'Het script is slechts houvast'

interview | De Frans-Tunesische regisseur Abdellatif Kechiche is een meester in het verbeelden van passie. Toeval speelt in zijn films een voorname rol. 'Dat je iemand tegen het lijf loopt die je leven compleet op z'n kop zet.'

Het Franse liefdesepos 'La Vie d'Adèle' was in het voorjaar al de meest besproken film van Cannes, waar de Frans-Tunesische regisseur Abdellatif Kechiche (52) samen met zijn hoofdrolspeelsters Adèle Exarchopoulos (19) en Léa Seydoux (28) werd bekroond met de Gouden Palm. De gedeelde hoofdprijs voor de regisseur en zijn actrices betekende een primeur in de geschiedenis van het festival.

En terecht. 'La Vie d'Adèle' behoort tot het beste wat de internationale cinema te bieden heeft, te vergelijken met Michael Haneke's 'Amour', de Gouden Palm-winnaar van vorig jaar die zich ook bekommerde om liefde en verlies, zij het niet aan het begin van het leven, zoals 'La Vie d'Adèle', maar aan het eind.

Kechiche spitst zich in zijn drie uur durende liefdesgeschiedenis toe op de ervaringen van scholiere Adèle die zoekend naar haar seksuele identiteit op studente Emma stuit, de blauwharige uit het stripboek 'Le bleu est une couleur chaude' van Julie Maroh waar Kechiche zijn film losjes op baseerde. Losjes, want waar Maroh haar stripboek begint met een zelfmoord, daar sprankelt Kechiche's film van leven. Gulzig laven Adèle en Emma zich aan de liefde, en dat gaat van een subtiel zweetplekje in een spijkerbroek naar de meest spraakmakende scène van de film: de vrijage van twee Venussen. Zeer expliciet. Hoogst erotisch.

Schandaal
Natuurlijk zagen sommigen daar een schandaal in. De scène schoot de lesbische striptekenares in het verkeerde keelgat als niet realistisch. Een feministisch geïnspireerde Amerikaanse critica meende 'de mannelijke starende blik' te herkennen. En in een tendentieus vraaggesprek met een Amerikaanse website noemden de actrices de bewuste opnamen vorige maand niet voor herhaling vatbaar, iets wat ze in andere interviews daarna weer ontnuchterden, maar dat leverde geen lekkere citaten meer op in de media.

Jammer dat het journaille alleen bij de seksscène opveerde, terwijl het zo'n prachtige film is om het over te hebben. Jean-Michel Frodon, een van de belangrijkste filmcritici van Frankrijk, bekend van Cahiers du Cinéma en Le Monde, begreep het deze week in zijn analyse van 'La Vie d'Adèle' toen hij het had over de camera die danst met woorden en lichamen, en een regisseur die met zijn specifieke blik voorbij gewone represenaties gaat, en conventionele vormen. Hij noemde Kechiche een van de grote observators van deze tijd, iemand die oncomfortabele films maakt waaruit energie wordt geboren, intelligentie en schoonheid.

Aan de interviewtafel, op een chique terras in Cannes, gaat het vooral over het verbeelden van liefde en passie. "Ik wilde een verhaal vertellen over de toevallige ontmoeting tussen twee mensen", zegt Kechiche. "Een ontmoeting die consequenties heeft voor de rest van het leven. Een van hen is een tiener die op het punt staat het leven en de wereld te ontdekken en die een prijs betaalt voor haar vrije geest. Ik heb het bewust over mensen, en niet over man of vrouw. Adèle had ook een jongen met blauw haar kunnen ontmoeten. Interessanter is waarom haar aandacht op dat moment wordt getrokken. Heeft het te maken met schoonheid? Het feit dat de zon schijnt en het licht op een bepaalde manier weerkaatst? Komt het doordat het stoplicht op rood stond?"

Wat Kechiche fascineert is de rol van het toeval, het lot. "Dat je iemand tegen het lijf loopt, die je leven compleet op z'n kop zet, en alles radicaal wijzigt. Iemand die je kan laten groeien, en kan laten lijden. En dat dat allemaal besloten ligt in die ene toevallige ontmoeting."

Op de toppen van zijn kunnen
'La Vie d'Adèle' verhaalt van een relatie, van de liefde en de pijn die velen ervaren. Kechiche neemt het serieus. Hij vergelijkt de pijn van een verbroken relatie met een rouwproces. Het kan een jaar duren, vijf jaar, of een heel leven. In de film keert de regisseur terug naar de bron, het ontstaan van het koppel, waarbij hij de vraag stelt hoe passie en liefde evolueren, en wat het effect is als die band wordt verbroken. "Het kan extreem pijnlijk zijn", vertelt Kechiche. "Je moet diepe innerlijke bronnen aanboren om door te gaan en je missie in het leven voort te zetten. In het geval van Adèle, die onderwijzeres is, is dat doorgeven wat ze heeft geleerd in het leven, en op haar beurt kinderen helpen op te groeien."

Kechiche die op zijn zesde met zijn ouders van Tunis naar Nice verhuisde, en daar opgroeide, was zelf jarenlang theater- en filmacteur voordat hij op 40-jarige leeftijd zijn debuut maakte als regisseur. Dat was met het Parijse immigrantendrama 'La Faute a Voltaire'. Zijn belangrijkste rollen speelde hij in 'Les Innocents' van André Téchiné en 'Bezness' van de Tunesische regisseur Nouri Bouzid, waarin hij de iconische rol speelde van de Arabische man die heen en weer geslingerd wordt tussen westerse vrijheden en islamitische tradities.

Voor zijn eigen films werd Kechiche al tot twee keer toe uitgeroepen tot beste Franse regisseur, eerst voor het Parijse tienerdrama 'l'Esquive', en meest recent voor het Zuid-Franse 'couscousdrama' 'La Graine et le Mulet'. Als acteursregisseur is Kechiche momenteel op de toppen van zijn kunnen. "Het script is voor mij slechts een houvast", aldus de regisseur. "Bij mij komt de film echt tijdens de opnamen tot stand, al improviserend, in interactie met de acteurs, en als de relatie die de acteurs met elkaar hebben, en die de personages met elkaar hebben, door elkaar gaan spelen. Het is als een roman schrijven van duizend woorden, en dan zevenhonderd woorden weggooien."

De vier films die Abdellatif Kechiche voorafgaand aan 'La Vie d'Adèle' maakte, zijn vanaf vandaag te zien in het Eye Filminstituut in Amsterdam: 'La Faute à Voltaire' (10 en 20 oktober), 'L'Esquive' (12 en 17 oktober), 'La Graine et le Mulet' (15 oktober) en 'Vénus Noire' (16 oktober). 'La Vie d'Adèle Chapitres 1 & 2' is te zien in 25 bioscopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden