Het proefverlof ligt onder vuur na fouten in de zaak-Anne Faber

Minister Sander Dekker van rechtsbescherming (VVD) wacht volgende week een loodzwaar debat. Beeld ANP

De Tweede Kamer is ontdaan over de vele fouten in de zaak-Michael P., de man die Anne Faber doodde. Minister Dekker van rechtsbescherming wacht volgende week een loodzwaar debat.

Hoe kon het zó misgaan, vraagt de voltallige Tweede Kamer zich af na het verschijnen van de twee vernietigende rapporten over Michael P. De rapportages – een van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, en een van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid gezamenlijk – brengen een diep falen aan het licht van de forensische zorg van P., die werd voorbereid op terugkeer naar de samenleving maar tijdens proefverlof een verkrachting en moord pleegde.

Minister Sander Dekker (VVD) heeft eerder deze week al in een persoonlijk gesprek met familieleden van de vermoorde Anne Faber zijn excuses aangeboden. Zij zeggen dat te waarderen. De minister heeft de verantwoordelijkheid erkend voor de missers die eraan bijdroegen dat het in september 2017 tijdens een proefverlof van Michael P. gruwelijk misging. Dekker was toen nog geen minister, het drama speelde zich af vlak voor hij aantrad.

Naar nu pas blijkt, wist de forensische kliniek in Den Dolder die P. behandelde te weinig over de dubbele verkrachting waarvoor hij eerder was veroordeeld en zijn mogelijke seksuele stoornis. Hij was er alleen bekend om zijn agressie. Dat beeld had P. zelf gecreëerd. Hij wist met een beroep op zijn privacy de informatie over zijn zedenveroordeling achter te houden voor zijn behandelaars. Die vroegen er zelf ook niet actief op door.

Dekker gaat verplicht stellen dat forensische klinieken voortaan een actuele risicoanalyse maken voordat iemand op proefverlof mag. Ook dat gebeurde niet in Den Dolder. Dekker heeft meer maatregelen aangekondigd. Zo wil hij het onmogelijk maken dat een veroordeelde zelf beslist of zijn dossier opengaat. Verder heeft hij van 21 andere geweldsplegers of veroordeelde verkrachters de vrijheden opgeschort. “Zij konden zich onterecht deels vrij in de maatschappij bewegen”, erkent de minister. In het vervolg is er pas proefverlof “als er een compleet beeld is” van het risico op herhaling.

Risico's

Alleen al uit dat laatste blijkt dat de fouten veel dieper zitten dan alleen een fatale stapeling in deze ene zaak. Of de excuses van minister Dekker genoeg zijn, moet volgende week blijken tijdens een Kamerdebat. Uit de kritische reacties van zowel de oppositie als ook de regeringspartijen CDA en D66 valt af te leiden dat de minister een zwaar debat wacht. Ook de onderzoekers zelf stellen dat dezelfde missers ‘op veel andere plekken’ in de justitiële keten kunnen gebeuren.

“Dit gaat over het gebrek aan deskundigheid in de hele forensische zorg”, zegt CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg . Die forensische zorg is op papier bedoeld om gevangenen met een stoornis te behandelen, zodat ze na afloop van hun straf veilig kunnen terugkeren in de samenleving. Door bezuinigingen en personeelstekorten staat die zorg al jaren onder druk. Van Toorenburg: “Vorige ministers zijn alleen maar bezig geweest met het sluiten van cellen. Terwijl er signalen te over waren dat er van alles misging in de dagelijkse praktijk”. Oppositiepartij SP vraagt zich af waarom in de onderzoeken naar de zaak-Faber niet is gekeken of personeelstekort in Den Dolder een rol gespeeld kan hebben.

De maatregelen die minister Dekker nu al neemt krijgen brede politieke steun. Maar het vertrouwen is daarmee nog niet vanzelf terug. D66-Kamerlid Maarten Groothuizen vraagt zich af “of het toezicht vanuit het ministerie voldoende is”.

Veel fracties trekken nu al de conclusie dat de risico’s voor de samenleving voortaan veel sterker moeten meewegen bij het toekennen van proefverlof. “Er is onvoldoende aandacht voor de veiligheid in de samenleving”, zegt PvdA-Kamerlid Attje Kuiken, die ‘ontdaan’ is over de onderzoeken. De PvdA wil dat minister Dekker alle proefverloven opschort, en niet slechts van 21 veroordeelden. De fractie heeft aanwijzingen dat bij een veelvoud aan delinquenten de risico’s­­ niet goed zijn ingeschat.

Lees ook:

Dit ging er mis in de resocialisatie van Michael P.

Een dodelijke mix van fouten, gemiste kansen en juridische belemmeringen. Wat er volgens de onderzoeksrapporten mis ging in de resocialisatie van Michael P.Den Haag verbolgen over fouten rond Michael P.: ‘Je trekt wit weg als je de rapporten leest’

Hoogleraar: Dat het misging bij Michael P. is geen reden om te twijfelen aan de hele forensische zorg

Dat er in de behandeling van Michael P. dingen vreselijk fout zijn gegaan, is duidelijk. “Forensische zorg is altijd een combinatie van behandeling en veiligheid”, zegt Hjalmar van Marle, hoogleraar forensische psychiatrie. “Uit deze rapporten komt het beeld naar voren dat die tweede pilaar, de veiligheid, in deze zaak is verwaarloosd.”

Ja, in Den Dolder zijn ze geschrokken. Maar ze zijn er ook wel wat gewend

Er zijn veel fouten gemaakt tijdens de detentie van Michael P. Ook in Den Dolder, waar P. in een kliniek zat, toen hij Anne Faber doodde. Wat doet die gebeurtenis met het dorp?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden