Het Poolse belang is groot

Warschau vreest toenadering tussen Oekraïne en Rusland

WARSCHAU - "Oekraïne is nog niet dood." De eerste regel van het Oekraiense volkslied is bijna letterlijk overgenomen van het Poolse. Dat is geen toeval. Beide landen delen een fors stuk geschiedenis. Los van onderlinge strijd - Polen was lange tijd de baas in West-en Noord-Oekraïne - hadden ze één vijand gemeen: Moskou.

Polen is al een decennium verankerd in Navo en EU, maar de herinnering aan de Russische overheersing is diepgeworteld. Warschau probeert te voorkomen dat het Kremlin weer de baas wordt in voormalige Sovjet-republieken, vooral in Oekraïne. Een onafhankelijke Oekraïne is de beste garantie voor de Poolse veiligheid. Elke Poolse diplomaat weet: "Rusland zonder Oekraïne is Rusland, Rusland met Oekraïne is een grootmacht."

Daarbij speelt Polen de Europese kaart. Integratie met de EU blokkeert integratie van Kiev en Moskou. Polen lanceerde met Zweden in 2009 het Oostelijk Partnerschap, een platform om ex-Sovjet-republieken te betrekken bij de EU. De Poolse oud-president Alexander Kwasniewski, onderhandelde jarenlang namens de EU met Kiev over een associatieverdrag. Polen reageerde dan ook teleurgesteld toen duidelijk werd dat Kiev voorlopig nog geen verdrag wil, uit angst voor represailles van Moskou. "Niet ondertekenen betekent jaren uitstel", aldus Kwasniewski.

Teleurstelling is echter nog geen paniek. De Russische president Poetin heeft een slag geslagen, maar daarmee treedt Oekraïne nog niet toe tot diens Euraziatische vrijhandelszone.

Al twintig jaar heet Oekraïne te kiezen tussen Moskou en Brussel, en al twintig jaar kiest Oekraïne niet. Die les heeft Warschau geleerd.

De romantische benadering is verruild voor koel realisme. In 2004 omarmde Polen enthousiast de zogeheten 'Oranje-revolutie'. Massademonstraties in Kiev tegen het vervalsen van de verkiezingsuitslag, werden geïnterpreteerd als een soort voortzetting van Solidarnosc, de Poolse beweging die in de jaren tachtig succesvol streed tegen een corrupte, pro-Russische elite.

In Oekraïne pakte het anders uit. 'Pro-westerse' oranje-politici, onder wie Joelia Timosjenko, bestreden vooral elkaar, waardoor de zogeheten 'pro-Russische' Janoekovitsj de macht kon heroveren. In Warschau verdwenen de oranje souvenirs in de onderste la. Wat Janoekovitsj ook deed, Polen bleef de Oekraïense zaak bepleiten in Brussel.

Janoekovitsj deed namelijk wat voor Polen het belangrijkst was: hij liet zich niet annexeren door Moskou. De meeste Oekraïners willen het liefst een goede band met de EU én met Rusland. Wat meer is, de oligarchen die Oekraïne bezitten, willen hetzelfde. Hun eigenbelang is gediend bij een eigen land en een eigen hoofdstad, waar ze zelf de dienst uitmaken.

Ook Kiev is voor alles pragmatisch. De schatkist is leeg, de economie krimpt met 1,5 procent en als Poetin de grens sluit voor Oekraïense waar, gaat het land failliet. Polen slaagde er niet in de EU dieper in de buidel te laten tasten. En dus blijft Kiev laveren tussen oost en west.

"De democratische politiek van de EU heeft een slag verloren van de imperialistische politiek van Rusland", concludeerde de krant Gazeta Wyborcza gisteren."Daar moet de EU lering uit trekken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden