Het ondenkbare gebeurt

Is Joris Voorhoeve een oorlogsmisdadiger? Nee, zou ik zeggen. Maar hij loopt wel de kans in België door moslimweduwen uit Srebrenica aangeklaagd te worden na de moord op hun mannen. In oktober komt het Niod met een rapport. Daarin staat precies hoe het kon gebeuren dat Nederlandse VN-militairen 5000 moslimmannen uit Srebrenica overdroegen aan hun latere moordenaars, christelijke Serviërs.

Voorhoeve was als minister van defensie politiek verantwoordelijk voor het optreden van deze militairen, die konden weten wat de Serviërs voor de moslims in petto hadden. Maar is hij daarmee ook verantwoordelijk voor de gruwelijke massamoord in 1995? Voorhoeve was geen bevelhebber ter plaatse. Veel meer dan een 'indirecte verantwoordelijkheid' zal het dus wel niet worden in het Niod-rapport.

Srebrenica wordt Voorhoeve niet aangerekend. Integendeel, hij is lid van de Raad van State. Daarmee hoort hij tot het elitegroepje dat het koninklijk gezag moet uitoefenen in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld als koningin Beatrix buiten staat is en Willem-Alexander zoek is op de Argentijnse pampa.

Ariël Sjaron was, net als Voorhoeve tijdens Srebrenica, minister van defensie toen christelijke Falangisten zevenhonderd Palestijnen in de Libanese vluchtelingenkampen Sabra en Sjatilla afmaakten. Israëlische soldaten voorkwamen dat niet. Het Israëlische Hooggerechtshof concludeerde na een halfjaar onderzoek, en niet na zes zoals het Niod, dat Sjaron 'persoonlijk verantwoordelijk' was. Sjaron is in België aangeklaagd door overlevenden uit Sabra en Sjatilla. 'Sabra en Sjatilla' vond plaats in 1982, 'Srebrenica' in 1995. België overweegt de wet die het aanklagen van politici als Sjaron mogelijk maakt, te wijzigen. Politiek gezien raakt België erdoor geïsoleerd. En bij Israël hoeft België, sinds zondag EU-voorzitter, het komende halfjaar niet aan te komen met vredesvoorstellen. Blijft de wet bestaan, dan breekt misschien de tijd nog aan dat Srebrenica-overlevenden de Nederlandse politici en militairen die de moorden hadden kunnen voorkomen, zich voor de Belgische rechter moeten verantwoorden.

In eerste aanleg vond ik het krankzinnig dat Sjaron is aangeklaagd. Bij nader inzien juich ik het toe. Laat hij zich maar verdedigen, dat kan geen kwaad. Bovendien worden dan misschien ook de politieke verantwoordelijken voor de 100000 doden in de Libanese burgeroorlog (Arafat, Assad en de vele Libanese leiders) voor het gerecht gesleept. In levenden lijve of postuum (Assad). Hadden wij maar zo'n wet als de Belgen. Maar wij hebben slechts de zetel van het Internationaal Gerechtshof, waar oorlogsmisdadiger Milosevic -God zij gezegend- vandaag voor de rechter verschijnt.

Op een steenworp afstand van het Joegoslavië-Tribunaal gaat, ook vandaag, de Tweede Kamer akkoord met de duurzame band van Nederland met de familie Zorreguieta. Premier Kok en de regeringspartijen, dezelfden die politieke verantwoordelijkheid droegen tijdens Srebrenica, jassen de goedkeuring voor het huwelijk van Willem-Alexander met Máxima erdoorheen. Want pa Zorreguieta wil in Argentinië dan wel niet voor de waarheidscommissie verschijnen, hij kan altijd nog in België worden aangeklaagd voor de 'indirecte verantwoordelijkheid' voor de moord door zijn bazen op een van zijn medewerkers en voor zijn 'indirecte verantwoordelijkheid' voor de moord op hun andere 30000 slachtoffers. Ooit was het ondenkbaar dat politici als Milosevic en Sjaron door anderen dan het eigen volk juridisch ter verantwoording zouden worden geroepen. Nu gebeurt het. Twintig jaar geleden was het ondenkbaar dat Willem-Alexander toestemming zou hebben gekregen voor een huwelijk met de dochter van een hoge junta-medewerker Zorreguieta. Nu gebeurt het.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden