Het terrorismeteam van Reclassering: ‘Iemand begrijpen is wat anders dat begrip hebben voor zijn ideologie’

Beeld Colourbox

Zes jaar geleden zette Reclassering Nederland een gespecialiseerd terrorismeteam op, dat zijn werk in de luwte deed. Nu de aanpak lijkt te werken, treedt het team naar buiten. Voorzichtig. Een anoniem teamlid over de omgang met terreurverdachten en het onbegrip in de samenleving. 

Veel verschil tussen de doorsnee crimineel en een veroordeelde voor terrorisme ziet de reclasseringsmedewerkster niet. De rechter kan beiden voorwaarden opleggen, zoals een gebiedsverbod, en de reclassering controleert of ze zich daaraan houden. En in beide gevallen steekt de reclassering veel energie in het opbouwen van een vertrouwensband met de cliënten. Want is zo’n band er, dan is de begeleiding naar een goede terugkeer in de maatschappij effectiever, is het idee. 

Er is één belangrijk verschil, dat is de ideologie, zegt de reclasseringsmedewerker. “In het reguliere werk zul je daar niet veel aandacht aan besteden, bij deze groep juist wel. Het is belangrijk er veel vanaf te weten. Als je met iemand spreekt over hoe hij zijn godsdienst belijdt, moet je het moment herkennen dat je moet zeggen: tot hier en niet verder.”

De reclasseringsmedewerker is lid van het zogenoemde team Terrorisme, Radicalisering, Extremisme, oftewel TER. Dat is in 2012 opgericht na een piek in het aantal terrorismezaken, ingegeven door de opkomst van IS. Het team richtte zich op mensen die poogden zich aan te sluiten bij de terreurgroep, die anderen ronselden voor de gewelddadige jihad of die terugkeerden uit het strijdgebied in Syrië en Irak. Maar ook rechtsextremisten komen bij het team terecht. 

Aan tafel

De medewerkers houden de actualiteiten in de wereld nauwlettend in de gaten. Een nieuw propagandafilmpje van IS kan al impact hebben op hun cliënten.

Tot nu toe trad Reclassering Nederland niet naar buiten met het TER-team. De twintig medewerkers deden hun werk op de achtergrond. Nu er een evaluatie ligt over hun functioneren, verandert dat. Johan Bac, directeur Reclassering Nederland: “We willen laten zien dat we belangrijk werk doen voor de veiligheid van Nederland. Veel instanties praten over deze groep verdachten, wij zitten wekelijks met ze aan tafel.” 

Toch is volledige openheid over het TER-team niet mogelijk, aldus de reclassering. Dat het lid van het team – een veertiger met een lange loopbaan bij de reclassering – niet met haar naam in de krant staat, heeft met haar veiligheid te maken. Bovendien mogen haar cliënten niet het idee krijgen dat zij over hen praat, want dat doet de zorgvuldig opgebouwde vertrouwensband teniet. 

Open vizier

Het belangrijkste van haar werk? Altijd met open vizier communiceren. En de man of vrouw tegenover haar proberen begrijpen, zegt de medewerkster. Dat ze snapt wat iemand drijft toen hij of zij koos voor de weg van het terrorisme en dat er op basis daarvan een plan van aanpak wordt gemaakt. “Dat je het begrijpt, betekent niet dat je er begrip voor hebt”, benadrukt ze. 

Dat laatste is voor de samenleving misschien moeilijk te bevatten Terrorisme is een onderwerp dat veel emotie oproept, merkt ze. De medewerkers van het TER-team worden daarop voorbereid. “Er staat een psycholoog klaar die ons helpt.” Toch heeft ze zich nooit onveilig gevoeld. “Ik hou wel altijd in mijn achterhoofd: waar ben ik? Kan een huisbezoek? De risico’s bespreek je met elkaar. Dat je bij het team in duo’s werkt, heeft een grote meerwaarde.”

Directeur Bac noemt het TER-team het voorbeeld van modern reclasseringswerk. Het beeld dat de reclassering soft is, is volgens hem achterhaald. “Cliënten krijgen met ons te maken in een gedwongen kader. Dat betekent dat als ze zich niet aan de voorwaarden houden, wij een keer waarschuwen. Verandert de houding niet, dan melden wij dat bij het OM en volgen er maatregelen.”

Een voorbeeld van de controle is de enkelband. Veel terreurverdachten krijgen door de rechter een gebiedsverbod opgelegd voor vliegvelden of de landsgrens. “Ik denk dat weinig mensen beseffen dat het betekent dat ik kijk waar iemand is geweest”, aldus het TER-teamlid. “Ik vraag daar ook naar: je komt erg veel op dit adres, wie ontmoet je daar? Of waarom ben je zo vaak in de buurt van een vliegveld?” 

De naam van de reclasseringsmedewerkster is bij de redactie bekend. 

Lees ook:

Onderzoek: Het speciale terreurteam van de reclassering is effectief

Wie is veroordeeld voor een terroristisch misdrijf gaat niet snel opnieuw de fout in. Zo’n 4,4 procent van de veroordeelden recidiveerde terwijl het toezicht van de reclassering nog liep. Bij andere vormen van criminaliteit is dat ongeveer 50 procent.

AIVD waarschuwt: Terreurdreiging is zeker niet verdwenen

De terreurgroep IS is allesbehalve definitief verslagen, schrijft de AIVD in een nieuw rapport.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden