Het Rijk moet de Naald maar even houden

Toen ik de Naald bereikte was de hemel even opengetrokken. Daar stond hij, grijs en een beetje ongelukkig te wezen. Ik wist dat hij te koop gezet was. Dat maakte hem nog iets tragischer.

Ik denk eigenlijk dat hij niet thuishoorde op dat lijstje van 34 rijksmonumenten dat de Nederlandse Staat van de hand wil doen. Niet na 2009.

In 1901 schonk de Apeldoornse burgerij de gedenknaald, een obelisk, aan het bruidspaar koningin Wilhelmina en prins Hendrik. Het was ook een eerbetoon aan haar ouders, koning Willem III en koningin Emma, die beiden en profil op medaillons in het monument zijn aangebracht.

Hij werd opgesteld op een aantal zichtassen van Paleis Het Loo, waar toen de Oranjes woonden.

Sinds 2009 kennen we hem allemaal. Op Koninginnedag van dat jaar reed een zwarte Suzuki Swift in volle vaart tegen de Naald aan - op slechts enkele meters van de bus verwijderd waarin de koninklijke familie zich bevond. Zeventien mensen had hij onderweg geschept. Zeven van hen zouden het niet overleven.

Bij zijn dodenrit had de chauffeur de Naald zelf niet geraakt, maar wel de hardstenen paaltjes en het hekwerk eromheen.

Daarvan was nu geen spoor meer te zien. Zelfs de restauratie bleef onzichtbaar, niets in het materiaal herinnerde nog aan de schending.

Ik had even om de Naald heen willen lopen, maar dat ging niet zonder op de rijbaan te geraken. Ook dat leek me een planologische vergissing - dat de Naald nu door een drukke rijweg wordt geschampt.

Ik nam de kruising in me op. Het huis Het Kleine Loo, het meest nabij de Naald; aan de overkant van de Zwolseweg hotel Het Loo en iets verderop een pompstation van Esso.

Schuin tegenover de naald, aan de andere kant van de brede kruising, een monument voor de Canadezen. Ik liep ernaartoe, stak de Amersfoortseweg en de Jachtlaan over, waarvandaan de zwarte Suzuki destijds met vol gas het dranghek en de menigte was ingereden, en vond naast het Canadamonument nog een klein monument in het besneeuwde gras.

Het was vormgegeven als een openstaande doos, afgedekt door een glasplaat met inscriptie. Onder het glas bevonden zich objecten die op witte ballonnen leken.

In het glas waren de namen van de zeven slachtoffers van 2009 gegraveerd en twee dichtregels.

Een schrikverbleekte wereld stokte. De nacht viel zwart de dag binnen.

Ze zijn van de Apeldoornse stadsdichter Wim Bierman.

Ja, dit was Apeldoorn, het gebeurde op een Apeldoornse Koninginnedag, en het eindigde tegen een Apeldoornse Naald. Maar nationale televisie droeg het drama de wereld over, de zwarte Suzuki etste zich alle restauratie ten spijt in ons collectieve geheugen, en staande op die treurige kruising dacht ik dat de koningin hier misschien al haar koningschap zag eindigen, in shock.

Die Naald moest nog maar even in handen blijven van het Rijk, hij is zoveel meer geworden dan een verouderd bruidsgeschenk.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden