Boerenprotest

Het RIVM is opnieuw het doelwit van een boerenactie. Wat gaat er gebeuren?

Boeren verzamelden zich vorig jaar al in de omgeving van het gebouw van het RIVM om te demonstreren tegen de stikstofaanpak van de overheid.Beeld ANP

Opnieuw is er woensdag een boerenprotest, in Bilthoven. Wat staat er te gebeuren, en waarom? Zes vragen en antwoorden.

1. Waarom weer een protest, na alle eerdere?

De organisatie van het protest, actiegroep Farmers Defence Force, heeft boeren uit het hele land opgeroepen woensdag naar Bilthoven te komen, waar het RIVM is gevestigd. Protesteren met tractoren is dinsdag door de veiligheidsregio Utrecht verboden, dus de organisatie vraagt boeren per auto te komen. De aanleiding voor het protest is het verlopen van een ultimatum dat de actiegroep had gesteld aan minister Carola Schouten van landbouw. Zij is van plan boeren te verplichten om de laatste vier maanden van dit jaar koeien een rantsoen te geven, waardoor de dieren minder stikstof uitstoten. Door in de veehouderij de uitstoot te verminderen, kan die elders toenemen: de regering wil zeven snelwegen verbreden en 75.000 huizen bouwen. Daar is ‘uitstootruimte’ voor nodig, die de regering wil realiseren door aanpassingen in het koeienvoer. Boeren vinden zo’n verplichte maatregel een vorm van bemoeienis die hun vakmanschap miskent. Ook vrezen ze dat de koeien gezondheidsproblemen zullen krijgen door het aangepaste rantsoen. Om die reden eisten ze dat de minister haar maatregel intrekt. Zo niet, dan zou de protestactie volgen, gericht tegen ‘de grootste smeerlap van Nederland’. Het hele land zou dat merken. De minister gaf niet toe, en dus is Bilthoven woensdag aan de beurt.

2. Wat heeft het RIVM met veevoer te maken?

Niets. De actievoerende boeren spreken van het ‘Rijksinstituut voor Volksverlakkerij en Manipulatie’, omdat het RIVM verantwoordelijk is voor het registreren van de stikstofuitstoot in Nederland. Op deze gegevens baseert de regering haar beleid. Een deel van de agrarische sector blijft twijfelen aan de juistheid van de stikstofregistratie. Een rapport van een agrarische stichting waaruit moest blijken dat het werk van het RIVM niet in orde is, bleek vorig jaar echter zelf fouten te bevatten. Inmiddels is er een nieuwe klacht: het instituut hanteert voor het vaststellen van de uitstoot van het wegverkeer een andere methode dan voor de uitstoot van de veehouderij. Als in beide gevallen dezelfde methode zou worden gebruikt, zou de stikstofuitstoot van het verkeer vijf of zes keer zo hoog uitvallen, aldus een berekening van de vereniging Natuur en Milieu Gelderland. Het tv-programma ‘EenVandaag’ vernam vervolgens van het RIVM dat het hanteren van verschillende methoden “een beleidskeuze” is van de ministeries van infrastructuur en waterstaat en economische zaken.

Dit artikel beluisteren? Onze collega's van Blendle spraken het voor u in. 

3. Is er steun voor dit protest?

Dat is lastig te zeggen. Weer een protest vindt niet iedereen zinvol. Maar bij de veevoermaatregel hebben niet alleen boeren hun bedenkingen. Gemeentebestuurders uit Overijssel en Gelderland hebben minister Schouten per brief gevraagd om de veevoermaatregel te schrappen en met de boeren te zoeken naar een oplossing. Ook de Dierenbescherming vindt dat de maatregel niet ingevoerd moet worden als er een risico is voor de gezondheid van de koeien.

4. Wat gaat er in Bilthoven gebeuren?

Tractoren mogen dus niet aanwezig zijn, en de demonstranten mogen het terrein van het RIVM niet blokkeren. Op verzoek van de burgemeester van De Bilt stuurt Defensie een aantal vrachtwagens en zo’n veertig militairen richting het RIVM-kantoor. De vrachtwagens sluiten uit voorzorg straten af.

Elders in Bilthoven vindt een manifestatie plaats. Van het RIVM komt niemand daarnaartoe, zegt een woordvoerder. Bij een eerdere, soortgelijke actie sprak RIVM-directeur Hans Brug de boeren kort toe. Dit nogmaals doen is volgens het RIVM een “zinloze herhaling van zetten”. Wel komen er andere sprekers, van een nogal divers pluimage. Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik (CDA) zal het woord voeren, net als Kamerlid Roelof Bisschop (SGP). Ook Tjeerd de Groot (D66) en Jesse Klaver (GroenLinks) zijn gevraagd om te spreken, al werd hen dat bij een eerder protest op het Haagse Malieveld onmogelijk gemaakt. Milieuactivist Johan Vollenbroek, die volgens sommige boeren persoonlijk verantwoordelijk is voor de huidige stikstofcrisis omdat hij het stikstofbeleid van de regering aanvocht bij de rechter, zal via een videoverbinding het woord richten tot de aanwezige boeren. Vollenbroek vindt net als de boeren de veevoermaatregel een slecht idee. Volgens hem is er meer winst te behalen door het sluiten van een energiecentrale, de “energetisch overbodige” Amercentrale in Geertruidenberg.

5. Kan dat zomaar, die energiecentrale sluiten?

In theorie wel. Nederland heeft voldoende andere energiecentrales voor stroomproductie. De Amercentrale, die behalve steenkolen ook veel biomassa (houtsnippers) verbrandt, is voor onze stopcontacten niet onmisbaar. En inderdaad: sluiting zou veel stikstof (en CO2) verminderen. Complicerende factor is wel dat de Amercentrale, eigendom van energiebedrijf RWE, ook warmte moet leveren aan duurzame, gasloze huizen en bedrijven. Bovendien maakte het Rijk eerder al afspraken over de sluiting van de kolencentrale, per 2025. En voor de Urgenda-doelen moet de koleneenheid minder produceren, werd bedongen. Die afspraken openbreken gaat niet zonder een hoop discussie en mogelijke schadeclaims.

6. Blijft het protest beperkt tot Bilthoven?

Als het aan de boeren ligt niet. Ze vragen steun van alle Nederlanders. Iedereen moet thuis blijven of de auto laten staan, is hun oproep. Dat scheelt stikstofuitstoot, waardoor duidelijk moet worden dat verkeer veel stikstof veroorzaakt, en niet (alleen) de boeren. Ook is meer actie, buiten Bilthoven, niet uitgesloten. Het kenmerk van de boerenprotesten van de afgelopen weken is dat ze vaak onaangekondigd en op allerlei plaatsen tegelijk plaatsvonden. Zo blokkeerden tractoren distributiecentra van supermarkten, omdat die te lage inkoopprijzen zouden betalen. Ook voerden boeren actie bij de redacties van RTV Oost en Omroep Brabant en bij een drukkerij van DPG Media in Best. Met deze actie wilden ze laten weten dat de berichtgeving over de boeren en hun problemen naar hun mening niet klopt en te links is.

Lees ook:

Boze boeren hebben een punt: heroverweeg de veevoermaatregel

Bert van den Berg, programmamanager veehouderij bij de Dierenbescherming, snapt waarom de boeren zo boos zijn en woensdag weer actievoeren. ‘Het kan niet zo zijn dat de overheid de boeren nu op de knieën dwingt om woningbouw mogelijk te maken, zonder onafhankelijk wetenschappelijk advies te vragen over de gevolgen van de voorgestelde veevoermaatregel voor het dierenwelzijn.’ 

Minister Schouten niet onder de indruk van ultimatum boze boeren

Farmers Defence Force wilde dat minister Schouten (landbouw) binnen een week haar voorgenomen regels voor eiwitarm veevoer intrekt. Zo niet, dan komen de protestboeren met nieuwe acties, dreigden ze al. 

Boeren ‘klaar om de weg op te gaan’ tegen voermaatregel

Boeren overwegen opnieuw met hun tractoren te gaan demonstreren, omdat ze fel tegen maatregelen op het gebied van veevoer zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden