AnalyseNotulen ministerraad

Het slot gaat van de geheime notulen af, of toch niet helemaal?

Demissionair minister-president Rutte maakte vrijdag bekend dat notulen van de ministerraad over de toeslagenaffaire openbaar worden.  Beeld ANP
Demissionair minister-president Rutte maakte vrijdag bekend dat notulen van de ministerraad over de toeslagenaffaire openbaar worden.Beeld ANP

Alle ogen zullen maandagavond gericht zijn op de zeer geheime ministerraad-notulen. Maar het is de vraag of dan alles bekend is wat er is besproken over de toeslagenaffaire.

‘Het kabinet spreekt met één mond’, is een gevleugelde uitspraak van iedere minister en staatssecretaris die naar persoonlijke opvattingen wordt gevraagd. Bewindspersonen moeten hun meningen over politieke kwesties bewaren voor de Trêveszaal, waar de ministerraad in vertrouwelijkheid vergadert. Daar kunnen ze elkaar in de haren vliegen, maar uiteindelijk zullen alle aanwezigen naar buiten toe hetzelfde moeten uitdragen. De ‘eenheid van regeringsbeleid’ mag niet in gevaar komen.

Onder grote politieke druk geeft het kabinet maandagavond een zeldzaam inkijkje in de onderlinge discussies van de bewindslieden. Premier Mark Rutte zal de notulen van een ministerraad uit 2019, die de classificatie ‘zeer geheim’ hebben en normaal gesproken voor 20 jaar de kluis ingaan, publiceren. Hij ziet geen andere optie. Er liggen stevige verwijten dat de Kamer, op jacht naar de precieze omvang van de toeslagenaffaire, door het kabinet doelbewust met een kluitje in het riet is gestuurd.

Naar welke informatie in die notulen zullen de Kamerleden op zoek gaan?

Niets onoorbaars

Rutte heeft de afgelopen week meerdere keren gezegd dat het kabinet destijds ‘niets onoorbaars’ heeft gedaan rond het informeren van de Kamer over het toeslagenschandaal. En dat zal volgens hem ook blijken uit de notulen. Tegelijkertijd noemt de premier het publiceren van de geheime stukken (‘een pagina of 30’) ‘brisant’. “U gaat er van alles in vinden, en denken ‘oh, dat is nogal wat’.”

Het is ten eerste de vraag hoe de ministers in die bewuste ministerraad hebben gesproken over kritische Kamerleden, in het bijzonder over CDA’er Pieter Omtzigt. RTL Nieuws meldde de afgelopen week dat minister Hoekstra, zijn partijgenoot, in die vergadering zei: “We hebben geprobeerd de heer Omtzigt te sensibiliseren, maar dat is niet gelukt.” Ook binnen het D66-smaldeel in het kabinet bestond in die periode irritatie over alle kritiek die ‘hun’ staatssecretaris Menno Snel, verantwoordelijk voor de Belastingdienst, vanuit de Kamer over zich heen kreeg. Eind 2019 zou hij vanwege de toeslagenaffaire opstappen. Wat de vraag oproept: hoe hebben D66'ers zich geuit over Omtzigt en zijn collega's?

Belangrijker dan de wijze waarop ministers in die bewuste ministerraad over Kamerleden hebben geoordeeld, is die andere kwestie: het doelbewust achterhouden van informatie. De Kamer had om een uitgebreid ‘feitenrelaas’ over het toeslagenschandaal gevraagd, maar kreeg dat niet. De verdediging van Rutte laat zich raden: deze documenten zouden leiden tot discussies over de rol van individuele ambtenaren, en daar voelt hij niets voor. Uit berichtgeving van RTL Nieuws blijkt dat in ieder geval één minister hardop protesteerde, verwijzend naar de Grondwet waarin staat de Kamer recht heeft op gevraagde informatie. Wie die minister is, zou uit de vrij te geven notulen moeten blijken.

Verzegelde envelop

Overigens is nog onduidelijk of maandagavond alle verslagen van de betreffende vergadering openbaar worden. Rutte sprak specifiek over ‘de notulen’, maar van iedere ministerraad worden ook zogeheten persoonlijke notulen (p-notulen) gemaakt. Dit is een uitvoeriger verslag, waarin het kabinetsberaad bijna woordelijk wordt samengevat. Deze versie is alleen bestemd voor de ministers, die het in een verzegelde envelop krijgen toegestuurd.

Het is niet ondenkbaar dat gevoelige informatie wel in de p-notulen staat, maar niet in de gewone. PVV-leider Geert Wilders heeft het kabinet dit weekend opgeroepen om álle verslagen te openbaren. Hoekstra zei vrijdag al dat dit wat het CDA betreft akkoord is. “Daarmee wordt duidelijk wat er is besproken, en in welke context wie wat heeft gezegd.”

Lees ook:

Weekboek Formatie: nu is Rutte de controle over het formatieproces echt kwijtgeraakt

In de kleine uurtjes van het zoveelste coronadebat werd afgelopen week zichtbaar hoe demissionair premier Rutte – onbetwiste winnaar van de verkiezingen – zijn vermogen om alles onder controle te hebben momenteel kwijt is.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden