Het strafhof is in Afrika broodnodig

Het ongemak van Afrikaanse landen met het Internationale Strafhof bestaat al langer en valt op sommige punten wel in te voelen. Maar de voorgenomen terugtrekking door Zuid-Afrika en Burundi uit het hof is teleurstellend en onjuist. En zijn goede redenen waarom berechting van Afrikaanse leiders van regeringen en rebellen bij het hof prioriteit heeft gekregen. En het zou een groot verlies zijn als het nog prille strafhof in deze fase al wordt ontmanteld.

Uiteraard oogt het niet aangenaam, de serie Afrikaanse hooggeplaatsten die inmiddels zijn veroordeeld of nog op de verdachtenlijst staan. Maar het gaat ook bepaald niet om kleine conflicten op dat continent. Door de strijd in het Grote Merengebied, in onder meer Congo en de Centraal Afrikaanse Republiek, zijn miljoenen mensen omgekomen. Het hoeft niet te verbazen dat daar veel mensen voor worden aangeklaagd. En iemand als de Oegandese rebellenleider Joseph Kony, eveneens ICC-verdachte, heeft met zijn Verzetsleger van de Heer alleen al tienduizenden mensenlevens op zijn geweten.

Uiteraard zijn er elders ook ernstige conflicten: in het Midden-Oosten, in Afghanistan, in Sri Lanka, et cetera. En dat daar onderzoek naar moet worden gedaan, soms door het ICC, is dan ook terecht. Niet voor niets wijzen voorstanders van het ICC erop dat elders soms ook tribunalen zijn geweest waar hoge leiders zijn berecht, zoals in Joegoslavië of in Cambodja - berechting is dus niet gereserveerd voor Afrikaanse leiders. En daarnaast is het uitblijven van berechting elders nauwelijks een goed argument om dan de rechtsgang in eigen omgeving maar op te blazen.

In veel Afrikaanse landen zijn de staat en het rechtssysteem bovendien nog zwak en is het buitengewoon lastig een goede procesgang te garanderen. Ongeveer de helft van de zaken bij het ICC is dan ook door Afrikaanse landen zelf naar het strafhof doorverwezen. Alleen hierom al hadden Zuid-Afrika en Burundi zich van terugtrekking moeten onthouden. Ze laten daarmee landen in de regio die een eind willen maken aan straffeloosheid en gewelddadigheid in de steek, en lijken vooral te handelen om binnenlands-politieke redenen.

Het zou mooi zijn als in Afrika, door diplomatie en versterking van de rechtsstaat, snel een alternatief ontstaat voor processen bij het ICC. Dat is ook de opzet: het strafhof moet optreden waar een lokale rechtsgang niet mogelijk is. Nog mooier zou het zijn als door krachtige Afrikaanse diplomatie conflicten in de kiem worden gesmoord en grootschalige schendingen van mensenrechten worden voorkomen. Maar juist op dat vlak faalt Afrika vaak jammerlijk. Dat zou zeker het regionaal machtige Zuid-Afrika zich moeten aantrekken.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden