Het oordeel heeft een imagoprobleem

Je zou het een oordeel kunnen noemen, de opvatting dat je niet moet oordelen. In Streven, 'Cultureel maatschappelijk maandblad' uit Vlaanderen, buigt Benjamin De Mesel zich over 'het imagoprobleem van het oordeel'. Links en rechts wordt het oordelen afgewezen, en wijst men erop hoe heilzaam het is als alle oordelen wegvallen. De Mesel noemt dit 'oordeelsscepticisme' problematisch, omdat het haaks staat op het menselijk besef van goed en kwaad. Als al het oordelen verkeerd is - want kennis en inlevingsvermogen schieten altijd tekort - wat doen we dan 'met het oordeel dat Marc Dutroux moraal laakbare daden heeft gesteld'?

De Mesel erkent dat mensen zich kunnen vergissen, maar, zegt hij, dat betekent niet dat ze zich altíjd vergissen en dat het zoeken naar passende oordelen per definitie zinloos is. En hij ziet een paradoxale gelijkenis in het oordeelssceptiscisme en de oordeelsindustrie zoals die zich manifesteert in de sociale media. 'De twitteraar die met oordelen gooit en de scepticus die de mogelijkheid van een passend oordeel ontkent, doen iets gelijkaardigs. Voor de oordeelsscepticus is elk oordeel even slecht, voor de oordeelsgooier is elk oordeel even goed.'

Beide posities beroemen zich erop 'mensen in hun waarde te laten', maar volgens De Mesel doen ze dat juist niet. 'Het is namelijk precies door iets te beoordelen dat je de waarde ervan erkent of ontkent of benoemt.'

De zoektocht naar passende oordelen leidt in het eveneens Vlaamse blad Het zoekend hert, 'trimestrieel tijdschrift', tot een pleidooi voor introspectie en zelfkritiek. Eddy Strauwel ziet veel 'fatalistisch pessisime' dat 'meer en meer het humane ondermijnt'. 'Overal kritische columns. Permanent elektronische berichten over wat fout loopt. Een strak wij-zij-denken, waarbij wij onszelf makkelijk tot de goeden en zelfs de besten rekenen.'

Een 'filosofische levenshouding, die alleszins inhoudt dat we zelfkritisch durven zijn', is wat Strauwel voorstaat: 'Om tot stille momenten te komen waarin beschouwende vragen opborrelen.'

In het Katholiek Nieuwsblad wordt onder de kop 'Katholieke zelfkritiek' een essaybundel van Alain Besançon besproken. Recensent HR, in wie wij hoofdredacteur Henk Rijkers menen te herkennen, schrijft dat hij 'de schrandere overwegingen' van Besançon alleen maar kan aanbevelen, al maakt hij zich geen illusies: 'Ik vrees dat hij door de huidige generaties in de Kerk niet zal worden gehoord: die zijn te druk met klimaatverandering.' Wat is de boodschap van Besançon? Dat de kerk 'de weg kwijt is, al leek ze die onder paus Benedictus XVI even te hervinden'.

En waarom is de kerk de weg kwijt? Omdat ze het gevaar van de islam en het communisme onvoldoende onderkent. Paus Pius XII zag in dat het communisme gevaarlijker was dan het nazisme, maar 'dit inzicht is verloren gegaan'. 'Besançon beschouwt het communisme als ontologisch gevaarlijker, juist omdat het nazisme 'alleen maar' misdadige leugen was en geen sluipende en subtiele pervetering van de waarheid. Ook al is het communisme geopolitiek ver teruggedrongen, in de jaren voor 1989 heeft het kunnen neerslaan in het Westen en werkt daar nu als een intellectuele bodemvervuiling (die zich uit in politieke correctheid).'

Intussen heeft God een 'oordeelsbeker' naar Europa gestuurd, zo meldt drs. Jan van Barneveld in Israël aktueel, uitgave van Christenen voor Israël. 'Een vloedgolf van vooral moslim-asielzoekers/migranten/vluchtelingen of potentiële terroristen overstroomt Europa. Een islamitisch leger stroomt Europa binnen, met als uiteindelijk doel Europa onder de islam met de sharia te brengen.' Het continent heeft dit aan zichzelf te wijten, oordeelt Van Barneveld. 'Allereerst omdat Europa de Schepper God overboord heeft gezet. Bovendien wordt Israël verraden door antisemitisme, voortdurende steun aan Palestijnse terreur en onzinnige boycotacties van de EU.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden