column

Het trapezewerk rond dementie

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde wijdde een speciale editie aan dementie.

Twee hoofdstukken vielen mij op. Eerst maar de behandeling van dementie. Volgens mij is er niks dat helpt, maar de auteurs vinden dat te negatief en wijzen met name op de zogenoemde cholinesteraseremmers. Bij lichte tot matig ernstige dementie blijf je iets langer stabiel en word je een klein beetje zelfstandiger bij wassen en aankleden. Er is geen, ik herhaal géén, effect op gedrag, kwaliteit van leven en op de belasting van de mantelzorger. Je dementie duurt dus langer en de man of vrouw die voor je zorgt, schiet er niks mee op. Zoals ik al zei: niks helpt.

En toch, en toch is er een pleister voorhanden met de cholinesteraseremmer Rivastigmine. Ja, laat dat maar aan de farmaceutische industrie over. Memantine wordt ook nog even genoemd en vervolgens terzijde geschoven wegens nauwelijks effect en veel bijwerkingen. Wat ook niet helpt is bijzondere voeding. Geheugentraining houdt de voortgang van de ziekte evenmin tegen. En tot mijn grote opluchting heeft sporten geen enkele zin. De auteurs waarschuwen tegen aankondigingen in de media van spectaculaire medicamenten tegen alzheimer. Vergeet het maar. Er is niks.

Hoofdstuk diagnostiek

En dan het hoofdstuk diagnostiek. Hoe kom je erachter dat iemand alzheimer heeft? Ik vind dat de beste diagnostische methode is: luisteren naar wat de omgeving over de patiënt vertelt. Dat wordt nu te simpel geacht, dus gaan we ingewikkeld doen. Een vrouw maakt zich zorgen over haar 72-jarige moeder. Die vergeet afspraken, belt soms meerdere keren per dag om niets, haalt geen boodschappen in huis, of juist te veel, verdwaalde met haar auto op weg naar een vriendin. Moeder vindt dat er niks aan de hand is. Dochter denkt daar anders over en neemt haar mee naar de huisarts. Die komt er niet helemaal uit en zegt dat hij over een tijdje weer eens langs zal gaan bij mevrouw. Maar de dochter wil dit beter uitgezocht hebben en ze gaan naar een geheugenpoli. Daar worden opnieuw testjes gedaan en er wordt een CT-scan gemaakt. Bovendien scoort mevrouw 5 uit 15 op de Geriatric Depression Scale (een afvinklijstje, kunt u zo googelen en zien of u depressief bent). Uitslag scan: normaal voor haar leeftijd. Dat zal best, maar dat verandert niets aan de onmiskenbare probleemsituatie van deze vrouw.

Diagnose van de geriater: MCI (mild cognitive impairment, ofwel milde kennishinder) door lichte depressie dan wel alzheimer. Moeder blij: het is dus geen dementie! Ze vergist zich, want dat verrekte MCI wordt vaak gebruikt door artsen die te laf zijn om te zeggen: "Mevrouw u bent aan het dementeren."

Vervelend onderzoek

Dochter: "Depressie? Moeder is helemaal niet somber en nou weet ik dus nog niks." Op naar het Alzheimercentrum van de VU. Weer testjes (voor de googelaars: CAMCOG, DAD, A-IADL), aanvullend neuropsychologisch onderzoek, MRI-scan, bloedonderzoek wordt herhaald en er wordt zelfs een ruggeprik gedaan. Bij die ruggeprik vond ik het ineens niet meer zo vermakelijk allemaal. Het is een vervelend onderzoek en ik vind dat je een grens overgaat als je het gebruikt in deze situatie.

Op grond van het verslag van de dochter (daar wordt ook naar gekeken hoor), de verschillende functionele tests, de scan en de afwijkingen in de hersenvloeistof (van die ruggeprik) acht men 'dementie waarschijnlijker dan MCI'. Moeder krijgt te horen dat er sprake is van: 'MCI op basis van de ziekte van Alzheimer'. Dat klinkt heel anders dan: 'Mevrouw, u bent dementerend' en als ik moeder was zou ik weer een sprongetje maken: geen dementie dus! Maar moeder is gewoon dementerend en dat was ook al duidelijk zonder al dit trapezewerk.

Een laatste verdediging van deze diagnostische herrie is dat je de vooruitzichten van moeder nu beter kunt schetsen. O ja? De auteurs melden dat het risico op volledige dementie voor deze mevrouw zonder MRI-scan en ruggeprik geschat werd op 27% in 1 jaar en 45% in 3 jaar. Mét scan en ruggeprik wordt dat 45% in 1 jaar en 95% in 3 jaar. Kortom: na al dit gedoe ziet het er naar uit dat u mogelijk wat sneller gaat dementeren dan we eerst dachten. En dat is alles wat dit hele circus opleverde.

Lees hier meer columns van Bert Keizer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden