Het verbouwen van groente als religie: 'Van die aarde ben ik ook gemaakt'

Van onze kerkredactie STOUTENBURG - Het geluid van het voorbijrazende verkeer herinnert eraan dat klooster Stoutenburg niet in het paradijs ligt. En misschien wijst ook de levensstijl van de tien bewoners, van 5 tot 77 jaar, daar wel op. Dinsdags leven ze sober: geen toetje of koekje en de eerste boterham belegd met tevredenheid. Niet dat ze anders uit de band springen. Voor zover ze inkomsten hebben, dragen ze die aan het klooster af. Maandelijks driehonderd gulden zakgeld is genoeg. Eten komt uit de eigen moestuin. Zo ook de wijn.

Zelf noemen de bewoners zich geen monnik, en hun klooster heet 'milieuproject'. Ze maken geen deel uit van een kloosterorde, al laten ze zich inspireren door Franciscus van Assisi. Vroeger was Stoutenburg een echt franciscaans klooster, maar de gemeenschap vergrijsde en zeven jaar geleden moest de orde Stoutenburg opgeven. Alhoewel, ze verhuurde het gebouw aan het toen begonnen milieuproject - formeel geen franciscaans klooster, in de praktijk toch eigenlijk wel.

Veel affiniteit voelden de oude franciscanen echter niet met de nieuwe, vertelt bewoner Richard. “Onze manier van leven staat ver van hen af. Het zijn allemaal hoogbejaarden die geen behoefte hebben aan vernieuwing.” Om de zorg voor deze oude mannen te kunnen betalen, heeft de orde het gebouw, inclusief haar bewoners, vorig jaar verkocht aan natuurmonumenten. In 2001 loopt het huurcontract af. De toekomst blijft onzeker.

Richard die ongelovig is opgevoed, heeft in Frankrijk kennis gemaakt met het reguliere franciscaanse kloosterleven. Hoewel Franciscus de natuur heilig vond, zijn er volgens Richard behalve Stoutenburg geen franciscaanse kloosters in Europa die expliciet de harmonie met de natuur zoeken.

Richard, part time-huishoofd in een inrichting voor geestelijk gehandicapten, is vandaag 'huismus' op Stoutenburg. Hij zorgt voor de dagelijkse gang van zaken, zoals het luiden van de klok voor de meditaties - die geïnspireerd zijn door een religieuze traditie naar keuze. “We hebben geen geloofsbelijdenis. Maar wie hier wil komen wonen en zegt niet-christelijk te zijn, heeft heel wat uit te leggen voordat we hem toelaten.” Wel moet een leefregel onderschreven worden. Daarin spreken de bewoners hun gemeenschappelijke intenties uit. “Wij kiezen voor een eenvoudige levensstijl. We reizen zoveel mogelijk per fiets of openbaar vervoer.” De bewoners houden niet van scherpslijperij en opgeheven vingertjes, verzekert Richard. “Wie geen zin heeft in meditatie doet dat gewoon niet, en het staat iedereen vrij om vlees te eten, buiten het klooster.”

De Rotterdamse bedrijfskundige Marco is op Stoutenburg een nieuw leven begonnen. In de druilerige regen werkt hij in de moestuin, tussen pompoenen en radijsjes, komkommers en tomaten, aardbeien en courgettes. Hij begeleidt de ruim honderd vrijwilligers per jaar die op Stoutenburg komen meewerken, om kennis te maken met een religieuze, milieuvriendelijke leefwijze.

Wat is er religieus aan het verbouwen van groenten? Marco: “Ik kom uit een betonwoestijn. Toen ik hier kwam kon ik nog geen komkommer van een courgette onderscheiden. Nu heb ik veel meer oog voor de schoonheid en de complexiteit van de natuur. Soms wroet ik met mijn handen in de aarde, en denk ik: hiervan ben jij ook gemaakt.”

“Je hoeft hier ook niet per se hard te werken: het gaat erom dat je met aandacht werkt, in het hier en nu. Dan wordt werk een vorm van meditatie. Je wordt er heel rustig, vredig van.” Dat lukt niet voortdurend, maar oefening baart kunst.

Marco noemt zich 'een beetje christelijk'. Hij is gereformeerd opgevoed, heeft daar goede herinneringen aan, maar komt zelden nog in een kerk. Niet Franciscus maar Ghandi is zijn grote voorbeeld - iedereen zoekt op Stoutenburg zijn eigen spirituele weg. Van de herrie van het in de verte voortrazende verkeer heeft hij geen last. “Tijdens meditaties 's ochtends vroeg in het veld hoor je het geraas van de auto's. Prima, want dat vergroot het contrast.”

De kloosterklok klingelt aan het einde van de middag over de velden. Tijd voor rust en meditatie. In het bos naar het klooster heeft een aantal jaar geleden een groep neo-sjamanen met toestemming van het milieuproject op een open plek een ruime cirkel van stenen aangelegd, een medicijnwiel, legt Marco uit. Het illustreert dat Stoutenburg geen paradijselijk eilandje is, maar onderdeel van de cultuur. “De Peruaanse indiaan die de plek onderhield, is daarmee gestopt: hij werd overspannen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden