Het nut van zorgvuldige journalistiek

Zoals u afgelopen dinsdag in de krant kon lezen, heeft de rechter alle vorderingen in kort geding van de Universiteit Wageningen en het commerciële onderzoeksinstituut Wageningen Research tegen Trouw afgewezen. Onze advocaat Jens van den Brink en Trouw-redacteur Hans Marijnissen toonden overtuigend aan dat het samenwerkingsverband van beide instituten, Wageningen University & Research (WUR), in een onderzoek bereid was aan te sturen op een conclusie dat het huidige statiegeldsysteem de duurste vorm van afval-inzameling zou zijn. En dat kwam haar opdrachtgever goed uit. Marijnissen publiceerde daarover eind januari dit jaar, op basis van uitvoerig onderzoek en een uitgelekt dossier.

Waarom dan ruim acht maanden later een kort geding tegen de krant? Omdat Marijnissen zich versprak in de uitzending 'Het gevecht over statiegeld' van het tv-programma 'De Haagse Lobby' van omroep WNL op 28 september. Hij had het over een 'aanbestedingsbrief' waarin aangestuurd werd op de conclusie dat statiegeld een te duur systeem zou zijn. Hij bedoelde een 'analyse' die was geschreven in een pril stadium van het onderzoek. De rechter veegde alle bezwaren van de WUR tegen deze verspreking van tafel. De stapel documenten die de bewering van Marijnissen onderbouwde was overweldigend.

Naast tevredenheid over de uitspraak, want er was sprake van zorgvuldige journalistiek, kan ik niet verhullen ook geïrriteerd en bezorgd te zijn over de WUR. Deze universiteit is een belangrijke publieke instelling. Van zo'n instituut mag je transparantie, integriteit en verantwoording verwachten. Maar het tegendeel gebeurde in dit dossier. De WUR heeft acht maanden lang geweigerd gebruik te maken van het aanbod tot wederhoor, een belangrijke journalistieke principe. Deze club weigerde ook op te treden in de bewuste tv-uitzending. Pas toen Hans Marijnissen zich versprak in diezelfde uitzending doken ze bovenop hem met twee advocaten.

Het excuus van de WUR was dat er een klachtprocedure liep bij de Commissie Wetenschappelijke Integriteit (CWI) over het statiegeldonderzoek. Lopende die procedure zouden vanwege de geheimhoudingsplicht geen vragen van Marijnissen beantwoord kunnen worden. De rechter honoreerde dit excuus niet.

Ter tafel liggen nu enkele ernstige conclusies. De WUR is in ieder geval in dit onderzoek geen onafhankelijk onderzoeksinstituut gebleken, wat ze wel beweert. Bovendien is de reputatie van de WUR en de betrokken onderzoekers aangetast. In hun zoektocht naar geld zijn ze bereid opdrachtgevers iets te veel ter wille te zijn, zoveel is wel aangetoond.

De vraag die ook voorligt, is of een universiteit wel het glibberige pad van commercieel onderzoek op moet. Deze 'derde geldstroom' wordt al sinds jaar en dag gepropageerd door overheid en universiteiten. Als het antword 'ja' is, zijn er waarborgen nodig om de wetenschappelijke integriteit te bewaken. Die onafhankelijkheid was in dit onderzoek aantoonbaar niet in goede handen bij de WUR.

De WUR valt als enige van de universiteiten in Nederland onder het ministerie van economische zaken. Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) en emeritus-hoogleraar Frank Berendse (Wageningen) stelden donderdag op de opiniepagina van deze krant voor om deze universiteit onder te brengen bij het ministerie van onderwijs, om daarmee de wetenschappelijke onafhankelijkheid beter te waarborgen. Misschien niet zo'n gek idee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden