Het schiet niet erg op met nieuwe grondwet

Gesteggel over religieuze bepalingen vertragen het proces

MARIJN KRUK | TUNIS

Binnen een jaar had er een nieuwe grondwet moeten liggen. Maar twee maanden na het verstrijken van deze termijn is het Tunesische parlement nog niet verder dan een ruwe versie. In Egypte mocht de bevolking zich onlangs in een referendum over een nieuwe grondwet uitspreken. Uitgerekend in het land dat aan wieg stond van de 'Arabische lente', stagneert het grondwetgevend proces.

In een interview stelde parlementsvoorzitter Moestafa Ben Jafaar dat er desondanks veel was bereikt. Maar buiten de Constituante, zoals de grondwetgevende vergadering in Tunesië wordt genoemd, groeit de kritiek. Voormalig interim-premier Beji Caid Essebsi vertolkte een breed gedragen sentiment toen hij stelde dat de coalitie die in de Constituante een meerderheid heeft, haar geloofwaardigheid verloren heeft. Uit onvrede over het getreuzel richtte de hoogbejaarde Essebsi Nidaa Toenes op, een liberale partij die in de peilingen wedijvert met het islamitische Ennahda, de dominante regeringspartij.

Soead Abderrahim, parlementslid namens Ennahda, voert gebrek aan ervaring en onbekendheid met de procedures aan om de vertraging te verklaren. "Daardoor zijn we direct een paar maanden op achterstand gezet." Abderrahim, van huis uit apotheker, is het enige vrouwelijke parlementslid van Ennahda dat geen hoofddoek draagt. "Ook ijdelheid speelt mee", zegt ze in een ontvangstruimte van het fraaie Bardopaleis, de plaats waar de Constituante zetelt. "Beraadslagingen worden live uitgezonden op nationale televisie. Iedere afgevaardigde wil zijn zegje doen en dat vreet tijd."

Tijdrovend blijken ook de onderhandelingen tussen de coalitiepartners. Daarin dient het conservatieve Ennahda het eens te worden met het centrumlinkse Ettakatol en de links-nationalistische Congrespartij (CPR). Dat de spanningen binnen de 'trojka' hoog kunnen oplopen, bleek dit voorjaar tijdens de onderhandelingen over de plaats van sharia. Ennahda, dat zich als een gematigde partij presenteert, zou graag zien dat de nieuwe grondwet op zijn minst een verwijzing naar de islamitische wetgeving bevat. Indachtig het seculiere karakter van het moderne Tunesië, werd overeengekomen daarvan af te zien. Ook een wetsvoorstel waarin mannen en vrouwen als 'complementair' in plaats van 'gelijk' werden voorgesteld haalde het niet.

"Het is een voortdurend gevecht", zegt Salma Zenaidi, medewerkster van Ben Jafaar (Ettakatol). "Ennahda probeert steeds religieuze referenties de conceptgrondwet in te smokkelen. Ze laat proefballonnen op en bindt in zodra ze merkt dat een voorstel te veel weerstand oproept."

Ook bij de bepaling over heiligschennis moest de coalitie op zoek naar een compromis. Van strafbaarstelling, zoals Ennahda graag had gezien, is niet langer sprake. Wel stelt de Tunesische overheid zich in het huidige conceptvoorstel de opdracht 'het heilige te beschermen'.

Komende weken staan de onderhandelingen over de toekomstige machtsverdeling tussen president en parlement op de agenda. Ook hier zijn de verschillen tussen Ennahda en haar coalitiepartners groot en zal gezocht moeten worden naar een compromis. Tegelijk kan de coalitie de overige partijen van de Constituante niet zomaar negeren. Bepaald is dat twee derde van de afgevaardigden zich in het eindresultaat moeten kunnen vinden. De coalitie beschikt over een enkelvoudige, niet over een twee derde meerderheid.

De analist Soefiane Ben Farhat is niet blind voor het groeiende ongeduld bij de Tunesische bevolking. Tegelijk ziet hij in de traagheid van het grondwetgevende proces ook een positieve kant. "Er is ruimte voor een waarachtig en diepgravend maatschappelijk debat", zegt hij in een restaurant in Tunis. "Dat heeft in Egypte ontbroken. Het resultaat is een verscheurd land, terwijl een grondwet op consensus gebaseerd dient te zijn."

Onder de hamer
De revolutie in Tunesië heeft tot dusver weinig economische voorspoed gebracht. De werkloosheid schommelt rond de 20 procent; buitenlandse investeringen blijven achter. Om de nood ietwat te lenigen organiseert het ministerie van economische zaken daarom een veiling van objecten die toebehoorden aan de verdreven dictator Zine Abidine Ben Ali en diens verwanten.

Pronkstukken van de veiling zijn de 34 auto's die werden aangetroffen op de binnenplaats van het presidentieel paleis, waaronder een Lamborghini Gallardo LP 460 en een gepantserde Cadillac. Kostuums van de naar Saoedi-Arabië gevluchte Ben Ali hebben een richtprijs van 3000 euro. Bontmantels van zijn vrouw, Leila Trabelsi, worden voor 4000 euro aangeboden.

In totaal komen er zo'n 41.000 objecten onder de hamer. De veiling, in de luxueuze badplaats Gammarth, duurt nog de hele maand januari. Het ministerie hoopt minstens 10 miljoen euro op te halen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden