'Het ontbreekt aan de wil om de waarheid boven tafel te krijgen'

De klachtencommissie van het Meldpunt Seksueel Misbruik in de rooms-katholieke kerk had zich meer moeten inspannen om steunbewijs te verzamelen voor het misbruik van jongens door bisschop Jo Gijsen. Dat schrijft oud-rechter Marijcke van Hasselt (72) uit Apeldoorn in een brief aan Frans Wiertz, de huidige bisschop van Roermond, die zij ook naar Trouw heeft gestuurd.

"Het verbaasde mij heel erg dat een deel van de klacht van een van de slachtoffers (orale seks en verkrachting) niet gegrond werd verklaard omdat er geen steunbewijs zou zijn", schrijft Van Hasselt.

In het Nederlandse rechtssysteem zijn er voor het uiteindelijke bewijs minstens twee bronnen van bewijs nodig. Dat kunnen bijvoorbeeld getuigenverklaringen, schriftelijke stukken of processen verbaal door een opsporingsambtenaar zijn. Maar, schrijft Van Hasselt, bij het plegen van incest, verkrachting of seksueel misbruik zijn haast nooit meer personen dan de pleger en het slachtoffer aanwezig. Daarom zouden rechters of andere beoordelaars in misbruikzaken creatieve mogelijkheden op het gebied van bewijsvoering moeten verkennen.

Wat had de klachtencommissie nog meer kunnen doen om bewijs te verzamelen?

"Van alles. Ik maak me hier heel erg druk over. Het is zeer aannemelijk dat er tussen bisschop Gijsen en deze jongens meer is gebeurd dan een aai over de bol. De klachtencommissie moet de wil hebben om de volledige waarheid boven tafel te krijgen, maar die wil is er kennelijk niet. Ik pleit voor het oproepen van een deskundige die veel ervaring heeft met langdurige begeleiding van slachtoffers in dit soort zaken. Zo'n deskundige kan op basis van jarenlange expertise verklaren of het slachtoffer de waarheid spreekt. Ik vermoed dat de weg van het deskundigenbericht in deze zaak niet is gevolgd. Als dat zo is, is de slachtoffers onnodig tekort gedaan. Hopelijk is er nog herstel mogelijk door het instellen van hoger beroep."

Waarom vond u het belangrijk om deze brief te sturen?

"Ik ben atijd bezig geweest met de sociale kant van het recht. Ik heb jaren bij de Raad voor de Kinderbescherming gewerkt, waar ik betrokken was bij talloze misbruikzaken. Toen ik als rechter in Zutphen werkte heb ik regelmatig deskundigen opgeroepen of andere manieren gezocht om steunbewijs te verzamelen. Die kinderen zijn voor de rest van hun leven verpest; het is ongelooflijk belangrijk dat slachtoffers de erkenning krijgen waar ze recht op hebben. Rechters moeten in dit soort zaken creatief nadenken en gebruik maken van alle mogelijkheden die de wet hen biedt voor het verzamelen van steunbewijs."

U heeft ook een kopie van de brief naar de klachtencommissie van het Meldpunt Seksueel Misbruik RKK gestuurd.

"Dat klopt. Ik hoop echt dat er iets verandert. Normaal gesproken komen dit soort zaken bij een officier van justitie, die rol wordt nu vervuld door de klachtencommissie van de rooms-katholieke kerk. Ik vind het belachelijk dat dit in een soort apart systeem zit. Als niet de bisschop maar zijn buurman van misbruik zou worden beschuldigd, zou hij toch gewoon voor de rechter staan? Er moet een druk vanuit de publieke opinie ontstaan om dit te veranderen."

Behalve voor meer onderzoek pleit u voor 'passend woordgebruik' bij misbruikzaken. Wat bedoelt u daarmee?

"Ik griezel van een woord als 'boeteviering'. Dat mag je absoluut niet gebruiken. Wees toch bescheiden. Deze mensen zitten vast in kerkelijke taal, ze lopen achter op het normale leven. Het zou gewoon 'openlijk excuses aan de slachtoffers' moeten heten. Bovendien had bisschop Wiertz beter op blote voeten kunnen verschijnen, en in de kamelenharen jas van Johannes de Doper, in plaats van in zijn machtuitstralende paarse kazuifel. Dan had hij in duidelijke, nietsomhullende woorden het boetekleed aangetrokken."

Verwacht u op uw brief een reactie van bisschop Wiertz?

"Een reactie zou ik wel netjes vinden. Ik hoop dat er iets mee gedaan wordt. Maar ik verwacht niet dat alles nu op stel en sprong gaat veranderen. Ik denk dat het een beleefde reactie wordt. Afhoudend."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden