'Het regime loopt van binnenuit leeg'

Militair historicus Christ Klep geeft Assad weinig kans meer, al kan strijd nog vele maanden duren

Militair is het Syrische regime misschien nog niet verslagen, maar psychologisch staat het op omvallen. Die conclusie lijkt gerechtvaardigd, nu rebellen de aanval hebben geopend op de hoofdstad Damascus en er gisteren bovendien in slaagden om enkele leden van het Syrische veiligheidskabinet te doden.

Lang hield het regime staande dat het de situatie in Syrië onder controle had, en dat het slechts een kwestie van tijd was voor het de brandhaarden in het land zou blussen. Die lezing was al moeilijk vol te houden, omdat het aantal brandhaarden de afgelopen maanden juist toenam. Maar nu de rebellen het regime in het hart uitdagen, is het verhaal definitief als mythe ontmaskerd.

Wil dat zeggen dat de Syrische president Assad zijn koffers al kan gaan pakken? Dat niet per se. Militair gezien is het regeringsleger nog steeds superieur, ook al hebben de rebellen voor hun operatie Damascus Vulkaan de afgelopen twee weken naar eigen zeggen 2500 man naar de hoofdstad gebracht. Het leger beschikt bovendien over voldoende materiële middelen om de strijd nog lang vol te houden. Op het fysieke slagveld zullen de rebellen dus niet snel beslissend zegevieren.

Maar, zegt militair historicus Christ Klep, dat is ook helemaal het doel niet van de opstandelingen. Want dit is vooral een psychologische strijd. De rebellen proberen langzaam het zelfvertrouwen van het regime weg te beitelen. "Het is hun doel om twijfel en paniek te zaaien binnen het regime, en om ervoor te zorgen dat de bevolking haar geloof verliest in het vermogen van de autoriteiten om de zaak onder controle te houden."

Dat gebeurt door aanslagen, zoals gisteren op de veiligheidsministers - een aanslag die (onder andere) werd opgeëist door het rebellenleger FSA. Maar vooral door steeds maar door te gaan met de strijd, door 'speldenprikjes' te blijven uitdelen, zoals Klep het uitdrukt. Dat is ook wat er sinds enkele dagen lijkt te gebeuren in Damascus, waar strijders in talloze wijken - vooral in het zuidwesten en noordoosten van de stad - de confrontatie met het leger zoeken.

Want ook al kan je met 2500 man geen professioneel leger verslaan, je kan het wel lange tijd bezighouden. Klep: "Een stad is het ideale terrein voor een opstand. Er zijn eindeloze mogelijkheden om je te verbergen of te verplaatsen. Voor een regime is het daardoor bijna onmogelijk om alles onder controle te krijgen."

Als de rebellen slim zijn, aldus Klep, dan betrachten ze vooral veel geduld. "Dan stop je even met aanvallen, en sla je een week later weer toe. Elke keer is het regime gedwongen om te reageren, want anders lijkt het of het opgeeft. Maar als het regime de zaak 'onder controle' krijgt, en een week later moet het weer optreden, en nog een keer en nog een keer - steeds met bruter geweld - dan verliest het uiteindelijk zijn geloofwaardigheid."

Daarmee verliest het ook zijn aantrekkingskracht voor mensen die nu misschien nog loyaal zijn. Klep: "De ineenstorting van een regime begint als mensen versneld gaan overlopen en als het overheidsapparaat - politie, ambtenaren - zich gaat terugtrekken, zich als het ware alvast distantieert van de autoriteiten. Het regime loopt dan van binnenuit leeg."

Wat dat betreft zijn de voortekenen voor Assad ongunstig. Alleen al de afgelopen week liep een hoge generaal en jeugdvriend over, net als (voor het eerst) een ambassadeur en (niet voor het eerst) een aantal hoge officieren. Tel daarbij het brutale optreden van de rebellen en de dodelijke aanslag van gisteren, en het ziet er slecht uit voor Assad. Een kat in het nauw maakt rare sprongen, zeker, en de strijd kan nog maanden voortduren. Maar Klep geeft het regime weinig kans meer: "De omslag kan ook zomaar heel snel komen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden