Review

Het nieuwjaarsgevoel met soms een rafeltje

Nieuwjaarsconcerten moeten iets uitstralen van: alles is goed, we hebben weer een jaar achter ons gelaten en we gaan vol goede moed het nieuwe in. Al circa vijftig jaar doet het Nieuwjaarsconcert uit Wenen precies dat, met behulp van de onbekommerde walsmuziek van de familie Strauss. Ongeveer zo'n gevoel, maar dan met een rafelrandje eraan, wist het Nederlands Blazers Ensemble (NBE) over te brengen in het Amsterdamse Concertgebouw. En ook bij het traditionele Silvester-concert uit de Berliner Philharmonie overheerste blijmoedig positivisme.

Het walsconcert uit Wenen stond dit jaar onder leiding van 'onze' Mariss Jansons, de chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest. Het 'leven-is-fijn'-gevoel was er bijvoorbeeld in de 'Ohne Sorgen'-polka van Joseph Strauss en het was er tijdens Johann Strauss' beroemde 'Frühlingsstimmen'. Die wals werd opgeleukt met lentebeelden uit de Oostenrijkse alpenwei. Zo'n wei waarin het vredig gebeier van koebellen klinkt. Die koebellen en tevens alpenhoorns waren overigens echt te horen bij het Blazersensemble. Een grapje van Theo Loevendie in diens stuk 'Doppleriana'. Er werd lekker om gelachen, zaterdagmiddag tijdens de openbare generale repetitie in het Concertgebouw.

Wranger en verre van het 'Ohne Sorgen'-gevoel waren daar de geprojecteerde teksten over de levens van de vluchtelingen uit Irak, Afghanistan, Congo en Soedan die met het NBE waren komen optreden. Sommige van hen hebben een status, anderen wachtten er al meer dan tien jaar in asielzoekerscentra op of zijn na vele jaren uitgeprocedeerd. Politiek vluchtelingen met een gezicht, papa's en zonen, die voor swingende bijdragen zorgden - en toch ook voor het warme gevoel dat we misschien met z'n allen iets voor hen moeten doen.

Als een rode draad door het NBE-programma heen liepen briefteksten die Mozart aan zijn papa Leopold stuurde. Ze werden schitterend naïef voorgelezen door hoboïst Bart Schneemann. Erna volgde steeds een deel uit Mozarts 'Gran Partita' waarvan het NBE vorige maand een geweldige nieuwe opname uitbracht. En er waren weer de jonge componisten die hun werk, na een wedstrijd, met het NBE mochten komen uitvoeren. Ook dat zorgde voor een aandoenlijk 'oh'-gevoel, zeker toen de 8-jarige Gideon Tazelaar op een saxofoontje stond te improviseren alsof hij dat al jaren deed. Het was al met al een aanstekelijk en opwekkend gebeuren.

Dat was het in Wenen dus ook. In een kort interview met Mariss Jansons voor de Nederlandse televisie, dat in de pauze werd uitgezonden, bekende Jansons dat de in 2004 overleden dirigent Carlos Kleiber zijn absolute favoriet is als het om het Weense Nieuwjaarsconcert ging. Kleiber dirigeerde het concert twee keer in de jaren negentig en het was bij die genialiteit van Kleibers Strauss waar Jansons vaak dicht in de buurt kwam. Hij had een zorgvuldig samengesteld programma bedacht waarin bekend naast (heel) onbekend stond. Prachtig afgewerkte walsen, polka's en quadrilles waarin tegenstemmen fijntjes en precies werden uitgelicht en waarin naar die typische samengebalde slotakkoorden van Jansons werd toegewerkt.

Omdat het Mozart-jaar gisteren begon, had Jansons Mozarts ouverture tot 'Le nozze di Figaro' op het programma gezet, alsmede de hilarische wals 'Die Mozartisten' van Strauss' grootste concurrent, Joseph Lanner. De ouverture klonk heerlijk geraffineerd, maar was nog een fractie opwindender bij Simon Rattle in Berlijn. Die had een compleet Mozart-programma met verder de 'Praagse' symfonie en de finale uit 'Le nozze di Figaro' waarin onder anderen Magdalena Kozena (sinds kort mevrouw Rattle) als Cherubino zong.

Drie totaal verschillende concerten, die alle drie het goede gevoel gaven. 'Muziek is het voedsel voor onze geest', hield Jansons in een kort toespraakje zijn miljoenenpubliek voor. Zo is het maar net!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden