'Het omgekeerde is nodig: de mens moet dierenrechten krijgen'

Filosoof Coen Simon laat zien hoe je uitspraken uit het nieuws fileert

Filosoof Erno Eskens in de Tros Nieuwsshow (Radio 1)

Een groep Amerikaanse dierenrechtenactivisten heeft een rechtszaak aangespannen om mensenrechten te bepleiten voor de in gevangenschap levende chimpansee Tommy. Ik heb er twee deskundigen over aan het woord gehoord: een bioloog en een filosoof. De bioloog zei over het proces: "hartstikke sympathiek, maar onpraktisch, niet te doen". De filosoof zei: "Zo'n zaak is eerder gedaan met slaven in 1772." Wat maar weer laat zien dat je echt geen filosoof hoeft te zijn om te kunnen denken en bovendien: dat een filosoof niet altijd denkt. Wat filosoof Erno Eskens - met wie ik regelmatig over dierenrechten discussieerde - vooral aantoont is het verschil tussen 'denken' en 'bedenken'.

Immanuel Kant, bekend van het motto 'durf te denken', had voor dit onderscheid een motto paraat: "Het mag dan in theorie kloppen, het betekent niets als het in de praktijk niet deugt." In tegenstelling tot de filosoof hield de bioloog zich wel aan de denkregel, met zijn 'sympathiek, maar onpraktisch'.

En sympathiek is het zeker om voor de belangen van chimpansees en voor dieren in het algemeen op te komen. Dat maakt het helaas ook juist zo snel tot een valkuil voor bedenkers van systemen die nooit van de grond komen, maar die als idee fixe een barmhartige praktijk kwalijk in de weg staan. Eskens is zo'n bedenker.

Een van de zelfbedachte voorstellen die Eskens deed in de Tros Nieuwsshow op (Radio 1) is dat de mens dierenrechten moet krijgen. "Kijk, we zijn allemaal onderdeel van het grote dierenrijk en elke diersoort moet zijn eigen specifieke rechten hebben." Wij mensenrechten en chimpansees chimpanseerechten. Aangevuld, stelde Eskens, met een aantal bestaande mensenrechten, zoals het recht op vergadering. En gaan die chimpansees vergaderen? "Ja, want het zijn kuddedieren, die horen bij elkaar te zitten."

Op de opmerking van de interviewster dat het verschil tussen dieren en slaven toch is dat alleen de laatsten hun wil kunnen uiten, had Eskens ook al iets bedacht: Kinderen en dementen hebben ook rechten, en zelfs een naamloze vennootschap waarvan alle bestuurders zijn opgestapt heeft dat. "Dan is het toch niet zo gek aan chimpansees rechten te geven."

Dat kinderen ooit medewetgevers zullen zijn, dementen het ooit waren en de wilsbekwame slaven ervan werden uitgesloten, is natuurlijk het grote verschil met het dier. Hoeveel rechten dieren ook krijgen, ze krijgen deze altijd van de mens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden