Het staat nu vast: maffia zit diep in Italiaanse economie

In zuidelijke regio's verdwijnt tot 20 procent in de zak van georganiseerde misdaad, blijkt uit onderzoek

In een interview dat de Italiaanse anti-maffiarechter Giovanni Falcone in 1991 gaf, zei hij dat meer dan een vijfde van de inkomsten van de georganiseerde misdaad in Italië afkomstig is uit overheidsinvesteringen. Enkele maanden later werd Falcone, die met zijn vrouw en drie lijfwachten onderweg was naar het vliegveld van Palermo, opgeblazen door de Siciliaanse maffia cosa nostra. Die had een lading springstof aangebracht in afwateringsbuizen onder de snelweg en liet deze afgaan op het moment dat de rechter passeerde.

De schatting die Falcone destijds deed, gaf een goed inzicht in de macht van de georganiseerde misdaad, maar was waarschijnlijk een sigarendoosberekening.

Nieuw onderzoek van een hoogleraar economie aan de Bocconi Universiteit in Milaan bevestigt dat de invloed van de maffia op de Italiaanse economie enorm is. Paolo Pinotti rekende uit dat de georganiseerde misdaad 16 procent van het geld in de Zuid-Italiaanse economie wegsluist. In sommige regio's loopt dit percentage op tot 20 procent.

Pinotti is de eerste wetenschapper die de kosten van de criminele 'families' voor de Italiaanse economie zo nauwkeurig in kaart brengt. Zijn meest recente bevindingen, die grofweg de laatste veertig jaar beslaan, publiceerde hij in augustus in het Britse wetenschappelijke tijdschrift The Economic Journal. In zijn onderzoek richt Pinotti zich op de Zuid-Italiaanse streken Basilicata en Puglia. Deze vergeleek hij met andere regio's in de 'voet van de laars'.

Tot in de jaren zeventig van de vorige eeuw werden Basilicata en Puglia door criminele organisaties nog onberoerd gelaten. De regio's kenden de hoogste economische groeicijfers van heel Italië en de laagste criminaliteitscijfers. Maar daar kwam na de grote maffia-oorlogen in het tweede deel van het decennium verandering in, toen leden van de cosa nostra, camorra en 'ndrangheta hun toevlucht zochten tot de eeuwenoude stadjes en dorpen in dit deel van het Italiaanse vasteland. De economie stagneerde en kromp, corruptie sijpelde door in alle lagen van de politiek en binnen enkele jaren verviervoudigde het aantal moorden. De aanwezigheid van de georganiseerde misdaad zorgde er volgens Pinotti voor dat 20 procent van de economische verdiensten in de zakken van maffiosi verdween.

De criminele organisaties specialiseerden zich in drugshandel, wapenhandel, afpersing en het namaken van luxegoederen. Ook eigenden ze zich twee belangrijke industriële sectoren toe: de bouw en de afvalverwerking.

De toename van maffiageweld zorgde voor een afname van private investeringen. Deze werden vervangen door overheidsinvesteringen, die door de misdaadclans weer werden opgeëist, omdat zij bijna alle (bouw- en vuilnis)aanbestedingen binnensleepten.

Van de Napolitaanse camorra-families is bekend dat ze beton leveren aan hun eigen aannemersbedrijven en steekpenningen ontvangen voor grote bouwprojecten die ze runnen. Ook aan vuilnis verdienen ze. Ze beheren bedrijven die afval afvoeren, bezitten opslagcentra waar dit afval wordt gemengd met gewoon huisvuil en als laatste zijn de chemici, de transporteurs en de vuilverwerkers aan de beurt. Het afval komt vaak op illegale stortplaatsen terecht.

Volgens Pinotti is de aanwezigheid van de georganiseerde misdaad in de regio's Basilicata en Puglia minder ernstig dan in Sicilië, Campania en Calabrië, waar de drie grote maffiafamilie's cosa nostra, camorra en 'ndrangheta oorspronkelijk vandaan komen. Hij gaat ervan uit de economische kosten van de georganiseerde misdaad in deze regio's nog veel hoger uitvallen.

"Het staat vast dat de vijf Italiaanse gebieden met de sterkste aanwezigheid van de criminele organisaties ook de armste regio's van Italië zijn", stelt Pinotti in zijn onderzoek.

undefined

200 miljard per jaar

Volgens de directeur-generaal voor veiligheid van het Italiaanse ministerie van buitenlandse zaken, Giovanni Brauzzi, heeft de omzet van de Italiaanse maffia de EU-begroting ingehaald. Brauzzi zegt dat de maffia nu zo'n 200 miljard euro per jaar verdient, terwijl de EU jaarlijks 140 miljard uitgeeft.

De Italiaan sprak tijdens een conferentie in Brussel ook over de internationale verspreiding van de Italiaanse georganiseerde misdaad. "Slechts 10 procent van hun begroting investeren ze in Italië. De rest steken ze in Europa. Ze hebben overal goede vrienden", aldus Brauzzi. Hij stelt dat maffiaclans zijn geïnfiltreerd in 'de meest belangrijke financiële bedrijven'.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden