Het prettig afstandelijke type dat mild-ironisch observeert

Diplomaat/schrijver maakte turbulente omwentelingen mee

Wat is een diplomaat voor persoon? Een spin in het web van de internationale politiek, of juist een afstandelijke observator, die weet dat de geschiedenis zich toch wel voltrekt, los van zijn ingrijpen?

Carel Jan Schneider, die maandag op 79-jarige leeftijd overleed, behoorde tot het afstandelijke, prettig onderkoelde type. Althans, als je af moet gaan op de boeken die hij onder zijn pseudoniem F. Springer schreef. Daarin komen we vooral mild-ironische, laconiek observerende types tegen die zich in diplomatieke kringen bewegen.

Die types lagen dicht bij hemzelf. Schneider praatte in interviews niet heel graag over zijn persoonlijke leven. Maar zijn boeken waren vaak wel autobiografisch getint. Hij verwerkte zijn ervaringen door er romans van te maken. Fictie, maar nooit heel ver van de waarheid. "Ik heb niet zo'n dikke duim", vertelde hij eens in een interview.

Zo past zijn oeuvre naadloos op zijn diplomatieke carrière. Zijn eerste verhalenbundel, Bericht uit Hollandia, verscheen in 1962. Daarvoor had Springer als bestuursambtenaar gewerkt in wat toen nog Nieuw-Guinea heette. Zijn eerste roman, Tabee New York, schreef hij nadat hij vanuit New York naar Bangladesh was overgeplaatst. In zijn boek over Bangladesh, Bougainville, komen ook zijn jeugd in Nederlands-Indië en zijn tijd in Japanse interneringskampen terug. Met dat Bougainville vestigde hij in 1981 zijn naam als schrijver. Hij won er de Ferdinand Bordewijk Prijs mee. In 1995 kreeg hij voor zijn gehele oeuvre ook de Constantijn Huygensprijs.

Zowel in Bangladesh, in Angola als in Iran maakte hij historisch turbulente tijden mee, met revolutionaire omwentelingen. Dat viel ook de Oost-Duitse leider Erich Honecker op, toen die een keer aan tafel naast Schneider zat, die vanaf 1986 in de DDR gestationeerd was. "Blijft u nog lang hier?", vroeg Honecker, quasi-geschrokken. Een paar maanden nadat Springer met pensioen ging, viel de Berlijnse muur.

Het boek over zijn Berlijnse tijd kostte hem de meeste moeite om te schrijven. Hij werkte er lang aan, gooide schetsen weer weg, werd een paar jaar geleden ernstig ziek. Uiteindelijk verscheen 'Quadriga, een eindspel' vorig jaar, en het werd door de meeste recensenten lovend ontvangen als een van de weinige Nederlandse Wende-romans.

In 2012 zou Schneider niet alleen zijn tachtigste verjaardag hebben gevierd, maar ook zijn gouden jubileum als schrijver. Uitgeverij Querido had daarom al twee uitgaven in voorbereiding. Die verschijnen in februari, maar nu bij wijze van herdenking: 'Met stille trom - Een journaal', dat Springer in 1962 schreef, maar dat nooit gepubliceerd werd, en 'Vindplaatsen - De Indische jaren van F. Springer' van biograaf Liesbeth Dolk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden