Het publiek klapt en juicht voor de show van Jean-Marie

Het Front National dreigt de verkiezingen van zondag in het zuidoosten van Frankrijk te winnen. In de stad Nice wordt de partij van Jean-Marie Le Pen waarschijnlijk de grootste partij. Met zwaar geschut binden andere politieke partijen de strijd aan tegen deze partij die haat tegen niet-Europese buitenlanders propageert.

NICE - Het Theatre de Verdure in Nice is afgeladen. Rondom de circustent patrouilleren leden van het Nationaal Jeugdfront, de zwarte helmen onder handbereik. In de tent vraagt een plaatselijke voorman van het Front National (FN) de 3 000 aanwezigen in te schuiven, want "buiten staan er nog 2 000" . Gejuich. Op elke stoel ligt een plastic tas met het weekblad Minute La France. Op de omslag een tekening over het FN in de slachtofferrol: een moeder en dochter die, analoog aan de jodenster, een FN-lap op de borst dragen en een winkel passeren waarop 'verboden voor nationalisten' staat. Verder in de tas een folder van de platenmaatschappij SERP, die Jean-Marie Le Pen in 1963 oprichtte met de voormalige oostfrontstrijder in de Waffen-SS, Leon Gaultier.

Onder de aanbiedingen is een video over de Belgische 'Volksfuhrer' Leon Degrelle, eveneens voormalige SS'er. Uniek feit in de Franse verkiezingscampagne: het publiek heeft 12 gulden neergeteld voor een avondje Le Pen. Het wordt in stemming gebracht met beschaafde muziek: Bizets Carmen, Vivaldi en Weense walsen. Daarna een propagandafilm, beelden van Jean-Marie als parachutist in Indochina, in Suez en Algerije. Beelden van demonstraties en vlaggen, veel vlaggen. Een ernstige stem zegt hoe vreselijk het in Frankrijk is - immigratie, werkloosheid, morele degeneratie van de jeugd en Aids - steeds gevolgd door "het Front National, dat bent u" .

In tegenstelling tot andere Franse steden is hier nauwelijks sprake van een tegendemonstratie. Zo'n dertig jongeren op het aangrenzende Place Massena roepen leuzen. "Wij hebben ze gefotografeerd" , zegt de man op het podium. Gejuich, de stemming zit erin. Naast het podium met de neonletters 'Le Pen, vite' (Le Pen weldra) staan potige kerels met het embleem van de ordedienst van het FN, de Direction Protection Securite.

Dan worden de kandidaten voor de regionale en kantonnale verkiezingen gepresenteerd. Als eerste Bruno Megret, propagandaleider en nummer twee van het FN en opsteller van de 'vijftig voorstellen tegen de immigratie', waaronder het voorstel een label op Franse produkten te doen met 'gemaakt in Frankrijk en door Fransen'. Als iedereen is voorgesteld, komt Le Pen met een brede grijns uit de coulissen op de tonen van het slavenkoor uit Verdi's opera Nabucco. Het publiek is uitzinnig. Maar voor de leider het woord neemt, wordt eerst een verklaring op het videoscherm getoond van Jacques Medecin, de burgemeester van Nice, die in 1990 een proces wegens verduistering van gemeentegelden niet afwachtte en naar Uruguay vluchtte. Medecin spreekt zijn warme steun aan zijn vriend Jean-Marie uit.

Le Pen beweegt zich, gevolgd door een lichtkanon vrij over het podium en spreekt twee uur onafgebroken uit het hoofd. Zijn lichaam beweegt op het ritme van zijn woordenvloed. Beurtelings krimpt hij ineen en rekt zich uit, het hoofd achterover. Tijdens bijzinnen draait hij zich om naar de kandidaten, om vervolgens het publiek deelgenoot te maken van de zoveelste uitsmijter, gevolgd door: "Niet waar?" Het publiek lacht en geniet.

Le Pen heeft onmiskenbaar humor en charisma. De drukke mimiek, de wisseling van intonatie en de dramaturgie zijn ingestudeerd en afgekeken van Billy Graham. Hij bespeelt de angsten voor aids en drugs. Een meester is hij in het belachelijk maken van tegenstanders: de socialisten, de groenen, de traditioneel rechtse politici en de media die zich tegen hem keren. Le Pen beheerst de kunst van woordspelingen. De one-man-show is een aaneenrijging van anekdotes, toespelingen, aanvallen en verdedigingen.

Vorige week onthulde de Franse pers dat een kandidaat van het FN in 1944 in het hoofdkwartier van de Gestapo in Cannes een verzetstrijder had doodgeschoten. De man werd na de oorlog ter dood veroordeeld, maar kreeg later amnestie. Met gespeelde woede spreekt Le Pen zonder man en paard te noemen over een "enorme leugen, georkestreerd door het Rode Orkest" (de pers). "De man heeft amnestie gekregen, dus waar praten we over. Wij kijken niet naar het verleden. De nationale beweging is een beweging van Franse verzoening." De zaal juicht.

De publikatie van een foto vorige week door het Duitse blad Stern van een FN-leider met een Duitse neo-nazi en Hitler-bewonderaar, doet hij gespeeld vrolijk af als de zoveelste verkiezingstruc van de tegenstanders, om vervolgens woedend uit te schreeuwen: "Nee, wij zijn geen fascisten en racisten, zulke aantijgingen zijn scandaleux."

Le Pen draait de zaak om. "Hier, in de regio Provence-Alpes-Cote d'Azur hebben de Fransen als eersten de betekenis van de gekleurde vlam (het FN-embleem) die miljoenen harten doet kloppen begrepen, terwijl miljoenen anderen nog vergiftigd zijn door de propagandamethoden van Stalin en de nazi's, door de KGB en de SS."

Een tegenstander laat de leider wijselijk buiten schot. De bisschop van Nice, monseigneur Saint-Macary, heeft namens de zeven bisschoppen van de apostolische regio geadviseerd niet op hen te stemmen die vreemdelingenhaat prediken.

Dan komt de leider tot de kern: de geschiedenis van de Europese volkeren is de verdediging tegen de volken uit het 'mysterieuze Azie'. Le Pen brult: "Wij hebben niet alleen het recht, maar de plicht ons erfgoed, onze familie te verdedigen, tegen de immigratie, tegen de werkloosheid, tegen de onveiligheid. Het lot van het land zal voor het eind van de eeuw worden beslist. Een vastberaden alternatief is nodig, dat is ons grote avontuur." De leider springt in de houding en zet uit volle borst de Marseillaise in - "Te wapen burgers" .

Zondagmorgen verzamelt zich in het statige roze hotel Westminister Concorde aan de Promenade des Anglais een ander publiek. Veel bontmantels, parelkettingen, goud. Terwijl buiten de wielerwedstrijd Parijs-Nice binnenkomt, houdt het UPF, het samenwerkingsverband tussen de rechtse partijen UDF en RPR, een bijeenkomst om het kader op te peppen. De kandidaat voor Nice, Christian Estrosi, vallen geen spreekkoren ten deel, maar een beschaafd applaus. Na het vertrek van zijn vriend desondanks, Jacques Medecin, is Nice in gevaar, zegt hij, en wij zijn zijn erfgenamen. Jacques heeft Nice tot een mooie stad gemaakt en alleen wij kunnen daarmee doorgaan. Komen de andere kandidaten, Le Pen en de socialist Leon Schwartzenberg die voor Nice de lijst van Bernard Tapie aanvoert, immers niet van buiten de stad?

Het UDF bestuurt sinds 1986 de regio, maar volgens peilingen is er sprake van een nek-aan-nek race met het FN. De UDF en de RPR zien hun aanhang naar het kamp van het FN overlopen en moeten alle zeilen bijzetten om het bestuur van de regio in handen te houden, desnoods door compromissen met het FN, al wordt dat in het openbaar ontkend.

Energie Sud is de lijst van Adidas-eigenaar en voorzitter van Olympique Marseille, Bernard Tapie. Als het aftakelingsproces van de Socialistische Partij ergens zichtbaar is, is het wel hier. De ondernemer-lijsttrekker beroept zich erop dat hij president Mitterrand steunt, maar onafhankelijk is en geen deel van de PS uitmaakt. Knarsetandend steunt een deel van de socialisten Tapie, zonder roos in de vuist, maar met blauwe affiches met de foto van de zoon van de loodgieter die het tot miljardair schopte. Een oudere socialist bekent dat hij er moeite mee heeft, maar ziet Tapie als de laatste kans tegen Le Pen.

Als de zaal van het congrescentrum Acropolis zich vult, komt 'Oleeeh, ole, ole' roepend een groep jongeren uit Marseille binnen, die zich per spandoek als de 'generation Tapie' kenbaar maakt. Yvette, een scholiere van zeventien, verklaart dat ze altijd met de voetbalclub meereist en Tapie haar held is. De politiek ziet ze niet zitten. Andere kopstukken van Energie Sud zijn de couturier Daniel Hechter en de zanger Enrico Macias.

Ook Tapie hantert een gespierd taalgebruik. Vorige week werd hij veroordeeld tot een symbolische boete, omdat hij Le Pen en de stemmers op het FN 'smeerlappen' noemde. Tapie heeft zijn politieke carriere gebouwd op de strijd tegen Le Pen. Zijn ambities zouden zelfs tot het presidentschap van Frankrijk reiken.

Als het voorprogramma met een socialistische minister, staatssecretaris en oud-minister is afgelopen, komt Tapie op het podium. "Jullie hebben het beste materieel, maar spelen in de derde divisie" , zegt hij de socialisten van Nice, die het in de peilingen afleggen tegen Le Pen. Hij praat over zijn recente bezoek aan Jeruzalem en zegt hoe hij onder de indruk was van het monument voor de door de nazi's vermoorde kinderen. "Wie dat een detail uit de geschiedenis durft te noemen (Le Pen in 1988) is een ...?" "Smeerlap" , roept de zaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden