Column

Het record van Van Agt gaat eraan: deze formatie is de langste ooit

null Beeld ANP
Beeld ANP

Het einde van de kabinetsformatie komt in zicht. Zeker is dat komende week de formatie uit 1977 qua duur naar de tweede plaats zakt.

Onmiddellijk na het komende weekeinde wacht een voor de parlementaire geschiedenis gedenkwaardige gebeurtenis. Veel aandacht zal er desondanks niet voor zijn, nu het regeerakkoord op een oor na gevild is. Vertegenwoordigers van de vier partijen verzekeren dat er nog slechts wordt gesproken over de precieze redactie van de tekst van het regeerakkoord.

Afhankelijk van de vraag met welke gebeurtenis je een formatie laat beginnen en eindigen wordt er op 10, dan wel op 9 oktober een record gevestigd. Dan wordt het record gebroken dat nu nog in handen is van het eerste kabinet-Van Agt, maar dat beter bekendstaat als de formatie van het tweede kabinet-Den Uyl dat er nooit kwam.

Record verbreken

De formatie begon destijds op 26 mei (de dag na de verpletterende verkiezingsoverwinning van Den Uyl) een duurde tot 19 december, de dag dat Van Agt en Wiegel hun kabinetsploeg presenteerden op de trappen van Huis ten Bosch, 207 dagen dus. Morgen, zondag 8 oktober, wordt dat record in de huidige formatie geëvenaard. Het is dus geen gok, maar een absolute zekerheid dat het maandag aanstaande gebroken wordt.

Trek daaruit nu niet de conclusie dat er sinds het midden van de jaren zeventig niets geleerd is. Vergeleken bij het openbare straatgevecht van destijds ging het er dit keer een stuk rustiger aan toe en, belangrijker, er werd niet in het licht van de schijnwerpers van de media onderhandeld.

Een derde verschil: voor zover van de buitenkant valt op te maken was het niet de voorop gezette bedoeling van één partij de ander(e) de wet voor te schrijven en heeft ook niemand het bizarre idee dat een partij kan bepalen welke bewindspersonen een andere partij mag voordragen.

Het grote verschil met 1977 is dat destijds de verhoudingen in het politieke midden ongezond ver gepolariseerd waren en dat in het huidige tijdsgewricht de middenpartijen weten dat ze elkaar nodig hebben. Dat desondanks het formatieduurrecord gebroken wordt, heeft dus met andere zaken te maken. Wellicht omdat er, hoewel er vier partijen uit het midden bij betrokken zijn, toch nog wezenlijke politieke verschillen zijn?

Er wordt dus wat de duur van de formatie betreft een nieuw record gevestigd. Dat oude record kan bovendien ook nog eens behoorlijk verslagen worden. Naar verwachting wordt komende dinsdag het regeerakkoord van het derde kabinet-Rutte gepresenteerd, maar daarmee is nog niet duidelijk uit welke mensen dat kabinet zal bestaan.

Wanneer dan wel?

Volgende week zal eerst, na een debat in de Kamer met Gerrit Zalm, die als informateur geldt als de architect van het regeerakkoord, de formateur moeten worden aangewezen. Aan het einde van het debat zal de fractievoorzitter van één van de vier formerende partijen (wellicht niet Mark Rutte zelf, dat is wel erg hovaardig, maar één van de andere drie) aan de Kamer een motie voorleggen waarin de Kamervoorzitter wordt gevraagd Rutte te verzoeken een kabinet te formeren.

Rutte kan dan rustig werken aan de samenstelling van zijn kabinet, waarvoor overigens de vier partijen op dit moment hun kandidatenlijstjes al wel zo'n beetje klaar hebben. De week na volgende week is het herfstreces en als demissionaire premier heeft hij in die week enkele Europese verplichtingen. Dat betekent in theorie dat 23 oktober de eerste gelegenheid zou zijn dat het nieuwe kabinet door het staatshoofd zou kunnen worden beëdigd, al wordt er in Den Haag al niet meer op gerekend dat die dag haalbaar is. De beëdiging en het aantreden van de nieuwe regeringsploeg zal dus ergens tussen 24 en 27 oktober zijn.

Daarmee is dus nu wel duidelijk dat het eerste grote debat met het derde kabinet-Rutte in de eerste week van november zal plaatsvinden. Daarna kan dan eindelijk begonnen worden met het dag-tot-dag handwerk in de Kamer. Er liggen nog heel wat begrotingen voor 2018 te wachten op behandeling.

Lees ook: Maatregelen Rutte III zijn bekend, nu de visie nog

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden