Het regent geen noten bij bassist Eric van der Westen, maar wat hij speelt is raak, als een schot in het hart.

De programmering van Jazz International Rotterdam (JIR) is elk jaar in handen van een andere belangrijke Nederlandse jazzartiest. Dat houdt het festival fris, spannend en vooral afwisselend. Dit jaar is de eer aan contrabassist Eric van der Westen (1963). Met als thema 'Jazz the world over' zal hij zijn affiniteit met niet-westerse muziek duidelijk laten gelden.

door ARMAND SERPENTI

Naast de band van de Libanese oud-(luit)speler Rabih Abou-Khalil klinkt er onder meer Zuid-Europese passie van het octet rond de Italiaanse rietblazer Gianluigi Trovesi en speelt pianist Simon Nabatov een Braziliaans getint soloprogramma. Zelf staat Van der Westen drie keer op de planken, te beginnen met een uitgebreide versie van zijn werkstation Quadrant, de basis van waaruit hij de meest uiteenlopende projecten gestalte gaf.

,,Met een akoestische en elektronische mix van gecomponeerde, geïmproviseerde en wereldmuziek zetten we weer een nieuwe stap in de geschiedenis van Quadrant. Het wordt pittige en broeierige muziek met een flinke groove. Live gespeelde solo's komen via de microfoon bij een 'sounddesigner' terecht, die ze bewerkt en opnieuw de ruimte instuurt. Zo hoort de solist terwijl hij speelt, zijn eigen partijen gemanipuleerd terug en lijkt het alsof er iemand met hem meespeelt. Hij is dus gedwongen meer te doen dan zijn eigen verhaaltje vertellen. Daarbij wordt een jazzdrummer geconfronteerd met computergestuurde drums. Resultaat: elektro-akoestische muziek met swing.''

,,Het stuk dat we spelen is een aanklacht tegen de waarden die het Westen oplegt aan de rest van de wereld, tegen de politiek van Amerika en het harde asielzoekersbeleid. Dat blijkt vooral in de teksten die ik bedacht voor de vocalisten. De Zwitserse Kristina Fuchs, de Molukse Monica Akihary en Louis Mhlanga uit Zuid-Afrika zingen onder meer over het leven in een 'global village', een positieve gedachte, totdat de overburen bij ons aankloppen.'' Van der Westen is sterk politiek geëngageerd en was in zijn jeugd betrokken bij de anti-apartheidsbeweging. Hierdoor kwam hij in contact met de muziek van Zuid-Afrika, sindsdien een vaste waarde in zijn repertoire. De eerste keer dat hij naar Zuid-Afrika toog was in 1993, als begeleider van de band van Kenny Wheeler.

,,Ik schrok van de desastreuze invloed van het Westen op dat continent en de vooroordelen die erover de ronde doen. Wij denken dat Afrika een groot zwart gat is, maar overal hebben ze internet, weten ze wie Michael Jackson is en drinken ze Coca- Cola. Exotisch Afrika barst van de auto's, snelwegen en reclameborden, met af en toe een stukje gras waar wat leeuwen op zijn losgelaten.''

Op een van zijn volgende reizen ontmoette Van der Westen zijn misschien wel belangrijkste muzikale partner, zanger en gitarist Louis Mhlanga. Op de slotdag van JIR spelen Van der Westen en Mhlanga samen met het ritmisch en improvisatorisch sterke Zapp Strijkkwartet, om vervolgens met deze bezetting op te gaan in een orkest samengesteld uit een groot deel van de festivalmusici. Speciaal voor deze gelegenheid schreven Van der Westen, pianist Michiel Braam en de Zuid-Afrikaanse componist Paul Hanmer elk een eigen werk.

Van der Westen: ,,Hanmer wordt in zijn land gezien als een van de belangrijkste jonge componisten. Als klassiek geschoold pianist weet hij haarfijn de nuances te onderzoeken van de Zuid-Afrikaanse, de geïmproviseerde en de westerse klassieke muziek, zonder ze letterlijk te citeren. Een heel ander muzikaal karakter dan Michiel Braam, die is echt Hollands tot in de tenen. Er zit dus nogal wat afwisseling in dat slotconcert!''

,,In mijn stuk staat de lyriek centraal. Ik houd van muziek die je kunt zingen en speel graag eenvoudige lijnen. Het zangerige, de buik van de toon, de lucht in de contrabas, daar gaat het om. Ik ben geen virtuoos, geen snelle jongen die het noten laat regenen, ik speel ze weinig en niet op een hippe manier, maar ze zijn wel altijd raak.''

Voor Van der Westen moet elke basnoot klinken als een schot in het hart van de muziek. ,,Neem nu Neil Young, die zingt als een slippende cassetterecorder, maar de manier waarop hij dat doet, daar kun je wat mee. Liever die rauwe onvolmaaktheid dan de technische perfectie van een Winton Marsalis.''

,,Maar niet alle aandacht moet naar mij uitgaan; het zijn de mensen van Jazz International Rotterdam die tegen de klippen op een constructief beleid hebben ontwikkeld voor de uitvoering van geïmproviseerde muziek in Rotterdam.''

Dat vanaf 2006 ook het North Sea Jazz zijn stempel op de havenstad drukt, kan volgens Van der Westen heel positief werken: ,,Jazz International Rotterdam richt zich voornamelijk op Europese en Nederlandse geïmproviseerde muziek en geeft daarmee hopelijk de nodige feedback aan de organisatie van North Sea die, met een prominente programmering, de wereld nu toch echt eens moet bewijzen dat jazz meer is dan Amerikaanse mainstream.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden