Het onvergetelijke leven van John Lennon

Ik las weer een biografie over John Lennon (1940-1980). Nu die van Tim Riley. Het blijft een onvergetelijk leven, waar ik altijd verlangend naar heb gekeken. Bij Paul McCartney had ik dat aanvankelijk ook, maar het sleet. Bij George Harrison heb ik het nog steeds, maar ik weet dan ook gezegend weinig van zijn leven en ik wilde me dat weinige vooralsnog niet laten afpakken. Bij Ringo heb ik het niet, hoewel ik het grapje dat hij niet de beste drummer was in de rock scene, zelfs niet de beste drummer in The Beatles, als onnodig cru ervoer. Het schokkende nieuws dat de gitaarsolo in 'While my guitar gently weeps' door Eric Clapton werd gespeeld, wordt ook in dit boek bevestigd. Riley vertelt hoe het kwam dat een even verbaasde als zenuwachtige Clapton daar ineens opdook. Het ging om een meesterzet van George, die op die manier de hoogoplopende spanning tussen de bandleden probeerde te verminderen. Later viel Billy Preston dezelfde missie ten deel, toen Paul, George en John het nog nauwelijks in één ruimte konden uithouden.

Rileys Lennon heeft meer twijfelachtige kanten dan gebruikelijk, hetgeen de echte aanbidder overigens alleen maar bevestigt in aanbidding. Lennons moeder was niet in staat of bereid om voor hem te zorgen en hij belandde bij haar zus Mimi, zelf kinderloos. Tante Mimi komt er niet goed vanaf bij Riley. Ze loog dat Lennons moeder heel ver weg woonde en werd jaloers toen hij, eenmaal wat ouder, regelmatig naar haar toe ging. Zo jaloers, dat ze zijn hond tijdens één van die episodes liet afmaken 'omdat hij immers nu bij zijn moeder woonde'. Lennon trof het niet met de volwassenen om hem heen, maar wel met de muziek. De manier waarop hij en Paul zich als jongens stortten op skiffle, Elvis, Buddy Holly, Little Richard en vele vele anderen is zo heerlijk om over te lezen, omdat ze zeven jaar eerder dan mijn jaargang (1947) precies hetzelfde avontuur beleefden dat ons overkwam, maar dan met de muziek van The Beatles.

In het na-oorlogse Europa troffen The Beatles precies de toon waar miljoenen kennelijk naar smachtten. Het ging om een aanstekelijk mengsel van hoge en lage cultuur. The Beatles waren de vrolijke ondermijning van de wereld van onze ouders die nogal vermoeid, maar in beginsel niet erg ontevreden, uit de oorlog tevoorschijn waren gekomen waarin ze hun even heilzame als vreselijke plicht hadden gedaan. The Beatles zeiden 'veel plezier met jullie heilzame en vreselijke plicht' en slenterden lachend de andere kant op. In Hamburg pikten ze wat existentialisme op, zodat ze naast bouwvakkers ook intellectuelen aan het luisteren kregen naar wat Riley noemt 'artistieke rock and roll uitgevoerd temidden van een klerezooi'. The Beatles vormden die ene schitterende uitzondering op het Chinese spreekwoord dat brede rivieren zelden diep zijn. Miljoenen meisjes wilden zo'n jongen hebben en daarom wilden miljoenen jongens er ook zo uitzien.

In 1964 waait de Beatlesstorm ook Amerika binnen. Voor Lennon een ongelooflijke ontwikkeling, want hij had zijn jeugd doorgebracht in bewondering voor Elvis, maar nu was het de beurt aan de Amerikaanse muziek om te proberen langszij te komen bij The Beatles. Hoewel ze de beroemdste band van de hele wereld waren, maakten ze een zorgeloze en grappige indruk. Ze leefden gelukkig met hun viertjes in het oog van de orkaan van 'Beatlemania', althans, dat was de indruk die ze wekten. En het was natuurlijk niet de waarheid. Het Beatlegebeuren werd zo overheersend dat ze eigenlijk nergens meer leefden, laat staan met hun viertjes. Vooral George en John werden het spuugzat en zochten wanhopig naar de uitgang.

Het mag een wonder heten dat ze na het album 'Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band' nog tot zulke prachtige muziek kwamen. Want de uiteenvliegende krachten waren nauwelijks meer onder controle te krijgen. Paul wilde doorgaan met The Beatles, tot ver voorbij zijn dood, John wilde zich definitief ver boven Paul plaatsen, George zocht al jaren naar ruimte voor zichzelf, Ringo hield met kenmerkende nederigheid het basisritme aan de gang, maar het moest wel fout gaan.

Het verschijnen van Yoko Ono lijkt hier niets aan toegevoegd te hebben. The Beatles waren al aan het exploderen toen zij ten tonele verscheen. John Updike schreef ooit dat roem een masker is dat het gezicht aanvreet. Het masker van The Beatles had dat verschrikkelijke effect op het innerlijk van John, Paul, George en Ringo.

Voor Lennon betekende The Beatles naast glorievolle creativiteit ook een mislukt huwelijk met Cynthia, een zoon die hij nauwelijks zag, een flakkerend heroïneprobleem en een wel heel erg moeizame nabloei als solo-artiest waarin hij bleef vechten met The Beatles als etsend masker, maar ook met Paul en George afzonderlijk.

Wat ik niet goed weet is in hoeverre zijn zoons er ooit in geslaagd zijn om iets van hun leven te maken, ondanks hun onfortuinlijke uitgangspositie van op niets gebaseerde faam. Wat ik wel weet is dat John Lennon werd doodgeschoten op zijn veertigste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden