Het vernieuwende (want gezonde) Shakies verdwijnt van de stations

Winkelketen niet winstgevend 'NS stopten er niet de passie in die wij hadden'

Vieze koffie en kleffe witte broodjes; wie wat ouder is, weet nog wel hoe moeilijk het vroeger was iets voedzaams te kopen op stations. De komst van Shakies tien jaar geleden, met sappen, shakes en biologische snacks, was een verademing. Om niet te zeggen: een revolutie. Nu gaan de vijf vestigingen dicht omdat ze niet winstgevend zijn volgens de NS. Oprichtster Odette Oostindiën zag het mis gaan. Ze verkocht het concept vijf jaar geleden aan Servex, zoals de retaildochter van NS toen heette. "De NS stopten er niet de passie in die wij hadden."

Een van de redenen om haar zaak te verkopen, was dat Oostindiën moeite had om binnen de moloch NS haar eigenwijze gang te gaan. "Men vond mij maar lastig. De NS twitteren nu dat ze het jammer vinden, maar ze hebben mij nooit meer benaderd voor raad." Oostindiën heeft destijds bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) geklaagd dat de NS hun monopolie op de stations misbruikten. Ze opende nog een Shakies in Amsterdam, maar meer vestigingen runnen mocht alleen als zij een samenwerking aanging met het spoorbedrijf. Ze heeft uiteindelijk die strijd niet uitgevochten en is op een overnameaanbod ingegaan. "Grote bedrijven kopen kleintjes op vanwege hun vernieuwende kracht. Vervolgens smoren ze die. Je ziet dat vaker. Ze zouden kleine ondernemers hun gang moeten laten gaan."

De NS denken dat de gezonde reiziger aan zijn trekken blijft komen. Inmiddels verkoopt de AH To Go óók verse jus d'orange op de stations en kwamen de NS met de keten Julia's met pasta, ciabatta's en kwaliteitskoffie.

Odette Oostindiën, zelf vegetariër, bedacht Shakies naar Amerikaans voorbeeld toen daar de juicebars als paddestoelen uit de grond schoten. Ze schreef een bedrijfsplan en mocht in 1997 ruimte huren van de NS op Utrecht Centraal. Shakies verkocht in de hoogtijdagen tofurollen, samosa, en desgewenst shots weerstandsverhogende ginseng of bijenpollen in de koffie. "Wij werkten met verse biologische producten, we hielden in de gaten of de koffie die uit de machine kwam lekker was. Nieuwe ideeën bedachten we met z'n allen. Er waren klanten die speciaal overstapten op Utrecht Centraal voor onze huisgemaakte soep. Die creativiteit en passie is de laatste jaren verdwenen. Onder de NS worden winkeltjes een eenheidsworst."

Eenheidsworst of niet, de retailtak van de NS leiden een bloeiend bestaan met een jaarlijks groeiende omzet van 365 miljoen euro in 2011 en zo'n 4500 werknemers. Naast Shakies baten de NS nog enkele andere eigen concepten uit: Kiosk, Smullers, De Broodzaak en Julia's. Verder zijn NS franchise-nemers van bekende winkelketens op de stations. Het personeel dat in onder meer Starbucks, Hema, Albert Heijn en Sissy Boy werkt, is formeel in dienst van de NS. De NS gaan zich inspannen om voor de mensen van Shakies ander werk te vinden in de stationswinkels.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden