Het toezicht op witwassen door banken op Malta is een aanfluiting

Een wasmachine als Maltees protest tegen de Pilatusbank. Beeld REUTERS

De Europese bankentoezichthouder oordeelt snoeihard over de lakse manier waarop de Maltese autoriteiten hun banken de maat nemen.

De financiële autoriteiten op Malta falen systematisch in het tegengaan van witwassen en van het financieren van terrorisme via de banken op het eiland. Daarmee handelt Malta in strijd met de Europese richtlijn tegen witwassen, concludeert de Europese bankentoezichthouder EBA in een vernietigend rapport.

Vooral de gang van zaken rond Pilatus Bank, die centraal staat in een internationaal onderzoek wegens witwassen en het negeren van sancties, roept veel vragen op over de rol van de Maltese toezichthouder FIAU.

Pilatus werd in 2014 opgericht door de Iraanse zakenman Seyed Ali Sadr Hasheminejad en kon twee jaar lang ongecontroleerd zijn gang gaan voor de grofweg 150 zeer vermogende klanten. Onder de cliëntèle bevinden zich naar verluidt veel rijken uit Azerbeidzjan, onder wie de dochters van president Ilham Aliyev en de zoons van de invloedrijke minister Kamaladdin Heydarov.

Geen enkele inspectie

Volgens de EBA vertrouwde de FIAU volledig op gegevens die het van Pilatus kreeg aangereikt, verzocht het zelf niet om informatie en heeft de toezichthouder er geen inspecties uitgevoerd of zelfs maar gepland. Pilatus deed veel te weinig om zijn klanten en de herkomst van hun geld te controleren en de toezichthouder hield de bank niet aan zijn verplichtingen op dat terrein. Een verklaring daarvoor van de FIAU ontbreekt, aldus de EBA.

In 2016 begon de FIAU een onderzoek naar Pilatus, in opdracht van een andere Maltese toezichthouder, MFSA. Ondanks bevindingen dat er veel te weinig informatie over klanten werd ingewonnen en ondanks het ontbreken van anti-witwasmaatregelen bij de bank werd het onderzoek in september van dat jaar alweer gesloten. Er volgden geen maatregelen.

De EBA zoomt in op de zaak van Pilatus, maar stelt ook dat het falen van de FIAU vragen oproept over witwascontroles in de hele financiële sector op Malta. De FIAU heeft twee weken de tijd om aan te geven hoe het de zaken op orde zal stellen.

Vermoorde journalist

Pilatus duikt ook op in de zaak van de vermoorde journalist Daphne Caruana Galizia. Zij schreef begin 2017 dat de bank door de dochters van de Azerbeidjaanse president was gebruikt voor het overboeken van 1 miljoen dollar aan de vrouw van de Maltese premier Joseph Muscat. Diezelfde avond nog werd bankeigenaar Ali Sadr van Pilatus gefilmd toen hij stapels documenten de bank uitdroeg. Sadr is in de VS aangeklaagd wegens het omzeilen van sancties tegen Iran.

Caruana Galizia was ook de eerste die schreef over de offshore vennootschappen die Keith Schembri, de rechterhand van premier Muscat, en Konrad Mizzi, toenmalig minister van energie, hadden opgezet in Panama, kort nadat Malta een deal met Azerbeidzjan had gesloten over de levering van vloeibaar gas, waar het land de afgelopen jaren al zo'n 40 miljoen dollar op heeft verloren.

De journalist werd in oktober 2017 vermoord. Er zijn drie verdachten aangehouden, maar de zaak is nog lang niet opgehelderd.

Kloof gaapt tussen Leeuwarden en Valletta

Hij kwam gisteren naar de Friese hoofdstad om de relatie tussen de twee culturele hoofdsteden in Europa, Leeuwarden en Valletta, te verbeteren. Maar de Maltese minister van justitie en cultuur Owen Bonnici toonde zich weinig bereid de kloof tussen beide steden te dichten. In mei verbrak Leeuwarden de banden met Valletta, nadat de voorzitter van de organiserende stichting in Malta, Jason Micallef zich laatdunkend uitliet over de moord op de Maltese journaliste Daphne Caruana Galizia. "De situatie is uitzichtloos. Overal waar je kijkt blije mensen", schreef deze Micallef bij een foto van een vrolijke menigte op St. Patrick's Day. Een cynische variant op het laatste dat Caruana Galizia op haar blog schreef, voordat zij in oktober vorig jaar door een autobom om het leven kwam. "Overal waar je kijkt oplichters. De situatie is uitzichtloos", aldus de journalist.

Bonnici gaf gisteren geen duimbreed toe toen hij werd gevraagd afstand te nemen van de uitspraken van Micallef. Tjeerd van Bekkum, baas van de organisatie in Leeuwarden, stelde daarop dat Bonnici de moord op Galizia 'omarmt en legitimeert'. De contacten tussen beide steden blijven bevroren.

Lees ook: 

Gokbedrijven wijken uit naar Malta

Vanuit Malta bieden gokbedrijven illegaal onlinediensten aan voor de Nederlandse markt. De Nederlandse Kansspelautoriteit staat in het buitenland machteloos.

Wordt Europa gevaarlijk voor journalisten?

De moord op Ján Kuciak is de tweede dodelijke aanslag op een journalist in Europa in korte tijd. Half oktober werd een Maltese journaliste om het leven gebracht die schreef over corruptie op Malta. De incidenten roepen de vraag op: groeit het gevaar voor journalisten in Europa?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden