Het Syrische Idlib heeft een nieuwe sheriff: terreurbeweging HTS

Strijders van Hayat Tahrir al-Sham in mei 2018. Beeld AFP

De jihadistische beweging Hayat Tahrir al-Sham (HTS), voortgekomen uit het Syrische Al-Qaidafiliaal, is de nieuwe baas in de Syrische provincie Idlib. De terreurbeweging is vorige week begonnen met de aanval op andere rebellengroepen in de regio. Bij de bloedige gevechten zijn al meer dan honderd doden gevallen.  

Het jihadistische HTS heeft vooral de aanval geopend op zijn oude bondgenoot: Nour al-din al-Zinki. Eerder vochten zij op veel plekken zij aan zij, maar hun relatie is sinds 2017 bekoeld. De strijders van al-Zinki,  de organisatie werd met name berucht na een onthoofding van een minderjarige regeringssoldaat in 2016, zijn grotendeels uitgeweken naar de regio Afrin, waar zij Turkse bescherming genieten. HTS controleert nu een groot deel van de Syrisch-Turkse grens, en ook een aantal belangrijke steden en wegen.

Beeld Brechtje Rood

Een van de steden die nu onder controle van HTS valt, is Atareb. De stad heeft een problematische geschiedenis met Al-Qaida. Rebellengroepen in deze stad raakten meerdere malen slaags met de terreurbeweging. Nederland steunde tot in ieder geval 2017 Syrische rebellen in deze stad met zogeheten non-letale middelen. In 2017 viel er een Nederlandse mobiele bakkerij in handen van Al-Qaida, die na bemiddeling werd teruggegeven. Maar nu heeft HTS de hele stad in handen gekregen.

De aanval van HTS op de Syrische rebellenbewegingen kwam onverwacht. Een groot aantal rebellen en jihadisten was samen met Turkije bezig met de voorbereidingen voor de lang-geplande invasie van Noordoost-Syrië, die als doel heeft om Koerdische strijders te verjagen. Terwijl de rebellen zich opmaakten voor deze strijd, zag HTS zijn kans schoon en viel hen in de rug aan.

Einde aan de deal

De bliksemoperatie van HTS is gunstig voor het Assad-regime en Rusland. Aangezien de terreurbeweging nu officieel de dienst uitmaakt in grote delen van de provincie, zijn Moskou en Damascus niet meer gebonden aan het akkoord dat ze eerder met Turkije sloten in Sochi. Die deal voorzag in een gedemilitariseerde zone in Idlib, waarbij radicale organisaties, waaronder HTS, zich moesten terugtrekken. In ruil daarvoor zouden Rusland en Assad Idlib niet binnenvallen. Dat akkoord staat nu dus op losse schroeven. Dit weekend zijn de Russen en Syriërs met nieuwe luchtaanvallen op Idlib begonnen.

HTS gaf dit weekend beelden vrij van de oorlogsbuit, en daarop is een flink aantal pantservoertuigen en pickuptrucks te zien; ook trucks van het merk en het model dat de Nederlandse regering tot begin dit jaar aan Syrische strijdgroepen leverde: de Toyota Hilux. 

HTS heeft de controle verkregen over veel gebieden waar de Nederlandse hulp terechtkwam. Het is echter niet duidelijk of de terreurbeweging bij de laatste operatie Nederlandse pick-uptrucks in handen heeft gekregen. De Nederlandse regering liet eerder weten dat ze geen zicht heeft op wat er met de door haar geleverde goederen is gebeurd.

In totaal leverde Nederland 313 voertuigen aan Syrische strijdgroepen, waaronder 198 pickup trucks. Uit onderzoek van Trouw en Nieuwsuur bleek dat deze voertuigen van groot militair nut waren voor de rebellen.

Onzekerheid over Amerikaanse terugtrekking uit Syrië

President Trump kondigde vorige maand plotseling aan dat alle Amerikaanse troepen in Syrië snel naar huis zouden terugkeren, maar zijn veiligheidsadviseur, John Bolton, spreekt dit nu tegen. Volgens Bolton, die graag de Amerikanen in Syrië houdt, zal de terugtrekking ‘traag’ verlopen en in ‘coördinatie’ met de bondgenoten. De Koerden, die tot op heden bescherming krijgen van de Amerikanen, snappen er niets meer van en vroegen Washington gisteren om uitleg.

Bolton onderhandelt met de Turken over de voorwaarden over een Amerikaans vertrek. Naar verluidt probeert hij de Turken over te halen om de Koerden niet aan te vallen. Daarnaast wil Bolton garanties dat Iran geen toegang krijgt tot de olievelden in Syrië na een Amerikaans vertrek.

Lees ook: 

Hoe Al-Qaida aan een mobiele bakkerij uit Nederland kwam

Hoe kwam de omstreden hulp aan Syrische strijdgroepen daar eigenlijk terecht, en wat gebeurde ermee? Trouw en Nieuwsuur brachten het logistieke proces in kaart, voorafgaand aan het Kamerdebat vandaag. Er ging veel mis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden