Het Syriëgangers-dreigement van Trump valt slecht in Den Haag

Beeld ANP

Nederland moet met andere Europese landen in gesprek gaan met de VS over de Syriëgangers, zeggen CDA en GroenLinks.

Het dreigement van de Amerikaanse president Trump om gevangen IS-strijders in Syrië vrij te laten, valt slecht bij Nederlandse politici. Het CDA noemt het "weer een bijzonder staaltje tweetpolitiek". D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma vindt de dreigementen ongepast: "Nederland was als een van de weinige Navo-landen bereid om F-16's in te zetten in de strijd tegen IS. Deze dreigementen passen niet in zo'n bondgenootschappelijke samenwerking."

Nederland zal op korte termijn moeten beslissen of het bereid is de Nederlandse IS-strijders terug te nemen en hier te berechten, zoals de Amerikanen het liefst zien. Tot nu toe was het kabinet daar fel op tegen. De lijn is: wie zich aansluit bij Islamitische Staat, kan niet terugkeren. Alleen voor vrouwelijke Syriëgangers en hun kinderen is minister Grapperhaus van justitie bereid iets te doen, al zijn ook daar nog geen concrete terugkeermissies gepland.

Coalitiepartijen CDA en D66 pleiten ervoor om snel op zoek te gaan naar een oplossing, maar laten in het midden of berechten in Nederland een optie is. Het CDA hoopt dat Europese landen samen een oplossing kunnen vinden. "Laat de EU snel met de VS om tafel gaan om te bewerkstelligen dat deze strijders samen voor genocide worden vervolgd", schrijft CDA-Kamerlid Van Toorenburg op Twitter.

Sjoerd Sjoerdsma noemt het "van groot belang dat het kabinet voorkomt dat strijders worden vrijgelaten en in Nederland opduiken zonder dat we in het in de gaten hebben". Oppositiepartij GroenLinks pleit ook voor gezamenlijk Europees optrekken. "Wij willen van de minister horen wat er klopt van berichten dat Nederland al met Frankrijk, het VK en België in overleg is", zegt Kamerlid Kathalijne Buitenweg.

Hoe gaan ze in andere landen om met het nieuws? In Groot-Brittannië speelt de discussie al langer.

In Groot-Brittannië woedt al enkele dagen discussie over wat te doen met IS-strijders die nu terug willen keren. Aanleiding is een interview in The Times met de 19-jarige Shamima Begum, die vier jaar in het kalifaat heeft doorgebracht. Begum, die volgens haar familie gisteren is bevallen van een zoon, verliet op 15-jarige leeftijd het oosten van Londen om zich aan te sluiten bij IS. Ze smeekte in het interview om terug te kunnen komen naar het Verenigd Koninkrijk zodat haar kind in goede gezondheid kan opgroeien. Haar eerste twee kinderen overleden in het kalifaat, vertelde ze. Overigens toonde ze geen enkel berouw voor haar beslissing zich bij IS aan te sluiten.

Sajid Javid, de Britse minister van binnenlandse zaken, liet direct weten er alles aan te willen doen haar terugkeer tegen te houden. Maar de minister van justitie, David Gauke, sprak hem tegen. “Je kan niet zo maar iemand stateloos maken.” De komende dagen zal de Britse regering zich verder buigen over wat te doen met de 19-jarige Begum.

In de afgelopen jaren reisden naar schatting zo’n 800 Britten naar IS-gebied. Daarvan keerde zeker de helft terug. Toch zijn er nog nauwelijks terugkeerders veroordeeld, omdat het voor justitie uiterst ingewikkeld is om bewijsmateriaal van hun misdaden in Irak of Syrië te verzamelen. Verder is het de taak van veiligheidsdiensten om deze groep zo goed mogelijk in de gaten te houden.

Er is wel wetgeving in de maak die veroordelingen makkelijker moet maken. Zo wil de Britse justitie het verspreiden en zelfs het bekijken van terroristisch gemotiveerde video's op internet keihard bestraffen met tot 15 jaar gevangenisstraf. 
Tim de Wit

En in Frankrijk?

Nergens ligt de kwestie van de terugkeerders waarschijnlijk zo gevoelig als in Frankrijk, waar in de afgelopen zes jaar 258 doden vielen bij jihadistische aanslagen.

“Degenen die misdaden begaan hebben in Irak en Syrië moeten terechtstaan in Irak en Syrië.” Dat was tot voor kort het heldere standpunt van de Franse regering over gevangen Franse jihadisten die hun heil hebben gezocht in het kalifaat. Net zo helder als het beleid om de strijders die op vrije voeten zijn waar mogelijk, meestal met de hulp van Amerikaanse drones, uit de weg te ruimen.

Maar de aankondiging van Donald Trump in oktober vorig jaar om de Amerikaanse troepen uit het conflictgebied weg te trekken, dwong Parijs tot een koerswijziging. “Beter in Frankrijk achter tralies dan daar in de vrije natuur”, zo luidt nu het adagium.

De komende tijd zullen 120 à 150 jihadvrouwen en -kinderen terugkeren die nu in Syrië door Koerden gevangen worden gehouden. Het kostte enige moeite om de publieke opinie ervan te overtuigen dat dit probleem moeilijk op een andere manier kan worden opgelost.

Nu de Amerikaanse president de Franse vraagt ook mannelijke strijders toe te laten, loopt de regering opnieuw op eieren. “Bij de Koerden zijn ze in goede handen”, zo verzekerde staatssecretaris Laurent Nunez gisteren. “Maar in het hypothetische geval dat het ervan komt, zullen ze berecht en opgesloten worden.” Het laatste gebeurde eerder al met 270 andere terugkeerders.

Het is moeilijk te zeggen hoeveel Franse jihadisten zich nu nog ophouden in Syrië. Het aantal dat niet is opgepakt of gedood, wordt geschat op tussen de 250 en 300. Ongeveer 200 bevinden zich volgens sommige terreur-experts in het laatste kleine stukje IS-bolwerk dat nu op instorten staat.
Kleis Jager

Politie Turkije pakt Nederlanders op om betrokkenheid bij IS

De Turkse politie heeft drie Nederlanders opgepakt die worden verdacht van betrokkenheid bij terreurorganisatie Islamitische Staat. Dat gebeurde in Bursa in het noordwesten van het land, zeggen bronnen binnen de veiligheidsdiensten tegen staatspersbureau Anadolu. Het gaat om twee vrouwen van wie er een ook de Marokkaanse nationaliteit heeft, en een man van Irakese afkomst. Daarnaast is ook een Irakese man aangehouden. Het persbureau bericht dat de verdachten zijn opgepakt in hun woning in Bursa. De groep stond gesignaleerd bij Interpol. Het ministerie van buitenlandse zaken kan nog niets over de zaak bevestigen en onderzoekt de aanhouding.

Lees ook:

Van Doetinchem naar het kalifaat: maar nu wil deze IS-strijder weer naar huis

Hij ging in 2014 naar Syrië ‘om te helpen’ en kwam bij IS terecht. Nu wacht hij in een Koerdische cel op terugkeer naar Nederland. Trouw sprak de kalifaatstrijder in de buurt van de Koerdische gevangenis waar hij vijftien maanden vastzit.

Wat gaan we straks doen met al die terugkeerders?

Voltooide strafdossiers, een speciale terrorismeafdeling in de gevangenis en een heel apparaat aan deradicaliseringsspecialisten. In Nederland worden al jaren voorbereidingen getroffen voor de terugkeer van Syriëgangers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden