OPINIE

Het script waarover ik de regie heb

Een thuiszorgmedewerker stofzuigt het huis van een oudere vrouw.Beeld Hollandse Hoogte / Marcel van den Bergh

Het kan juist prettig zijn zaken uit handen te geven om die dingen te doen die het leven de moeite waard maken, aldus lezer Lottie van Starkenburg.

Eigen regie betekent volgens antropologe Suzanne van den Buuse iets anders voor medewerkers dan voor leidinggevenden en politici (Trouw, 26 juni). Ze deed onderzoek in een verpleeghuis.

Ik mis daarin de vraag wat eigen regie betekent voor ouderen die in een verpleeghuis verblijven. En wat is voor hen de waarde van eigen regie? Ik ben niet zo oud, maar wel ervaren met kleine en (tijdelijk) grotere beperkingen en vanuit die ervaring zeg ik: het gaat niet om de regie, maar om het script.

Eigen regie wordt vaak uitgelegd als voor jezelf kunnen zorgen, bijvoorbeeld jezelf wassen. Dan is eigen regie synoniem aan zelfredzaamheid. Een andere uitleg is de zorg voor jezelf kunnen regelen, je aan te passen aan je mogelijkheden en passende professionele zorg te organiseren. Dan is eigen regie synoniem aan zelfmanagement.

Alles wat je als patiënt zelf doet, bespaart zorgkosten. Daarom wil de overheid graag dat mensen zoveel mogelijk zelf doen. Maar ouderen verblijven in een verpleeghuis omdat ze niet of nauwelijks meer zelfredzaam zijn en niet of nauwelijks meer in staat zijn tot zelfmanagement.

Sturen op zelfredzaamheid en zelfmanagement is daarom een recept voor faalervaringen. Een voortdurende confrontatie met de eigen beperkingen -zoals de mevrouw die niet steeds wil vragen om naar de huiskamer gebracht te worden - of een alle energie opslurpend gevecht waardoor geen energie voor andere zaken overblijft. Is die mevrouw na het samen zelf wassen de rest van de ochtend nog tot iets anders in staat?

Ik heb deze ervaringen ook, en daarnaast vind ik al het geregel vaak stom werk. Ik heb wel iets leukers te doen. Zelfredzaamheid en zelfmanagement zijn daarom voor mij geen doel op zich.

Waarom ben ik - en wij allemaal - dan zo gehecht aan mijn vermogen om dingen zelf te doen en te regelen? Omdat dit mij in staat stelt zelf mijn leven vorm te geven, de regisseur van mijn eigen leven te zijn, volgens mijn eigen script.

Maakbaar

Met een script bedoel ik niet dat het leven of onze gezondheid maakbaar is. Er staat niet in: "Op maandag 15 oktober 2012 genas ik door een wonder van al mijn aandoeningen." Er staat wel in wat ik belangrijk vind, bijvoorbeeld dat ik leuke dingen met mijn gezin wil doen of wat ik wil bereiken met mijn werk. Bij het realiseren van mijn script moet ik rekening houden met mijn beperkingen, de tegenslagen die bij het leven horen, de wensen van mijn gezin, het saldo van mijn bankrekening enzovoort, enzovoort.

Het realiseren van dat eigen script geeft zin in en aan mijn leven. En daar doet het al dan niet tijdelijk uit handen geven van regisserende en uitvoerende taken niets aan af. Sterker nog, mijn beste ervaringen met zorg zijn die momenten dat ik mijn zelfredzaamheid opgaf om mijn energie te steken in andere zaken. Het was een pijnlijk besluit om sommige huishoudelijke taken aan mijn partner over te laten. Maar het was het waard door de energie die ik daardoor overhield voor andere dingen.

Ik denk ook aan die momenten dat ik de regie uit handen moest geven aan mijn partner en zorgverleners. Zij regisseerden en zorgden (soms improviserend) volgens mijn script. Het veranderde niets aan mijn beperkingen, maar alles aan hoe ik die ervoer. De waarde van eigen regie zit voor mij niet in de regie, maar in het script waarover ik de regie heb. Of iemand anders namens of voor mij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden