Het parochieblad heeft zijn onschuld verloren

Als ik in het dorp waar ik opgroeide mijn oude tante bezoek, loop ik vrijwel meteen naar de krantenbak. Voor de plaatselijke courant, maar - nog belangrijker - voor het parochieblad.

Ik sla het dan open en doe iets wat mijn tante altijd maar raar vindt: ik ruik eraan. De geur is me dierbaar en brengt me terug naar mijn jeugd, toen ik 's avonds de mis diende in onze dorpskerk en de koster in de sacristie het parochieblad aan het rapen was. Soms mocht ik hem daarbij helpen.

Mijn leesgedrag is in veertig jaar niet veranderd. Nog altijd kijk ik eerst naar de inhoudsopgave en blader dan meteen door naar de 'in memoriams'. Wie zijn er de afgelopen maanden gestorven en wachten op het kerkhof naast de kerk op de jongste dag? Vaak herken ik de namen van vaders en moeders uit mijn dorp en denk aan hun zonen die me op het schoolplein achterna zaten.

In mijn herinnering bemoeide de pastoor zich vroeger maar weinig met zo'n parochieblad en kwam je zijn naam vooral tegen in het misrooster. En van de bisschop hoorde je helemaal nooit iets op die keurig gestencilde velletjes.

Hoe anders is het nu. Na de liturgie lijkt het parochieblad het volgende slagveld waarop de kerkleiding en geëmancipeerde gelovigen elkaar bevechten.

Een paar weken geleden hield ik een lezing over paus Franciscus in een dorp in het westen van ons land waarvan ik de naam maar even niet noem. Het was een mooie avond. Ik was, al zeg ik het zelf, op dreef en er werd veel gelachen. De zaak zat vol met aardige mensen zowel van katholieke als van protestantse huize. In de pauze vroeg ik aan de diaken die de avond mede georganiseerd had, hoe het in het bisdom ging. Hij was positief. Ook hier waren fusies geweest en moesten er misschien op termijn wel kerken dicht. Maar de bisschop was een prettig persoon en stond midden tussen de mensen. Fluitend reed ik terug naar huis. Misschien viel het allemaal nog wel mee in die moeilijke Nederlandse kerkprovincie.

Een parochiaan maakte een verslag van de bijeenkomst voor het parochieblad. Een leuk verhaal over een toen nog steeds mooie avond ergens in de Randstad. Toen hij het parochieblad opensloeg en op zoek ging naar zijn verhaal, vond hij het tot zijn verbazing ontdaan van alle heikele punten terug. Weg waren mijn opmerkingen over homo's, vrouwen en mijn antwoorden op kritische vragen over de aartsbisschop van Utrecht. Bij navraag gaf de diaken toe dat het verslag inderdaad was aangepast. Wat op die avond was besproken moest 'onder ons' blijven, zei hij. Alsof het hier een bijeenkomst van de commissie stiekem betrof. Bovendien zei de diaken erbij dat het blad ook door het bisdom werd gelezen. Juist.

Waar ik bisdom schreef, bedoelde ik Kremlin. Ik zet een joker in. Stop de tijd.

Eerder dit jaar moest de hoofdredacteur van een Utrechts parochieblad zijn functie neerleggen nadat een kritisch stuk over de hiërarchische structuur van de rooms-katholieke kerk verkeerd was gevallen. Bij de pastoor, bij sommige parochianen en ook bij het bisdom. De woordvoerder van kardinaal Eijk benadrukte dat het uit zijn functie zetten van de hoofdredacteur een beslissing van het parochiebestuur was, maar dat het aartsbisdom er volledig achterstond. Bezint eert gij schrijft, beminde gelovigen, het bisdom leest mee.

Als ze mij zouden vragen voor een parochieblad, dan zou ik een filmrecensie schrijven. Over 'Spotlight', de film die laat zien hoe een Amerikaanse krant een groot misbruikschandaal in de katholieke kerk onthult. Ik schreef er op deze plek al eens over. Vorige zondag won Spotlight twee Oscars.

Ik hoop dat het bisdom dan mijn stuk ook leest. Want in Spotlight zie je haarfijn hoe grote delen van de katholieke kerk nog altijd gevangen zitten in een verkeerd soort machtsdenken dat we met een mooi katholiek woord klerikalisme noemen. Dat zorgt ervoor dat je een collegapriester die zich misdragen heeft de hand boven het hoofd houdt. Maar ook dat je je parochianen niet serieus neemt en te scheutig met tipp-ex bent.

Gebrek aan profetie maakt de kerk klerikaal en legalistisch, zei paus Franciscus ooit. Had ik die uitspraak nou maar aangehaald op die mooie avond in de Randstad, waar nu toch een beetje een smet op zit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden