NieuwsZimbabwe

Het spook van Mugabe waart weer door Zimbabwe

Agenten controleren een man nabij de rechtbank in de stad Bulawayo.Beeld AFP

Een verbod op demonstraties en preventieve arrestaties maken het de oppositie van Zimbabwe moeilijk om protestacties van de grond te krijgen.

De protesten die de Zimbabwaanse oppositie vorige week aankondigde tegen het economische wanbeleid van president Emmerson Mnangagwa (76), komen maar moeizaam van de grond. Een jaarinflatie van 175 procent heeft het land in diepe crisis gestort. En er dreigt zelfs een hongersnood op het platteland. Vrijdag wilde de oppositie daarom hoofdstad Harare lamleggen. Gisteren zou Zimbabwe’s tweede stad Bulawayo volgen. Maar de enige partij die de twee steden werkelijk lam legde, was de politie. Zij verbood protesten en ­samenscholingen.

De afgelopen dagen stroomden filmpjes van verschillende bronnen in Harare via WhatsApp binnen. ­Video’s van enkele honderden ­demonstranten die zittend of zingend diverse kruisingen in de stad blokkeerden. Agenten ranselden hen af met gummiknuppels of dreven hen uiteen met traangas. De politie arresteerde vrijdag 110 mensen, twitterde oppositiepartij MDC. Ook mishandelde zij 48 Zimbabwanen, ­onder wie één vrouw die ‘botbreuken en hoofdwonden’ opliep. Vijf leiders van MDC zouden ‘s nachts zijn ontvoerd en gemarteld.

De politie sloot de binnenstad van Harare vrijdag bijna hermetisch af. Daardoor bleven de blokkades van de kruispunten kleinschalig. Dezelfde tactiek paste de veiligheidsdiensten gisteren toe in Bulawayo. Overal verrezen checkpoints. Mensenrechtenactivist Makomborero Haruzivishe twitterde een serie foto’s van agenten te paard, in pick-up trucks en ­oproerpolitie in open vrachtwagens. Volgens hem waren zij niet alleen ­gewapend met traangas, maar ook met geweren.

De angst voor de politie is enorm

Zo weet de regering van Mnangagwa voorlopig een massale uiting van woede te voorkomen. Maar de vraag is of zij dit kan volhouden. De angst voor de politie is weliswaar enorm, maar de wanhoop onder de bevolking zo mogelijk nog groter.

Na de euforie over de legercoup eind 2017, die de beruchte ex-president Robert Mugabe dwong tot aftreden, is de situatie snel weer verslechterd. Het Wereld Voedselprogramma van de Verenigde Naties vreest dat een derde van de plattelandsbevolking – 3,6 miljoen Zimbabwanen – tegen oktober niet meer genoeg te eten zal hebben. En ook veel andere spoken uit het Mugabe-verleden – hyperinflatie, politiegeweld en marteling – doemen sinds de verkiezingen van juli 2018 weer op.

Mnangagwa, lang de rechterhand van Mugabe, won die verkiezingen met slechts een haardikte voorsprong. Hij beloofde veranderingen: het aantrekken van internationale investeringen en meer democratie, maar er veranderde vrijwel niets. Het leger opende de dag na de verkiezingen het vuur op demonstranten, daarbij vielen zes doden. Begin dit jaar gebeurde hetzelfde. En er volgden razzia’s – ook al zo’n gevreesd spook uit de tijd van Mugabe – waarbij de veiligheidsdiensten oppositieleden en mensenrechtenactivisten oppakte en mishandelde. Daarbij vielen in totaal zeventien doden.

Alles is hier zo gewoon als in Alice in Wonderland

Mnangagwa liet daarmee zien dat hij net als Mugabe geweld niet schuwt. Niet zo gek ook, want hij was daar zelf altijd al onderdeel van. In Bulawayo hielp hij Mugabe halverwege de jaren tachtig vrijwel zeker met het uitmoorden van 20.000 Zimbabwanen, om zo de etnisch ­gedefinieerde politieke oppositie te breken. Verser in het geheugen liggen de extreem gewelddadige verkiezingen van 2008. Mnangagwa zou destijds de architect zijn geweest van een geweldsgolf die zeker 200 mensen het leven kostte en waarbij duizenden anderen werden gemarteld.

De Zimbabwaanse regering zelf ontkende gisteren alle problemen in het land en twitterde dat alles in ­Bulawayo zijn ‘normale gang’ ging. Mensenrechtenadvocaat en MDC-politicus David Coltart reageerde ­cynisch vanuit de stad. “Ja hoor, alles in Zimbabwe is volstrekt ‘normaal’”, twitterde hij. “Hyperinflatie, miljarden zoek in de landbouw, helikopters in de lucht boven rechtbanken, moeders tot moes geslagen door een giftige ‘politieman’. Het is hier ongeveer zo gewoon als in Alice in Wonderland.”

Lees ook:

Estafettestaking in Zimbabwe: ‘Ik vrees een massieve ­ repressie’

De voorzitter van de vakbeweging ZCTU, Peter Mutasa, vreest ­ongekend geweld tegen demonstranten en stakers. Zelf is hij het land ontvlucht met zijn familie. ‘Ik kreeg in aanloop naar het protest verschillende dreigbrieven met ­kogels van veiligheidsdiensten.’

Oppositie in Zimbabwe laat de wonden zien

Sinds kort is de dagenlange internetblokkade in Zimbabwe opgeheven. Op sociale media verschijnen nu foto’s van mishandelde activisten en oppositieleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden