'Het probleem van het hedendaagse Israël is racisme'

Shlomo Sand. Beeld Geraint Lewis
Shlomo Sand.Beeld Geraint Lewis

Vergeet de verbanning van de Joden uit Judea, vergeet de Joodse exodus uit Egypte. De Babylonische ballingschap? Een fictie. De Joden als één homogeen volk? Een constructie. Het zijn harde noten die de Israëlische historicus Shlomo Sand (68) kraakt. Hij kreeg een Amsterdams publiek vorige week aan het sidderen tijdens een emotionele lezing en een verhit debat over het Joodse volk. 'The Invention of the Jewish People' (2008), het boek dat hem in een klap beroemd maakte, voerde maandenlang de bestsellerlijst in Israël aan. Sand haalt de nationale mythes van Israël hardhandig onderuit.

Uw nieuwste boek heet 'How I Stopped Being a Jew'. Waarom wilt u geen Jood meer zijn?
"Israël hanteert een definitie van Joods-zijn die bedoeld is om ons te onderscheiden van Arabieren, en om ons superieur te maken. Die definitie kan ik niet accepteren. Arabieren kunnen weliswaar Israëliër worden, maar geen Jood. Het is een gesloten categorie."

Wat wilt u dan zijn?
"Israëliër. Samen met een paar honderd landgenoten, onder wie Arabieren, heb ik vorig jaar een officieel verzoek ingediend om 'Israëlisch' als nationaliteit te erkennen. Maar het Hooggerechtshof wees het af. 'Het Israëlische volk bestaat niet', zeiden de rechters. 'Er is alleen een Joods volk.' Dat is precies het probleem. Het zionisme ontkent dat er een gemengd Israëlisch volk bestaat, met een eigen cultuur. In plaats daarvan klampt het zich vast aan biologische categorieën: een Joods volk met een gemeenschappelijk DNA.

De staat Israël bestaat ruim zestig jaar. Bestaat er nog steeds geen Joods volk?
"Een Israëlisch volk, ja! Maar geen Joods volk. Ik ontken niet dat er een zekere solidariteit is tussen Joden. In de Tweede Wereldoorlog was onze vernietiging niet ver weg. Het vreemde is: ooit werd Joods-zijn beschouwd als iets inferieurs. Nu wil iedereen tot de club van Marx, Freud en Einstein behoren. Het is een verlangen ergens bij te horen waar je geen deel van uitmaakt. Het is symbolisch kapitaal. Ik weiger dat te cultiveren. Ik heb niets gemeen met Einstein, niets!

Abonnees lezen het volledige interview met Shlomo Sand gratis.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden