar ook weer niet zo vreemd.

(...)

Kou, kou, kou... voor mij het allerergste. En die winters waren ook zo verrekte streng. Maar als ik eens klaagde, zeiden ze vermanend: ,,Dat is toch juist goed? Dan loopt Hitler vast in Rusland, net als Napoleon.'' Hard als Kruppstaal, die lui. Geen tijd en geen lust voor dat soort individualistisch gezanik. Wat dat betreft waren de krakers hun reïncarnatie.

Nog een overeenkomst: de vrouwen vormden, net als in de kraakbeweging, het voetvolk. Die kregen, enkele uitzonderingen daargelaten, bevelen. Koeriersdiensten moesten ze uitvoeren, vaak wisten ze niet eens wat ze in hun fietstassen hadden. Kranten rondbrengen en bonkaarten. Het hogere werk (maar lang niet altijd het gevaarlijkste) werd door mannen verricht, die bepaalden de politiek, de strategie en de methode en zetten de lijnen uit. Maar dat was in de tijd van het verzet niet zo vreemd als in de tijd van de kraak: in mijn tijd, om het zo maar eens uit te drukken, waren vrouwen nog niet door het feminisme bevlogen, over het algemeen deden ze wat hun gezegd werd, zij het soms pruilend. Terwijl de krakersvrouwen... ja, die moesten eigenlijk beter weten. Maar nee, als ik dat schrijf, gaat het tegen mijn diepste overtuiging in. Terroristen, in welke vorm ook, zijn zeer attractief en in elke tijd moet je er wat voor over hebben om het ze naar de zin te maken. En bovendien neig ik steeds meer naar de politiek volstrekt incorrecte gedachte dat vrouwen nu eenmaal graag willen koesteren en aaien. Apropos: wie denkt dat wij, meer dan vijftig jaar geleden, daarbij het bed uitsloten, vergist zich deerlijk. Ik heb zelfs het gevoel dat er toen meer gevreeën werd dan nu. Je had de kans dat je een kind kreeg, maar in Natasha's tijd had je de kans dat je aids kreeg. Zo is er altijd wat.

(...)

Als ik zo oud was als Natasha zou ik in de kraakbeweging zijn beland, dat weet ik zeker. En ik zou er, net als zij, op een gegeven ogenblik ook zijn uitgestapt als het mij te gortig werd. Mijn verzetsgroep werd opgerold, ik was toen thuisloos, maar van het verzet heb ik me nooit afgewend. Daarvoor waren er te veel doden gevallen. Die liggen nu allemaal eeuwig jong te wezen op het Erekerkhof.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden