Het uitpoetsen of aanpassen van ons verleden leidt tot een verweesde samenleving

Rob de Wijk.Beeld Foto: Jörgen Caris

Utopisch rechts liegt er lustig op los, terwijl utopisch links de geschiedenis probeert uit te wissen. Althans, dat is de indruk die je krijgt als je het gepolariseerde debat in dit land volgt. Samen voeren ze een culturele oorlog, die uiteindelijk alleen maar verliezers zal kennen.

Thierry Baudet twitterde vorige week schaamteloos dat de Europese Unie was opgericht om oorlog te voeren, terwijl Europese integratie toch echt bedoeld was als vredesproject om definitief een einde te maken aan de verschrikkingen van de oorlogen die Europa zo lang teisterden. Dit soort tweets passen in een lange rij van leugens die de afgelopen jaren over ons heen zijn uitgestort.

Kijk naar het Oekraïne-referendum dat hoofdzakelijk op grond van hele en halve waarheden en bangmakerij werd gewonnen. Ik raad u aan om eens te googelen naar de officiële argumenten en voorspellingen die de voorstanders van het referendum gebruikten.

Zonder dat googelen kunt u al constateren dat de door Baudet voorspelde oorlog tussen Rusland en het Westen, want die zou het gevolg zijn van het Oekraïne-verdrag, niet is uitgebroken. Voor vrijwel alle initiatiefnemers achter het referendum bleek achteraf het lidmaatschap van de Tweede Kamer het echte doel. Dit rechtvaardigde kennelijk de schaamteloze manipulatie van de bevolking. Niet de inhoud van het referendum, maar politieke macht bleek de echte drijfveer.

Foute zeehelden

Links doet het niet veel beter. Het laatste voorbeeld is de voorgestelde naamswijziging van het Rotterdamse kunstcentrum Witte de With. De naam zou naar een foute zeeheld verwijzen die een systeem vertegenwoordigde, de VOC dus, dat volgens de huidige maatstaven verwerpelijk zou zijn.

Opmerkelijk is dat de actie gestart is door kunstenaars die kunnen weten dat je heel voorzichtig moet omgaan met een ideologische beoordeling van de geschiedenis en daaraan verbonden cultuur. Kennelijk zijn zij vergeten dat nazi-Duitsland moderne kunst als Entartete Kunst zag omdat het joods, communistisch en anti-Duits was. Van de culturele oorlog die nu lijkt te woeden, kunnen diezelfde kunstenaars het slachtoffer worden, bijvoorbeeld als de subsidie voor het kunstcentrum wordt ingetrokken.

De discussie over Witte de With past in het debat over Zwarte Piet en de naamgeving van schilderijen. Zo heeft het Rijksmuseum al besloten woorden als 'neger' en 'eskimo' uit de titels van schilderijen te halen.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Kunst in het het Rotterdamse kunstmuseum (nu nog) Witte de With.Beeld arie kievit

Emotie is een slechte drijfveer

Voor rechts is de emotie geworteld in een voorbije wereld zonder vreemdelingen; voor links in een voorbije wereld zonder vreemde denkbeelden. De extreme vertegenwoordigers van beide stromingen streven, net als de communisten in de Sovjet-Unie, naar een utopische, pure wereld.

Maar emotie is een slechte drijfveer. De wereld verandert en het uitpoetsen of aanpassen van ons verleden leidt tot een verweesde samenleving zonder enig historisch besef. Als historische ankerpunten verdwijnen en radicale minderheden geen middel schuwen hun denkbeelden aan de meerderheid op te dringen, maakt tolerantie plaats voor polarisatie en ligt geweld op de loer.

De ongeregeldheden die vorig jaar tijdens de sinterklaasintocht in Maassluis dreigden, laten zien hoe de gemoederen dan kunnen oplopen. Maar hoe fout het echt kan gaan bleek in Charlottesville, toen door het weghalen van een standbeeld van één van de 'helden' van de Amerikaanse burgeroorlog een halve burgeroorlog uitbrak.

Lees hier meer columns van Rob de Wijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden