Het terras is weer vol, maar wat is er gebeurd?

Vandaag twee maanden geleden werd Zoran Djindjic vermoord. Sindsdien heeft Servië schoon schip gemaakt. Al is de hoofdverdachte van de aanslag nog steeds voortvluchtig.

BELGRADO - De straten van Belgrado zien eruit zoals ze er altijd uitzien in de lente. De terrassen zitten vol, langs de talrijke kraampjes in Kneza Mihaijlova slentert loom het ijs etende publiek. De politie heeft haar gevechtsuniform weer ingeruild voor het dagelijkse kloffie. Slechts een enkele gemaskerde speciale politieman bij een strategisch gebouw herinnert nog aan de moord op de Servische premier Zoran Djindjic, op 12 maart.

Toch is Servië niet meer hetzelfde als twee maanden geleden. Althans: wie de gegevens van het ministerie van binnenlandse zaken en van de politie naleest, moet wel concluderen dat Servië in korte tijd schoon schip heeft gemaakt. In de weken na de aanslag ondervroeg de politie meer dan 10000 mensen. Duizenden hebben in een politie- of gevangeniscel gezeten of zitten daar nog. Volkomen legaal, want tijdens de noodtoestand nam het parlement een wet aan die de politie toestaat verdachten zestig dagen vast te houden zonder tussenkomst van een rechter.

Volgens politieminister Dusan Mihailovic heeft die resolute, niets ontziende aanpak verdere liquidaties voorkomen. Na de moord op Djindjic zouden diens politieke beschermeling Ceda Jovanovic en minister van buitenlandse zaken Goran Svilanovic aan de beurt zijn geweest. Het was de bedoeling in chaos daarna de macht te laten overnemen door de Rode Baretten, een speciale eenheid van de militaire geheime dienst en het speeltje van de hoofdverdachte, maffiabaas Milorad (Legija) Lukovic. 'Stop Den Haag' hadden de samenzweerders hun complot gedoopt.

Inmiddels is 45 mensen terrorisme en samenzwering tegen de staat ten laste gelegd. En niet de minsten: Aco Tomic bijvoorbeeld, chef van de geheime dienst van het leger; of Borislav Mikelic, president van de kortstondige Servische Republiek Krajina (in Kroatië); en Rade Bulatovic, veiligheidsadviseur van de Joegoslavische oud-president Kostunica. De belangrijkste verdachte is echter nog op vrije voeten.

De naam van het complot doet vermoeden dat het de samenzweerders te doen was om de uitleveringen aan het Joegoslavië tribunaal te beëindigen. Voor veel Serviërs zou dat nog iets van een gerechtvaardigd politiek doel zijn, maar het enorme politieonderzoek -'Actie Zwaard'- toont volgens de autoriteiten aan dat de zogenoemde 'patriottische' politiek in feite een dekmantel was voor zware misdaad. Sinds de moord op Djindjic zijn bijna 3500 mensen in staat van beschuldiging gesteld voor bijna 6000 misdrijven, van moord tot afpersing, van ontvoering tot drugssmokkel. De politie nam talloze wapens in beslag en kilo's drugs. Politiechef Sreten Lukic liet deze maand trots weten dat 'Actie Zwaard' de georganiseerde misdaad heeft 'verpletterd'.

Maar hoe de vork precies in de steel zit, is nog steeds niet duidelijk. Minister Mihajlovic van binnenlandse zaken en zijn collega Batic van justitie hebben de afgelopen weken heel veel beweerd zonder een spoor van bewijs te leveren. Niemand weet hoe de politie een groot aantal bekentenissen van een aantal toch geharde criminelen heeft losgekregen. De meeste mensenrechtenorganisaties in Servië, bondgenoten van Djindjic toen Slobodan Milosevic nog aan de macht was, hullen zich in stilzwijgen.

De waarheid zal pas blijken wanneer de verdachten voor de rechter verschijnen, als dat tenminste in de openbaarheid gebeurt. Aanvankelijk beloofde de regering een snelle berechting, maar het lijkt nu op z'n vroegst september te worden. Een proefballon van justitieminister Batic om de doodstraf opnieuw in te voeren, werd afgeschoten, maar een voorstel om cumulatieve straffen in de strafwet op te nemen haalde het wel. De kans is dus groot dat de moordenaars van Djindjic voor een jaar of honderd de cel in moeten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden