Het Oranje-nieuwe stijl moet vooral een team zijn

Koeman tijdens de laatste training voor het duel met Engeland, gisteren in de Arena. Beeld anp

Ronald Koeman staat voor de taak een Oranje-nieuwe stijl te formeren. Niemand hoeft hem te vertellen dat het niet makkelijk wordt.

Weer een nieuw tijdvak breekt aan voor Oranje, en het moet er één worden van wederopbouw, van rehabilitatie ook, voor zover dat zonder topkwaliteit mogelijk is. Het chagrijn van twee gemiste eindtoernooien, het EK 2016 en het WK 2018, zal in één klap niet te verdrijven zijn, niet alleen omdat de topkwaliteit ontbreekt, maar ook omdat voorlopig slechts oefenwedstrijden op de rol staan, te beginnen vanavond in de Arena tegen Engeland.

Op zijn eerste werkdag, afgelopen maandag, diepte de nieuwe bondscoach Ronald Koeman een herinnering op. Als 13-, 14-jarige had hij hier in Zeist selectiewedstrijden voor de KNVB gespeeld. Hij voelde nu 'op een gezonde manier' evenals toen weer een 'bepaalde spanning'. Bij iemand als Koeman is dat geen ingestudeerd praatje. Hij - van de oude stempel, zei hij ook ergens - koestert zoiets. Hij is trots op de lijn sindsdien van zijn carrière, en hij mag dat ook zijn.

Hij oogde verfrist, vond een Engelse verslaggever, met een impliciete verwijzing naar de laatste dagen met toenemende druk vóór zijn ontslag bij Everton. "Het oogt positief", had Koeman zelf eerder gezegd. "Maar de wedstrijden zijn nog niet begonnen, hè."

Nieuwe start

Zo is het natuurlijk wel - dat hoef je zeker een doorgewinterde prof als hij niet te vertellen. Hij is er om een nieuwe start vorm te geven. Daarin paste zijn herinnering, de gedachte aan vroeger, aan hoe vereerd hij als talentje was. Bij zijn aanstelling zei Koeman dat Oranje voor de internationals geen tussendoortje meer moest zijn. Die indruk had hij soms van een afstand gekregen: dat ze, met andere woorden, niet alles aan de nationale ploeg en daarmee aan hun land gaven.

Of dat zo was, of het daar nu echt aan lag, mag de vraag zijn. Het is vanuit Koemans perspectief begrijpelijk dat hij het zo inkleurt, hoe populistisch misschien ook. Spelers moeten graag voor Oranje spelen en meer nog, zal hij bedoelen, dat laten zien en nóg meer dat dan ook samen laten zien. Koeman moet bij gebrek aan hoogwaardige kwaliteiten een teamverband smeden - en laat nu net dat punt vaker in het Nederlandse voetbal niet het sterkste zijn geweest.

Het klinkt zo simpel: wie niet zo goed is, moet des te meer samen doen. Maar hoe moeilijk die boodschap in Nederland kan zijn, liet Koeman deze week onbewust doorklinken. Of we ons aan IJsland moeten spiegelen, werd hem gevraagd, het kleine land dat vooral door saamhorigheid de twee toernooien haalde die Nederland miste. "Met alle respect, maar ik denk dat zij minder individuele kwaliteiten hebben", zei Koeman. "Maar wat zij doen is wel geweldig: ze vormen een team."

Koeman zoekt deels naar teamspelers die in het Oranje-nieuwe stijl een nuttige bijdrage zouden kunnen leveren. In die categorie vallen verdediger Hateboer en middenvelder De Roon, in Nederland indertijd nooit zo opvallend (in de Nederlandse manier van naar voetbal kijken dan), in Italië gewaardeerde basisspelers van Atalanta Bergamo. Daarnaast zullen spelers worden uitgeprobeerd als de AZ'ers Til en Weghorst: spelers van wie moet worden bezien of ze volwaardige internationals kunnen worden, maar bij wie in elk geval de toewijding is verzekerd die Koeman zich zal wensen.

Oriëntatiefase

Die wijze van selecteren zal herinneringen oproepen aan die van Marco van Basten in de eerste maanden na diens aantreden als bondscoach in 2004. Ook hij moest, na het afscheid van de generatie-Frank de Boer, op zoek naar nieuwe spelers. Hij liet er nogal wat opdraven, waarbij NEC-aanvaller Denneboom model stond, als een aardige clubspeler die niet van het vereiste niveau bleek te zijn.

Zo zullen er nu ook spelers afvallen en misschien weer andere bijkomen, in de periode die Koeman tot zijn oriëntatiefase heeft uitgeroepen: de maanden tot de start van de Nations League in september. Er is één essentieel verschil met het tijdvak van Van Basten. Toen diende de nu afgezwaaide generatie van Robben en Sneijder zich aan, nu ontbreekt die weelde.

Het is de van oudsher pragmatische Koeman toevertrouwd om vrij van Hollandse dogma's alternatieve systemen te beproeven. De strijder in hem zal stiekem redeneren dat het niet zo'n groot nadeel hoeft te zijn dat Oranje dit jaar zware tegenstanders treft: Engeland en Portugal (maandag in Genève) en later Italië en België in oefenduels en Duitsland en Frankrijk in de Nations League, tegenstanders waarop Oranje zich met goed fatsoen kan instellen. Dat is grofweg makkelijker dan zelf het initiatief (moeten) nemen, zoals Koeman als clubtrainer bij Ajax vroeg in deze eeuw tot in de kwartfinale van de Champions League met graagte ervoer.

Maar ook dat dat geen garantie kan zijn, niet alleen omdat het lang geleden is, hoeft niemand hem te vertellen. "Ik besef dat het niet makkelijk is", zei Koeman. "Het is een grote en moeilijke uitdaging."

Virgil van Dijk Beeld REUTERS

Virgil Van Dijk nieuwe aanvoerder

Virgil van Dijk, de 26-jarige centrumverdediger van Liverpool, is door bondscoach Ronald Koeman verkozen tot de nieuwe aanvoerder van Oranje. "In vele opzichten is het voor iedereen een nieuwe start", zei Koeman. "Ik vond dat ik daarom het aanvoerderschap moest veranderen. Virgil is toe aan meer verantwoordelijkheid. Hij heeft er de leeftijd voor en hij speelt bij een grote club."

Voor Van Dijk was het 'geweldig nieuws'. "Het is een hele eer om aanvoerder van je land te zijn", zei de verdediger, die eerder bij Southampton met Koeman samenwerkte.

Koeman wil Oranje voorlopig in een ander systeem laten spelen, 5-3-2, met een steviger verdediging. "Hoe ik het noem? Dat het geen 4-3-3 is", zei hij. "We hebben niet voor niets besloten getraind. Als je daarvan de contouren terugziet, gekoppeld aan een resultaat, zou dat heel mooi zijn. Dat hebben we allemaal nodig."

De keuze voor Koeman is een volstrekt logische, schreef Henk Hoijtink begin februari. Hij is pragmatisch en hij kan tegen een stootje

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden