Ik heb een droom

‘Het slavernijverleden gaat ons allemaal aan'

Beeld Jorgen Caris

“Ik herinner me dat ik een jaar of 6 was en droomde dat ik vloog door mijn ouderlijk huis in Woerden. Een heel fijn en vredig gevoel. 

Maar in de gang botste ik opeens hard tegen de lamp die daar hing, tegelijkertijd sloeg ik met mijn hoofd tegen het hoofdeinde van mijn bed. Door de klap werd ik wakker en daarom heb ik die droom denk ik altijd onthouden. Wat me vooral is bijgebleven is hoe vrij ik me voelde tijdens het vliegen. Ik hoopte altijd dat nog eens mee te maken, in een droom is dat niet gelukt maar toen ik later een cursus parapente deed en aan een soort platte parachute een berg afzweefde had ik wel die ervaring van vrijheid.

In mijn dromen tegenwoordig verwerk ik de dingen waar ik me overdag mee bezighoud: gesprekken of discussies waar ik aan heb deelgenomen komen voorbij en ik vraag me af: kan ik al deze stemmen, al die perspectieven en de nuances daarbinnen een plekje geven in mijn werk? Ik vind het belangrijk de verschillende gezichtspunten recht te doen. Dat heeft te maken met mijn jeugd die ik zowel hier als op Curaçao en in Suriname heb doorgebracht. Daar zag ik dat het heel vanzelfsprekend is dat alle verschillende verhalen waarop die samenlevingen zijn gebouwd, aan bod komen. Men staat er al heel lang stil bij het slavernijverleden, niet omdat iedereen nazaat is van slaafgemaakten maar omdat het een gezamenlijk verleden is.

Ons allemaal 

Het gaat ons allemaal aan. We hebben het er nog te weinig over, hoewel hier nu ook meer stemmen hun plek opeisen in de nationale geschiedenis. Daar ga ik mee aan de slag voor een tentoonstelling voor het Rijksmuseum. In eerdere slavernijtentoonstellingen elders is altijd de grote lijn verteld: de Atlantische driehoekshandel, de scheepsreizen, het leven op de plantages. Wij willen een volgende stap zetten en de geschiedenis persoonlijker maken. We richten ons op historische figuren wier etniciteit en belangen uiteenlopen: slaafgemaakten én vrije mensen. Dat maakt het verhaal niet alleen complexer maar ook menselijker, waardoor ik hoop dat wij ons meer betrokken voelen bij dit gedeelde verleden.

Mensen met een Caribische achtergrond, zoals ik, krijgen vaak de vraag: wat doe je hier en waar kom je eigenlijk vandaan? Het raakt me als je niet ziet dat we de samenleving met z’n allen maken. Ik ben ervan overtuigd dat we elkaar en bepaalde gevoeligheden beter zouden begrijpen als je meer weet over de geschiedenis die ons allemaal verbindt. Ik verwacht niet dat we met de tentoonstelling iedereen tevreden stellen, er zijn zoveel meningen. Ik zal dan ook vast mijn hoofd nog stoten, zoals in m’n droom, maar dit is zo’n mooie opdracht dat ik het er graag voor over heb.”

Valika Smeulders (1969) is onderzoeker en curator, gespecialiseerd in cultureel erfgoed, diversiteit en het koloniale verleden. Zij werkt mee aan een expositie over het Nederlandse slavernijverleden die in 2020 opent in het Rijksmuseum in Amsterdam.

In de rubriek 'Ik heb een droom' vraagt Trouw mensen naar hun dromen, overdag en 's nachts.

Dit artikel is onderdeel van het speciale themanummer van Letter&Geest over het slavernijmuseum. Meer lezen? Kijk op trouw.nl/slavernij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden