Het stof daalt neer, de onvrede blijft

vluchtelingen | De 'boze burger', die vorig jaar te hoop liep tegen de komst van vluchtelingen, lijkt met de afname van het aantal vluchtelingen rustiger geworden. Maar de onderliggende onvrede is verre van verdwenen.

Het stof is neergedwarreld, het debat is zijn scherpe randjes kwijt, toch blijven de zorgen van de Nederlanders over de toestroom van vluchtelingen groot. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) noteerde vorig jaar rond deze tijd dat 65 procent van de bevolking op een open vraag 'de vluchtelingen' als grootste zorg benoemde. Dat was uniek. Sinds de start van het lopende onderzoek 'Burgerperspectieven' in 2008 werden 'grote zorgen' maar door hoogstens 30 procent van de bevolking gedeeld. Inmiddels staat het percentage dat spontaan 'de vluchtelingen' noemt op 46 procent. Nog fors hoger dan vóór de grote instroom van asielzoekers van vorig jaar, maar de grootste spanning is er duidelijk af.

Toch, zegt Josje den Ridder van het SCP, is de zorg om vluchtelingen 'massief' aanwezig. "Een grote groep Nederlanders vindt het onrechtvaardig dat in hun ogen vluchtelingen veel steun van de overheid krijgen, terwijl Nederlanders die het moeilijk hebben volgens hen aan hun lot worden overgelaten." Ook zijn ze kritisch over grote aantallen vluchtelingen die in relatief kleine gemeenschappen worden gehuisvest, zoals in het vakantiepark in Oranje.

Als de onderzoekers doorvragen blijken de meeste Nederlanders geen hardline weigeraars te zijn of racistische motieven te hebben. Den Ridder: "Er zit meer nuance in het debat dan op het eerste oog lijkt." En dat debat is volgens haar ook beslist niet een worsteling van de onder- of middenklasse. Ook hogeropgeleiden hebben bezwaren, al leven de grootste zorgen bij de lager opgeleiden. Maar ook daar maken veel mensen onderscheid tussen politieke vluchtelingen voor wie een plaatsje te vinden moet zijn, en de grote groepen economische vluchtelingen voor wie minder draagvlak bestaat. Een kleinere groep Nederlanders is volgens Den Ridder juist bezorgd om het welzijn van die vluchtelingen. Is hun opvang in orde en krijgen ze de kans wel om te integreren?

Het percentage Nederlanders dat bezorgd is over vluchtelingen is vrij stabiel, laten volgens De Ridder ook de laatste cijfers zien die in december 2016 worden gepubliceerd. Maar een nieuwe stroom asielzoekers, of een aanslag, kan de ongerustheid over vluchtelingen weer doen oplopen. Een campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen waarin het accent ligt op de aantrekkende economie, zal juist een dempend effect hebben. De mate van onrust is dus beweeglijk, maar de onderliggende opvattingen over vluchtelingen zijn stabiel.

Trouw reisde afgelopen weken naar de gemeenten die vorig jaar in het nieuws kwamen vanwege het heftige verzet tegen de komst van asielzoekers. Hoe vergaat het deze boze burgers nu?

Betogers demonstreren op 18 januari van dit jaar bij het gemeentehuis van Heesch tegen de komst van asielzoekers. foto Robert Vos, anp

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden